ପିତୁଃ ସମୀପଗା ସା ତୁ ପିତ୍ରା ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତା ଶୁଭା ଭର୍ତୁଃ ସମୀପଂ ଗଚ୍ଛେତି ନିଯୁକ୍ତା ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଶୁଭା ତାଙ୍କୁ ପିତା ବାରମ୍ବାର ଡାଟିଲେ, ପୁଣିପୁଣି କହିଲେ—"ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଯାଅ।"
ଆଗଚ୍ଛଦ୍ ଵଡଵା ଭୂତ୍ଵା ଆଚ୍ଛାଦ୍ଯ ରୂପମ୍ ଅନିନ୍ଦିତା କୁରୂନ୍ ଅଥୋତ୍ତରାନ୍ ଗତ୍ଵା ତୃଣାନ୍ଯ୍ ଅଥ ଚଚାର ହ
ଅନିନ୍ଦିତା ଏକ ଘୋଡ଼ି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ଆକୃତି ଲୁଚାଇ, ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶକୁ ଗଲେ ଓ ସେଠାରେ ଘାସ ଚରିଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ତୁ ସଂଜ୍ଞାଯାଂ ସଂଜ୍ଞେଯମ୍ ଇତି ଚିନ୍ତଯନ୍ ଆଦିତ୍ଯୋ ଜନଯାମ୍ ଆସ ପୁତ୍ରମ୍ ଆତ୍ମସମଂ ତଦା
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲେ ଏହି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତ୍ରୀ। ସେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ପୂର୍ଵଜସ୍ଯ ମନୋର୍ ଵିପ୍ରାଃ ସଦୃଶୋ ଽଯମ୍ ଇତି ପ୍ରଭୁଃ ମନୁର୍ ଏଵାଭଵନ୍ ନାମ୍ନା ସାଵର୍ଣ ଇତି ଚୋଚ୍ଯତେ
ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ଏହି ପୁଅ ପୂର୍ବ ମନୁଙ୍କ ସମାନ।" ଏହିପରି ସେ ସାବର୍ଣ୍ଣି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଯଃ ସୁତସ୍ ତସ୍ଯାଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ଶନୈଶ୍ଚରଃ ସଂଜ୍ଞା ତୁ ପାର୍ଥିଵୀ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ତଦା
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅଙ୍କୁ ଶନି ବୋଲି ଜଣାଯିବ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସଞ୍ଜ୍ଞା ତାଙ୍କ ନିଜ ପୁଅଙ୍କ ମାଆ ହେଲେ।
ଚକାରାଭ୍ଯଧିକଂ ସ୍ନେହଂ ନ ତଥା ପୂର୍ଵଜେଷୁ ଵୈ ମନୁସ୍ ତସ୍ଯାଃ କ୍ଷମତ୍ ତତ୍ ତୁ ଯମସ୍ ତସ୍ଯା ନ ଚକ୍ଷମେ
ସେ ପୂର୍ବ ପିଲାମାନେଠାରୁ ଏହି ପୁଅ ପାଇଁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲେ। ମନୁ ଏହା ସହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯମ ଏହା ସହିଲେନି।
ସ ଵୈ ରୋଷାଚ୍ ଚ ବାଲ୍ଯାଚ୍ ଚ ଭାଵିନୋ ଽର୍ଥସ୍ଯ ଵାନଘ ପଦା ସଂତର୍ଜଯାମ୍ ଆସ ସଂଜ୍ଞାଂ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ଯମଃ
କ୍ରୋଧ ଓ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବରୁ, ବିବସ୍ବତଙ୍କ ପୁଅ ଯମ ଅଜ୍ଞାନରେ ସଞ୍ଜ୍ଞାଙ୍କୁ ପାଦ ଦେଇ ଧମକ ଦେଲେ।
ତଂ ଶଶାପ ତତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ ସାଵର୍ଣଜନନୀ ତଦା ଚରଣଃ ପତତାମ୍ ଏଷ ତଵେତି ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ତାପରେ ସାବର୍ଣ୍ଣିଙ୍କ ମାଆ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଯମଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, "ତୋର ପାଦ ଖସିଯାଉ," ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ।
ଯମସ୍ ତୁ ତତ୍ ପିତୁଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯତ୍ ଭୃଶଂ ଶାପଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନଃ ସଂଜ୍ଞାଵାକ୍ଯୈର୍ ଵିଶଙ୍କିତଃ
ଯମ ଶାପର ଭୟରେ ଓ ସଞ୍ଜ୍ଞାଙ୍କ କଥାରେ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ କଥା ହାତ ଜୋଡି ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶାପୋ ଽଯଂ ଵିନିଵର୍ତେତ ପ୍ରୋଵାଚ ପିତରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ମାତ୍ରା ସ୍ନେହେନ ସର୍ଵେଷୁ ଵର୍ତିତଵ୍ଯଂ ସୁତେଷୁ ଵୈ
ସେ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ଶାପ ଦୂର ହେଉ।" ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, "ମାଆ ସମସ୍ତ ପିଲାଙ୍କୁ ସମାନ ସ୍ନେହ ଦେଇ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।"
ସେଯମ୍ ଅସ୍ମାନ୍ ଅପାସ୍ଯେହ ଵିଵସ୍ଵନ୍ ସଂବୁଭୂଷତି ତସ୍ଯାଂ ମଯୋଦ୍ଯତଃ ପାଦୋ ନ ତୁ ଦେହେ ନିପାତିତଃ
ଏଠାରେ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ବିବସ୍ବାନ୍ ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଲାଗି ପାଦ ଉଠାଇଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ପଡ଼ାଇନଥିଲି।
ବାଲ୍ଯାଦ୍ ଵା ଯଦି ଵା ଲୌଲ୍ଯାନ୍ ମୋହାତ୍ ତତ୍ କ୍ଷନ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ଶପ୍ତୋ ଽହମ୍ ଅସ୍ମି ଲୋକେଶ ଜନନ୍ଯା ତପତାଂ ଵର ତଵ ପ୍ରସାଦାଚ୍ ଚରଣୋ ନ ପତେନ୍ ମମ ଗୋପତେ
ଛୁଆପଣରୁ କିମ୍ବା ଲୋଭରୁ କିମ୍ବା ମୂଢ଼ତାରୁ ଯେଉଁ ହେଉ, ଏହି ଅପରାଧକୁ ଆପଣ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଜଗତ୍ନାଥ; ମୋତେ ମୋ ମାଆ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି, ହେ ତାପମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋ ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ, ହେ ଗୋପାଳ।
ଅସଂଶଯଂ ପୁତ୍ର ମହଦ୍ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର କାରଣମ୍ ଯେନ ତ୍ଵାମ୍ ଆଵିଶତ୍ କ୍ରୋଧୋ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ସତ୍ଯଵାଦିନମ୍
ନିଶ୍ଚୟ, ପୁଅ, ଏଠାରେ ବଡ଼ କାରଣ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ସତ୍ୟ କହୁଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଆସିଗଲା।
ନ ଶକ୍ଯମ୍ ଏତନ୍ ମିଥ୍ଯା ତୁ କର୍ତୁଂ ମାତୃଵଚସ୍ ତଵ କୃମଯୋ ମାଂସମ୍ ଆଦାଯ ଯାସ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଵନିମ୍ ଏଵ ଚ
ତୋ ମାଆଁଙ୍କ କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବାକୁ ପାରିବ ନାହିଁ; କୀଟମାନେ ତୋ ମାଂସ ନେଇ ଭୂମିକୁ ଯିବେ।
କୃତମ୍ ଏଵଂ ଵଚସ୍ ତଥ୍ଯଂ ମାତୁସ୍ ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି ଶାପସ୍ଯ ପରିହାରେଣ ତ୍ଵଂ ଚ ତ୍ରାତୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଏଭଳି, ତୋ ମାଆଁଙ୍କ କଥା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ ହେବ; ଶାପ ଦୂର ହେଲେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷିତ ହେବ।
ଆଦିତ୍ଯଶ୍ ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ସଂଜ୍ଞାଂ କିମର୍ଥଂ ତନଯେଷୁ ଵୈ ତୁଲ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଅଭ୍ଯଧିକଃ ସ୍ନେହ ଏକସ୍ମିନ୍ କ୍ରିଯତେ ତ୍ଵଯା
ତାପରେ ଆଦିତ୍ୟ ଶଂଜ୍ଞାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ ସମାନ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ତୁମେ କାହିଁକି ଗୋଟିଏ ପାଇଁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଉଛ?'
ସା ତତ୍ ପରିହରନ୍ତୀ ତୁ ନାଚଚକ୍ଷେ ଵିଵସ୍ଵତେ ସ ଚାତ୍ମାନଂ ସମାଧାଯ ଯୋଗାତ୍ ତଥ୍ଯମ୍ ଅପଶ୍ଯତ
ସେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ବିବସ୍ବାନ୍ଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ବିବସ୍ବାନ୍ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ସତ୍ୟଟି ଜାଣିଲେ।
ତାଂ ଶପ୍ତୁକାମୋ ଭଗଵାନ୍ ନାଶପନ୍ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ମୂର୍ଧଜେଷୁ ନିଜଗ୍ରାହ ସ ତୁ ତାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶାପ ଦେଲେ ନାହିଁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତେବେ ସେ ତାଙ୍କ ଚୁଲି ଧରିଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତଃ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତମ୍ ଆଚଚକ୍ଷେ ଵିଵସ୍ଵତେ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ଅଥ ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ ତ୍ଵଷ୍ଟାରମ୍ ଅଭ୍ଯଗାତ୍
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ବିବସ୍ବାନ୍ଙ୍କୁ କହିଦେଲେ; ବିବସ୍ବାନ୍ ଏହା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତ୍ୱଷ୍ଟାର ସମ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତଂ ଯଥାନ୍ଯାଯମ୍ ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ଵିଭାଵସୁମ୍ ନିର୍ଦଗ୍ଧୁକାମଂ ରୋଷେଣ ସାନ୍ତ୍ଵଯାମ୍ ଆସ ଵୈ ତଦା
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ; ତାପରେ, ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତଵାତିତେଜସାଵିଷ୍ଟମ୍ ଇଦଂ ରୂପଂ ନ ଶୋଭତେ ଅସହନ୍ତୀ ଚ ସଂଜ୍ଞା ସା ଵନେ ଚରତି ଶାଡ୍ଵଲେ
ତୁମ ଅତିରିକ୍ତ ତେଜରେ ଏହି ରୂପ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ; ଏହି ତେଜ ସହିପାରିନଥିବା ଶଂଜ୍ଞା ଏବେ ଘାସର ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ଦ୍ରଷ୍ଟା ହି ତାଂ ଭଵାନ୍ ଅଦ୍ଯ ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଶୁଭଚାରିଣୀମ୍ ଶ୍ଲାଘ୍ଯାଂ ଯୋଗବଲୋପେତାଂ ଯୋଗମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ଗୋପତେ
ଆଜି ତୁମେ ନିଜ ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲୁଥିବା, ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଏବଂ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ, ହେ ଗୋପାଳ, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିପାରିବ।
ଅନୁକୂଲଂ ତୁ ତେ ଦେଵ ଯଦି ସ୍ଯାନ୍ ମମ ସଂମତମ୍ ରୂପଂ ନିର୍ଵର୍ତଯାମ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ ତଵ କାନ୍ତମ୍ ଅରିଂଦମ
ଯଦି ହେ ଦେବ, ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ରୂପ ମୋତେ ମନପସନ୍ଦ ଓ ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗିଥିଲେ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପ ତିଆରି କରିଦେବି, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।
ତତୋ ଽଭ୍ଯୁପଗମାତ୍ ତ୍ଵଷ୍ଟା ମାର୍ତଣ୍ଡସ୍ଯ ଵିଵସ୍ଵତଃ ଭ୍ରମିମ୍ ଆରୋପ୍ଯ ତତ୍ ତେଜଃ ଶାତଯାମ୍ ଆସ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ, ତାଙ୍କ ସମ୍ମତି ପାଇ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ବିବସ୍ବାନ୍ଙ୍କୁ ଚକ୍ରରେ ରଖି, ସେ ତେଜକୁ କମାଇଦେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ତତୋ ନିର୍ଭାସିତଂ ରୂପଂ ତେଜସା ସଂହତେନ ଵୈ କାନ୍ତାତ୍ କାନ୍ତତରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଅଧିକଂ ଶୁଶୁଭେ ତଦା
ତାପରେ, ତେଜ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ପରେ, ସେ ରୂପ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହେଲା, ପୂର୍ବପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଶୋଭା ପାଇଲା।
ଦଦର୍ଶ ଯୋଗମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଵଡଵାଂ ତତଃ ଅଧୃଷ୍ଯାଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତେଜସା ନିଯମେନ ଚ
ତାପରେ, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ସେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ବଡ଼ବାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ତେଜ ଓ ନିୟମରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ।
ଵଡଵାଵପୁଷା ଵିପ୍ରାଶ୍ ଚରନ୍ତୀମ୍ ଅକୁତୋଭଯାମ୍ ସୋ ଽଶ୍ଵରୂପେଣ ଭଗଵାଂସ୍ ତାଂ ମୁଖେ ସମଭାଵଯତ୍
ବଡ଼ବାଙ୍କ ଘୋଡ଼ି ରୂପରେ ଭୟହୀନ ଭାବେ ଘୁରୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ମୈଥୁନାଯ ଵିଚେଷ୍ଟନ୍ତୀଂ ପରପୁଂସୋ ଽଵଶଙ୍କଯା ସା ତନ୍ ନିରଵମଚ୍ ଛୁକ୍ରଂ ନାସିକାଭ୍ଯାଂ ଵିଵସ୍ଵତଃ
ସେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ବୋଲି ଶଙ୍କା କରି, ମିଳନକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରୁଥିଲେ; ତେଣୁ ବିବସ୍ବାନ୍ଙ୍କ ଶୁକ୍ରକୁ ନାକ ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରିଦେଲେ।
ଦେଵୌ ତସ୍ଯାମ୍ ଅଜାଯେତାମ୍ ଅଶ୍ଵିନୌ ଭିଷଜାଂ ଵରୌ ନାସତ୍ଯଶ୍ ଚୈଵ ଦସ୍ରଶ୍ ଚ ସ୍ମୃତୌ ଦ୍ଵାଵ୍ ଅଶ୍ଵିନାଵ୍ ଇତି
ସେଠାରୁ ଦୁଇ ଜଣ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ନାସତ୍ୟ ଓ ଦସ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ମାର୍ତଣ୍ଡସ୍ଯାତ୍ମଜାଵ୍ ଏତାଵ୍ ଅଷ୍ଟମସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ ତାଂ ତୁ ରୂପେଣ କାନ୍ତେନ ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ ଭାସ୍କରଃ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡଙ୍କର ପୁଅ, ଅଷ୍ଟମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ଭାସ୍କର ତାଙ୍କୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ରୂପରେ ଦେଖାଇଲେ।