ତେଜସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଭ୍ଯଧିକଂ ତସ୍ଯ ନିତ୍ଯମ୍ ଏଵ ଵିଵସ୍ଵତଃ ଯେନାତିତାପଯାମ୍ ଆସ ତ୍ରୀଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ କଶ୍ଯପାତ୍ମଜଃ
ବିବସ୍ବାନଙ୍କର ତେଜ ସବୁବେଳେ ଅତିରିକ୍ତ ଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁତ୍ର ତିନି ଲୋକକୁ ଜଳାଇଦେଇଥିଲେ।
ତ୍ରୀଣ୍ଯ୍ ଅପତ୍ଯାନି ଭୋ ଵିପ୍ରାଃ ସଂଜ୍ଞାଯାଂ ତପତାଂ ଵରଃ ଆଦିତ୍ଯୋ ଜନଯାମ୍ ଆସ କନ୍ଯାଂ ଦ୍ଵୌ ଚ ପ୍ରଜାପତୀ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂଜ୍ଞାଠାରୁ ଆଦିତ୍ୟ ତିନିଟି ସନ୍ତାନ—ଏକ କନ୍ୟା ଓ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରଜାପତି ପୁଅ—ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ମନୁର୍ ଵୈଵସ୍ଵତଃ ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ଯମଶ୍ ଚ ଯମୁନା ଚୈଵ ଯମଜୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ
ବିବସ୍ବତଙ୍କ ପୁଅ ମନୁ ପୂର୍ବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବ ବୋଲି ଜଣାଯାଉଥିଲେ, ସେ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ-ପୁଅ ଯମ ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଶ୍ଯାମଵର୍ଣଂ ତୁ ତଦ୍ ରୂପଂ ସଂଜ୍ଞା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଵସ୍ଵତଃ ଅସହନ୍ତୀ ତୁ ସ୍ଵାଂ ଛାଯାଂ ସଵର୍ଣାଂ ନିର୍ମମେ ତତଃ
ବିବସ୍ବତଙ୍କ ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗ ଦେଖି, ସଞ୍ଜ୍ଞା ଏହା ସହିପାରିଲେନି। ସେ ନିଜ ଆକୃତିର ଏକ ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ମାଯାମଯୀ ତୁ ସା ସଂଜ୍ଞା ତସ୍ଯାଂ ଛାଯାସମୁତ୍ଥିତାମ୍ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତା ଭୂତ୍ଵା ଛାଯା ସଂଜ୍ଞାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ମାୟାରେ ଗଠିତ ସେ ସଞ୍ଜ୍ଞା ନିଜରୁ ଏହି ଛାୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଛାୟା ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସଞ୍ଜ୍ଞାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ଉଵାଚ କିଂ ମଯା କାର୍ଯଂ କଥଯସ୍ଵ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ସ୍ଥିତାସ୍ମି ତଵ ନିର୍ଦେଶେ ଶାଧି ମାଂ ଵରଵର୍ଣିନି
ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୋତେ କହ, ହସୁଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ। ମୁଁ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଏଠାରେ ଦଢ଼ିଆଛି, ମୋତେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅ।"
ଅହଂ ଯାସ୍ଯାମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ସ୍ଵମ୍ ଏଵ ଭଵନଂ ପିତୁଃ ତ୍ଵଯୈଵ ଭଵନେ ମହ୍ଯଂ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ନିର୍ଵିଶଙ୍କଯା
"ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଏଁ, ତୁମେ ଭଲରେ ରୁହ। ତୁମେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ମୋ ଘରେ ରୁହିବା।"
ଇମୌ ଚ ବାଲକୌ ମହ୍ଯଂ କନ୍ଯା ଚେଯଂ ସୁମଧ୍ଯମା ସଂଭାଵ୍ଯାସ୍ ତେ ନ ଚାଖ୍ଯେଯମ୍ ଇଦଂ ଭଗଵତେ କ୍ଵଚିତ୍
"ଏହି ଦୁଇଟି ପୁଅ ଓ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅ ମୋର। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା, କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା କେବେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ କୁହିବା ନାହିଁ।"
ଆ କଚଗ୍ରହଣାଦ୍ ଦେଵି ଆ ଶାପାନ୍ ନୈଵ କର୍ହିଚିତ୍ ଆଖ୍ଯାସ୍ଯାମି ନମସ୍ ତୁଭ୍ଯଂ ଗଚ୍ଛ ଦେଵି ଯଥାସୁଖମ୍
"ଦେବୀ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଚୁଲି ଧରାଯିବା କିମ୍ବା ଶାପ ମିଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କଥା କହିବି ନାହିଁ। ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ, ଦେବୀ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଅ।"
ସମାଦିଶ୍ଯ ସଵର୍ଣାଂ ତୁ ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ତଯା ଚ ସା ତ୍ଵଷ୍ଟୁଃ ସମୀପମ୍ ଅଗମଦ୍ ଵ୍ରୀଡିତେଵ ତପସ୍ଵିନୀ
ସଞ୍ଜ୍ଞା ସବର୍ଣ୍ଣାକୁ ଏପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, ତାଙ୍କ ସମ୍ମତି ମିଳିଲାପରେ, ଲଜ୍ଜିତ ଓ ତପସ୍ଵିନୀ ଭାବରେ ତ୍ୱଷ୍ଟାରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ପିତୁଃ ସମୀପଗା ସା ତୁ ପିତ୍ରା ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତା ଶୁଭା ଭର୍ତୁଃ ସମୀପଂ ଗଚ୍ଛେତି ନିଯୁକ୍ତା ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଶୁଭା ତାଙ୍କୁ ପିତା ବାରମ୍ବାର ଡାଟିଲେ, ପୁଣିପୁଣି କହିଲେ—"ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଯାଅ।"
ଆଗଚ୍ଛଦ୍ ଵଡଵା ଭୂତ୍ଵା ଆଚ୍ଛାଦ୍ଯ ରୂପମ୍ ଅନିନ୍ଦିତା କୁରୂନ୍ ଅଥୋତ୍ତରାନ୍ ଗତ୍ଵା ତୃଣାନ୍ଯ୍ ଅଥ ଚଚାର ହ
ଅନିନ୍ଦିତା ଏକ ଘୋଡ଼ି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ଆକୃତି ଲୁଚାଇ, ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶକୁ ଗଲେ ଓ ସେଠାରେ ଘାସ ଚରିଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ତୁ ସଂଜ୍ଞାଯାଂ ସଂଜ୍ଞେଯମ୍ ଇତି ଚିନ୍ତଯନ୍ ଆଦିତ୍ଯୋ ଜନଯାମ୍ ଆସ ପୁତ୍ରମ୍ ଆତ୍ମସମଂ ତଦା
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲେ ଏହି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତ୍ରୀ। ସେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ପୂର୍ଵଜସ୍ଯ ମନୋର୍ ଵିପ୍ରାଃ ସଦୃଶୋ ଽଯମ୍ ଇତି ପ୍ରଭୁଃ ମନୁର୍ ଏଵାଭଵନ୍ ନାମ୍ନା ସାଵର୍ଣ ଇତି ଚୋଚ୍ଯତେ
ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ଏହି ପୁଅ ପୂର୍ବ ମନୁଙ୍କ ସମାନ।" ଏହିପରି ସେ ସାବର୍ଣ୍ଣି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଯଃ ସୁତସ୍ ତସ୍ଯାଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ଶନୈଶ୍ଚରଃ ସଂଜ୍ଞା ତୁ ପାର୍ଥିଵୀ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ତଦା
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅଙ୍କୁ ଶନି ବୋଲି ଜଣାଯିବ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସଞ୍ଜ୍ଞା ତାଙ୍କ ନିଜ ପୁଅଙ୍କ ମାଆ ହେଲେ।
ଚକାରାଭ୍ଯଧିକଂ ସ୍ନେହଂ ନ ତଥା ପୂର୍ଵଜେଷୁ ଵୈ ମନୁସ୍ ତସ୍ଯାଃ କ୍ଷମତ୍ ତତ୍ ତୁ ଯମସ୍ ତସ୍ଯା ନ ଚକ୍ଷମେ
ସେ ପୂର୍ବ ପିଲାମାନେଠାରୁ ଏହି ପୁଅ ପାଇଁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲେ। ମନୁ ଏହା ସହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯମ ଏହା ସହିଲେନି।
ସ ଵୈ ରୋଷାଚ୍ ଚ ବାଲ୍ଯାଚ୍ ଚ ଭାଵିନୋ ଽର୍ଥସ୍ଯ ଵାନଘ ପଦା ସଂତର୍ଜଯାମ୍ ଆସ ସଂଜ୍ଞାଂ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ଯମଃ
କ୍ରୋଧ ଓ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବରୁ, ବିବସ୍ବତଙ୍କ ପୁଅ ଯମ ଅଜ୍ଞାନରେ ସଞ୍ଜ୍ଞାଙ୍କୁ ପାଦ ଦେଇ ଧମକ ଦେଲେ।
ତଂ ଶଶାପ ତତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ ସାଵର୍ଣଜନନୀ ତଦା ଚରଣଃ ପତତାମ୍ ଏଷ ତଵେତି ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ତାପରେ ସାବର୍ଣ୍ଣିଙ୍କ ମାଆ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଯମଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, "ତୋର ପାଦ ଖସିଯାଉ," ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ।
ଯମସ୍ ତୁ ତତ୍ ପିତୁଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯତ୍ ଭୃଶଂ ଶାପଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନଃ ସଂଜ୍ଞାଵାକ୍ଯୈର୍ ଵିଶଙ୍କିତଃ
ଯମ ଶାପର ଭୟରେ ଓ ସଞ୍ଜ୍ଞାଙ୍କ କଥାରେ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ କଥା ହାତ ଜୋଡି ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶାପୋ ଽଯଂ ଵିନିଵର୍ତେତ ପ୍ରୋଵାଚ ପିତରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ମାତ୍ରା ସ୍ନେହେନ ସର୍ଵେଷୁ ଵର୍ତିତଵ୍ଯଂ ସୁତେଷୁ ଵୈ
ସେ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ଶାପ ଦୂର ହେଉ।" ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, "ମାଆ ସମସ୍ତ ପିଲାଙ୍କୁ ସମାନ ସ୍ନେହ ଦେଇ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।"
ସେଯମ୍ ଅସ୍ମାନ୍ ଅପାସ୍ଯେହ ଵିଵସ୍ଵନ୍ ସଂବୁଭୂଷତି ତସ୍ଯାଂ ମଯୋଦ୍ଯତଃ ପାଦୋ ନ ତୁ ଦେହେ ନିପାତିତଃ
ଏଠାରେ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ବିବସ୍ବାନ୍ ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଲାଗି ପାଦ ଉଠାଇଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ପଡ଼ାଇନଥିଲି।
ବାଲ୍ଯାଦ୍ ଵା ଯଦି ଵା ଲୌଲ୍ଯାନ୍ ମୋହାତ୍ ତତ୍ କ୍ଷନ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ଶପ୍ତୋ ଽହମ୍ ଅସ୍ମି ଲୋକେଶ ଜନନ୍ଯା ତପତାଂ ଵର ତଵ ପ୍ରସାଦାଚ୍ ଚରଣୋ ନ ପତେନ୍ ମମ ଗୋପତେ
ଛୁଆପଣରୁ କିମ୍ବା ଲୋଭରୁ କିମ୍ବା ମୂଢ଼ତାରୁ ଯେଉଁ ହେଉ, ଏହି ଅପରାଧକୁ ଆପଣ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଜଗତ୍ନାଥ; ମୋତେ ମୋ ମାଆ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି, ହେ ତାପମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋ ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ, ହେ ଗୋପାଳ।
ଅସଂଶଯଂ ପୁତ୍ର ମହଦ୍ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର କାରଣମ୍ ଯେନ ତ୍ଵାମ୍ ଆଵିଶତ୍ କ୍ରୋଧୋ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ସତ୍ଯଵାଦିନମ୍
ନିଶ୍ଚୟ, ପୁଅ, ଏଠାରେ ବଡ଼ କାରଣ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ସତ୍ୟ କହୁଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଆସିଗଲା।
ନ ଶକ୍ଯମ୍ ଏତନ୍ ମିଥ୍ଯା ତୁ କର୍ତୁଂ ମାତୃଵଚସ୍ ତଵ କୃମଯୋ ମାଂସମ୍ ଆଦାଯ ଯାସ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଵନିମ୍ ଏଵ ଚ
ତୋ ମାଆଁଙ୍କ କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବାକୁ ପାରିବ ନାହିଁ; କୀଟମାନେ ତୋ ମାଂସ ନେଇ ଭୂମିକୁ ଯିବେ।
କୃତମ୍ ଏଵଂ ଵଚସ୍ ତଥ୍ଯଂ ମାତୁସ୍ ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି ଶାପସ୍ଯ ପରିହାରେଣ ତ୍ଵଂ ଚ ତ୍ରାତୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଏଭଳି, ତୋ ମାଆଁଙ୍କ କଥା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ ହେବ; ଶାପ ଦୂର ହେଲେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷିତ ହେବ।
ଆଦିତ୍ଯଶ୍ ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ସଂଜ୍ଞାଂ କିମର୍ଥଂ ତନଯେଷୁ ଵୈ ତୁଲ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଅଭ୍ଯଧିକଃ ସ୍ନେହ ଏକସ୍ମିନ୍ କ୍ରିଯତେ ତ୍ଵଯା
ତାପରେ ଆଦିତ୍ୟ ଶଂଜ୍ଞାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ ସମାନ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ତୁମେ କାହିଁକି ଗୋଟିଏ ପାଇଁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଉଛ?'
ସା ତତ୍ ପରିହରନ୍ତୀ ତୁ ନାଚଚକ୍ଷେ ଵିଵସ୍ଵତେ ସ ଚାତ୍ମାନଂ ସମାଧାଯ ଯୋଗାତ୍ ତଥ୍ଯମ୍ ଅପଶ୍ଯତ
ସେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ବିବସ୍ବାନ୍ଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ବିବସ୍ବାନ୍ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ସତ୍ୟଟି ଜାଣିଲେ।
ତାଂ ଶପ୍ତୁକାମୋ ଭଗଵାନ୍ ନାଶପନ୍ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ମୂର୍ଧଜେଷୁ ନିଜଗ୍ରାହ ସ ତୁ ତାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶାପ ଦେଲେ ନାହିଁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତେବେ ସେ ତାଙ୍କ ଚୁଲି ଧରିଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତଃ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତମ୍ ଆଚଚକ୍ଷେ ଵିଵସ୍ଵତେ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ଅଥ ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ ତ୍ଵଷ୍ଟାରମ୍ ଅଭ୍ଯଗାତ୍
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ବିବସ୍ବାନ୍ଙ୍କୁ କହିଦେଲେ; ବିବସ୍ବାନ୍ ଏହା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତ୍ୱଷ୍ଟାର ସମ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତଂ ଯଥାନ୍ଯାଯମ୍ ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ଵିଭାଵସୁମ୍ ନିର୍ଦଗ୍ଧୁକାମଂ ରୋଷେଣ ସାନ୍ତ୍ଵଯାମ୍ ଆସ ଵୈ ତଦା
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ; ତାପରେ, ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।