ସ ଜଗାମ ତ୍ଵରା କାମୋ ଧୃତଚାପୋ ସମାଧଵଃ ରତ୍ଯା ଚ ସହିତଃ କାମଃ କର୍ତୁଂ କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
କାମଦେବ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଧରି, ରତି ସହିତ, ବହୁତ ଉତ୍ସାହରେ ସେଇ ଅତି କଠିନ କାମ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ସଶରଂ ଚାପମ୍ ଇଦଂ ତସ୍ଯ ମନୋ ଽଭଵତ୍ ମଯା ଵେଧ୍ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଵେଧ୍ଯୋ ଵୈ ଶଂଭୁର୍ ଲୋକଗୁରୁଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ, କାମଦେବଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆସିଲା—‘ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଧି କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଶିବ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ବିଧି କରିପାରିବିନାହିଁ।’
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଜଯିନୋ ବାଣାଃ ଶଂଭୌ ମେ କିଂ ଦୃଢା ନ ଵା ତେନାସୌ ଚାଗ୍ନିନେତ୍ରେଣ ଭସ୍ମଶେଷସ୍ ତଦା କୃତଃ
ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିଥିବା ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କି ନୁହେଁ? ଶିବ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା କାମଦେବଙ୍କୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ।
ତଦ୍ ଏଵ କର୍ମ ସୁଦୃଢମ୍ ଈକ୍ଷିତୁଂ ସୁରସତ୍ତମାଃ ଆଜଗ୍ମୁସ୍ ତତ୍ର ଯଦ୍ ଵୃତ୍ତଂ ଶୃଣୁ ଵିସ୍ମଯକାରକମ୍
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସେଠାରେ ଆସିଲେ। ଏଠି ଯାହା ଘଟିଲା, ତାହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର—ଶୁଣ।
ଶଂଭୁଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁରଗଣା ଯାଵତ୍ ପଶ୍ଯନ୍ତି ମନ୍ମଥମ୍ ତାଵଚ୍ ଚ ଭସ୍ମସାଦ୍ଭୂତଂ କାମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଯାତୁରାଃ ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ ତ୍ରିଦଶେଶାନଂ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟାଃ ସୁରାଃ
ଦେବମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ କାମଦେବଙ୍କୁ ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହେଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦେବତାଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ତାରକାଦ୍ ଭଯମ୍ ଆପନ୍ନଂ କୁରୁ ପତ୍ନୀଂ ଗିରେଃ ସୁତାମ୍
ତାରକାର ଭୟ ଦୂର କର; ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟାକୁ ତୁମର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର।
ଵିଦ୍ଧଚିତ୍ତୋ ହରୋ ଽପ୍ଯ୍ ଆଶୁ ମେନେ ଵାକ୍ଯଂ ସୁରୋଦିତମ୍ ଅରୁନ୍ଧତୀଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ମାଂ ତୁ ଚକ୍ରଧରଂ ତଥା
ହରଙ୍କ ମନ ଅନ୍ତର୍ଭାଗରେ ବିଧ୍ଧ ହେଲା ବେଳେ, ସେ ଦେବମାନେ କହିଥିବା କଥାକୁ ତୁରନ୍ତ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏହିପରି ଅରୁନ୍ଧତୀ, ବଶିଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏବଂ ଚକ୍ରଧାରୀ ମଧ୍ୟ କଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଅମରା ଵିଵାହାଯ ପରସ୍ପରମ୍ ସଂବନ୍ଧୋ ଽପି ତଥାପ୍ଯ୍ ଆସୀଦ୍ ଧିମଵଲ୍ଲୋକନାଥଯୋଃ
ଅମରମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ। ଏହିପରି ହିମବନ୍ତ ଓ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟର ନାଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।
ହିମଵତ୍ପର୍ଵତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ନାନାରତ୍ନଵିଚିତ୍ରିତେ ନାନାଵୃକ୍ଷଲତାକୀର୍ଣେ ନାନାଦ୍ଵିଜନିଷେଵିତେ
ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଅଛି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଲତା ଥିବା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ ଉଠାଉଥିବା—
ନଦୀନଦସରଃକୂପତଡାଗାଦିଭିର୍ ଆଵୃତେ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷାଦିସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତେ
ନଦୀ, ନାଳା, ସରୋବର, କୂଆଁ, ପୋଖରୀ ଓ ଏପରି ଅନେକ ଜଳାଶୟ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ—
ଶୁଭମାରୁତସଂପନ୍ନେ ହର୍ଷୋତ୍କର୍ଷୈକକାରଣେ ମେରୁମନ୍ଦରକୈଲାସମୈନାକାଦିନଗୈର୍ ଵୃତେ
ଶୁଭ ପବନ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦର କାରଣ, ଏବଂ ମେରୁ, ମନ୍ଦର, କୈଳାଶ, ମୈନାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା—
ଵସିଷ୍ଠାଗସ୍ତ୍ଯପୌଲସ୍ତ୍ଯଲୋମଶାଦିଭିର୍ ଆଵୃତେ ମହୋତ୍ସଵେ ଵର୍ତମାନେ ଵିଵାହଃ ସମଜାଯତ
ବଶିଷ୍ଠ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଲୋମଶ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା, ଏବଂ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ, ବିବାହ ଘଟିଗଲା।
ତତ୍ର ଵେଦୀ ରତ୍ନମଯୀ ଶୋଭିତା ସ୍ଵର୍ଣଭୂଷିତା ଵଜ୍ରମାଣିକ୍ଯଵୈଦୂର୍ଯତନ୍ମଯସ୍ତମ୍ଭଶୋଭିତା
ସେଠାରେ ବିବାହ ବେଦି ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ହୀରା, ମାଣିକ, ବୈଦୂର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରିଥିବା ସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।
ଜଯାଲକ୍ଷ୍ମୀଶୁଭାକ୍ଷାନ୍ତିକୀର୍ତିପୁଷ୍ଟ୍ଯାଦିସଂଵୃତା ମେରୁମନ୍ଦରକୈଲାସରୈଵତୈଃ ପରିଶୋଭିତୈଃ
ଜୟା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶୁଭା, କ୍ଷାନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି, ପୁଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ମେରୁ, ମନ୍ଦର, କୈଳାଶ, ରୈବତକ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
ପୂଜିତୋ ଲୋକନାଥେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା ମୈନାକଃ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରେଜେ ଽତୀଵ ହିରଣ୍ମଯଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମୈନାକ ପାହାଡ଼, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ଋଷଯୋ ଲୋକପାଲାଶ୍ ଚ ଆଦିତ୍ଯାଃ ସମରୁଦ୍ଗଣାଃ ଵିଵାହେ ଵେଦିକାଂ ଚକ୍ରୁର୍ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶୂଲିନଃ
ଋଷିମାନେ, ଲୋକପାଳମାନେ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଏବଂ ମରୁତମାନଙ୍କ ସମୂହ, ଦେବଦେବ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ବେଦିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ସ୍ଵଯଂ ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵେଦୀଂ ଚକ୍ରେ ସତୋରଣାମ୍ ସୁରଭୀ ନନ୍ଦିନୀ ନନ୍ଦା ସୁନନ୍ଦା କାମଦୋହିନୀ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏବଂ ତ୍ୱଷ୍ଟା ନିଜେ ବେଦିକା ଓ ତୋରଣ ତିଆରି କଲେ; ସୁରଭୀ, ନନ୍ଦିନୀ, ନନ୍ଦା, ସୁନନ୍ଦା ଓ କାମଦୋହିନୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଆଭିସ୍ ତୁ ଶୋଭିତେଶାନ୍ଯା ଵିଵାହଃ ସମଜାଯତ ସମୁଦ୍ରାଃ ସରିତୋ ନାଗା ଓଷଧ୍ଯୋ ଲୋକମାତରଃ
ଏମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭାଇତ ହୋଇ, ବିବାହ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ନାଗ, ଔଷଧି ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକମାତାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସଵନସ୍ପତିବୀଜାଶ୍ ଚ ସର୍ଵେ ତତ୍ର ସମାଯଯୁଃ ଭୁଵଃ କର୍ମ ଇଲା ଚକ୍ରେ ଓଷଧ୍ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ନକର୍ମ ଚ
ସମସ୍ତ ଗଛର ବୀଜମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଆସିଥିଲେ; ଇଳା ପୃଥିବୀର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଔଷଧିମାନେ ଅନ୍ନର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଵରୁଣଃ ପାନକର୍ମାଣି ଦାନକର୍ମ ଧନାଧିପଃ ଅଗ୍ନିଶ୍ ଚକାର ତତ୍ରାନ୍ନଂ ଯଚ୍ ଚେଷ୍ଟଂ ଲୋକନାଥଯୋଃ
ବରୁଣ ପାନୀୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ଧନର ଅଧିପତି ଦାନ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଅଗ୍ନି ସେଠାରେ ଲୋକନାଥମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଅନ୍ନ ପକାଇଲେ।
ତତ୍ର ତତ୍ର ପୃଥକ୍ ପୂଜାଂ ଚକ୍ରେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ ଵେଦାଶ୍ ଚ ସରହସ୍ଯା ଵୈ ଗାଯନ୍ତି ଚ ହସନ୍ତି ଚ
ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କଲେ, ବେଦମାନେ ତାଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ଅର୍ଥ ସହିତ ଗାଇଲେ ଓ ହସିଲେ।
ନୃତ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପ୍ସରସଃ ସର୍ଵା ଜଗୁର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵକିଂନରାଃ ଲାଜାଧୃକ୍ ଚାପି ମୈନାକୋ ବଭୂଵ ମୁନିସତ୍ତମ
ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଗାଇଲେ; ମୈନାକ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଲାଜା ଧରିଥିଲେ।
ପୁଣ୍ଯାହଵାଚନଂ ଵୃତ୍ତମ୍ ଅନ୍ତର୍ଵେଶ୍ମନି ନାରଦ ଵେଦିକାଯାମ୍ ଉପାଵିଷ୍ଟୌ ଦଂପତୀ ସୁରସତ୍ତମୌ
ମଙ୍ଗଳାଚରଣ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ନାରଦ; ଦେବସ୍ୱରୂପ ଦମ୍ପତି ବେଦିକା ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯାଗ୍ନିଂ ଵିଧିଵଦ୍ ଅଶ୍ମାନଂ ଚାପି ପୁତ୍ରକ ହୁତ୍ଵା ଲାଜାଂଶ୍ ଚ ଵିଧିଵତ୍ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ଅଥାକରୋତ୍
ଯଥାବିଧି ଅଗ୍ନି ଓ ପାଥର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଲାଜା ହୋମ କରି, ପରିକ୍ରମା କଲେ, ପୁତ୍ର।
ଅଶ୍ମନଃ ସ୍ପର୍ଶହେତୋଶ୍ ଚ ଦେଵ୍ଯଙ୍ଗୁଷ୍ଠଂ କରେ ଽସ୍ପୃଶତ୍ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରେରିତଃ ଶଂଭୁର୍ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯ ପଦସ୍ଯ ଚ
ପାଥର ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଶମ୍ଭୁ ଦେବୀଙ୍କ ହାତର ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଡାହାଣ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ତାମ୍ ଅଦର୍ଶମ୍ ଅହଂ ତତ୍ର ହୋମଂ କୁର୍ଵନ୍ ହରାନ୍ତିକେ ଦୃଷ୍ଟେ ଽଙ୍ଗୁଷ୍ଠେ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵୀର୍ଯଂ ସୁସ୍ରାଵ ମେ ତଦା
ମୁଁ ହରଙ୍କ ନିକଟରେ ହୋମ କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେଖିଲି, ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ମୋର ବୀର୍ୟ ସ୍ରବଣ ହେଲା।
ଲଜ୍ଜଯା କଲୁଷୀଭୂତଃ ସ୍କନ୍ନଂ ଵୀର୍ଯମ୍ ଅଚୂର୍ଣଯମ୍ ମଦ୍ଵୀର୍ଯାଚ୍ ଚୂର୍ଣିତାତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମାଦ୍ ଵାଲଖିଲ୍ଯାସ୍ ତୁ ଜଜ୍ଞିରେ
ଲଜ୍ଜାରେ ଦୁଷିତ ହୋଇ, ମୁଁ ସେଇ ପଡ଼ିଥିବା ବୀର୍ୟକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲି; ମୋର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ ବୀର୍ୟରୁ ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
ତତୋ ମହାନ୍ ଅଭୂତ୍ ତତ୍ର ହାହାକାରଃ ସୁରୋଦିତଃ ଲଜ୍ଜଯା ପରିଭୂତୋ ଽହଂ ନିର୍ଗତସ୍ ତୁ ତଦାସନାତ୍
ତାପରେ ସେଠାରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ହାହାକାର ହେଲା; ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଁ ମୋ ଆସନ ଛାଡ଼ି ଚଲିଗଲି।
ପଶ୍ଯତ୍ସୁ ଦେଵସଂଘେଷୁ ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତେଷୁ ନାରଦ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ମାଂ ମହାଦେଵୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନନ୍ଦିନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଦେବମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ନାରଦ, ମହାଦେବ ମୋତେ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣମ୍ ଆହ୍ଵଯସ୍ଵେହ ଗତପାପଂ କରୋମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ କୃତାପରାଧେ ଽପି ଜନେ ସନ୍ତଃ ସକୃପମାନସାଃ ମୋହଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପି ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଵିଷଯାଣାମ୍ ଇଯଂ ସ୍ଥିତିଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଡାକ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିବି। ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ଅପରାଧ କରିଥାଏ, ଭଲମାନେ କ୍ଷମାଶୀଳ ହୋଇ ଦୟା କରନ୍ତି; ଜଗତର ନିୟମ ଏହି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଆକର୍ଷଣରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି।