ଅକ୍ଷଯାଂ ପିତରସ୍ ତେଷାଂ ତୃପ୍ତିଂ ସଂପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଵୈ ଏଵଂ ସ୍ନାନଫଲଂ ସମ୍ଯକ୍ ସାଗରସ୍ଯ ମଯୋଦିତମ୍
ସେମାନଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ ସାଗରରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳକୁ ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିଛି।
ଦାନସ୍ଯ ଚ ଫଲଂ ଵିପ୍ରାଃ ପିଣ୍ଡଦାନସ୍ଯ ଚୈଵ ହି ଧର୍ମାର୍ଥମୋକ୍ଷଫଲଦମ୍ ଆଯୁଷ୍କୀର୍ତିଯଶସ୍କରମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦାନ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନର ଫଳ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଯଶ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲଂ ନୄଣାଂ ଧନ୍ଯଂ ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନନାଶନମ୍ ସର୍ଵପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏହା ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଧନ୍ୟତା ଆଣେ, ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ହରି ନେଇ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ନାସ୍ତିକାଯ ନ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ତାଵଦ୍ ଗର୍ଜନ୍ତି ତୀର୍ଥାନି ମାହାତ୍ମ୍ଯୈଃ ସ୍ଵୈଃ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନାସ୍ତିକଙ୍କୁ ପୁରାଣ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତାଁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥ ନିଜ ମହିମା ଅଲଗା ଭାବେ କୁହେ।
ଯାଵନ୍ ନ ତୀର୍ଥରାଜସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜାଃ ପୁଷ୍କରାଦୀନି ତୀର୍ଥାନି ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ସ୍ଵକଂ ଫଲମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀର୍ଥରାଜଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉନାହିଁ, ପୁଷ୍କର ଓ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ନିଜ ନିଜ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତୀର୍ଥରାଜସ୍ ତୁ ସ ପୁନଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲପ୍ରଦଃ ଭୂତଲେ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ସରିତଶ୍ ଚ ସରାଂସି ଚ
କିନ୍ତୁ ତୀର୍ଥରାଜ ପୁନି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ନଦୀ ଓ ସରୋବର—
ଵିଶନ୍ତି ସାଗରେ ତାନି ତେନାସୌ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାଂ ଗତଃ ରାଜା ସମସ୍ତତୀର୍ଥାନାଂ ସାଗରଃ ସରିତାଂ ପତିଃ
ସେଗୁଡ଼ିକ ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏହିପରି, ସାଗର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଛି। ସାଗର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ରାଜା, ନଦୀମାନଙ୍କର ପତି।
ତସ୍ମାତ୍ ସମସ୍ତତୀର୍ଥେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଽସୌ ସର୍ଵକାମଦଃ ତମୋ ନାଶଂ ଯଥାଭ୍ଯେତି ଭାସ୍କରେ ଽଭ୍ଯୁଦିତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହିକାରଣରୁ, ସାଗର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଯେପରି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂରିଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—
ସ୍ନାନେନ ତୀର୍ଥରାଜସ୍ଯ ତଥା ପାପସ୍ଯ ସଂକ୍ଷଯଃ ତୀର୍ଥରାଜସମଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୀର୍ଥରାଜରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେପରି ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ତୀର୍ଥରାଜ ସମାନ ତୀର୍ଥ କେବେ ହୋଇନଥିଲା, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ଅଧିଷ୍ଠାନଂ ଯଦା ଯତ୍ର ପ୍ରଭୋର୍ ନାରାଯଣସ୍ଯ ଵୈ କଃ ଶକ୍ନୋତି ଗୁଣାନ୍ ଵକ୍ତୁଂ ତୀର୍ଥରାଜସ୍ଯ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କର ବାସ ଅଛି, ସେଠାରେ ତୀର୍ଥରାଜଙ୍କର ଗୁଣ କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ?
କୋଟ୍ଯୋ ନଵନଵତ୍ଯସ୍ ତୁ ଯତ୍ର ତୀର୍ଥାନି ସନ୍ତି ଵୈ ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ହୋମଂ ଜପ୍ଯଂ ସୁରାର୍ଚନମ୍ ଯତ୍ କିଂଚିତ୍ କ୍ରିଯତେ ତତ୍ର ଚାକ୍ଷଯଂ କ୍ରିଯତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁଠାରେ କୋଟି କୋଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ, ହୋମ, ଜପ, ଦେବତା ଉପାସନା—ଯାହା କିଛି କରାଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ ତୀର୍ଥଂ ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗସଂଭଵମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସରୋ ନାମ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ପାଵନଂ ଶୁଭମ୍
ତାପରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯଜ୍ଞର ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଜଳ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛି, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ଶୁଚିର୍ ଧୀମାନ୍ ଆଚମ୍ଯ ମନସା ହରିମ୍ ଧ୍ଯାତ୍ଵୋପସ୍ଥାଯ ଚ ଜଲମ୍ ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରମ୍ ଉଦୀରଯେତ୍
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ପବିତ୍ର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ, ଜଳ ଚୁମି, ମନରେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଜଳ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵମେଧାଙ୍ଗସଂଭୂତ ତୀର୍ଥ ସର୍ଵାଘନାଶନ ସ୍ନାନଂ ତ୍ଵଯି କରୋମ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ ପାପଂ ହର ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ତୀର୍ଥ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଛି। ମୋର ପାପ ଦୂର କର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଏଵମ୍ ଉଚ୍ଚାର୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ ଋଷୀନ୍ ପିତୄନ୍ ତିଲୋଦକେନ ଚାନ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ସଂତର୍ପ୍ଯାଚମ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତଃ
ଏପରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବିଧିବତ୍ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃଗଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ତିଳ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ କରି, ପୁଣି ଜଳ ଚୁମି ନିଜକୁ ସଂଯମ ରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ପିତୄଣାଂ ପିଣ୍ଡାଂଶ୍ ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ଦଶାଶ୍ଵମେଧିକଂ ସମ୍ଯକ୍ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ମଣିଷ ଦଶଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ।
ସପ୍ତାଵରାନ୍ ସପ୍ତ ପରାନ୍ ଵଂଶାନ୍ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଦେଵଵତ୍ କାମଗେନ ଵିମାନେନ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ସେ ନିଜ ବଂଶର ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସାତ ପିଢିକୁ ଦେବତାମାନେ ପରି ଉଦ୍ଧାର କରି, ଇଚ୍ଛାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ବସି ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ର ସୁଖାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ଯାଵଚ୍ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରକମ୍ ଚ୍ଯୁତସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଇହାଯାତୋ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଲଭତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରି, ସେଠାରୁ ଚାଲି ଏଠାକୁ ଆସିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।
ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ପଞ୍ଚତୀର୍ଥୀମ୍ ଏକାଦଶ୍ଯାମ୍ ଉପୋଷିତଃ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶୁକ୍ଲପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ଯଃ ପଶ୍ଯେତ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥୀ କରି, ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ—
ସ ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ରୀଡିତ୍ଵା ଵାଚ୍ଯୁତାଲଯେ ପ୍ରଯାତି ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ଯସ୍ମାନ୍ ନାଵର୍ତତେ ପୁନଃ
ସେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ଫଳ ପାଇ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ନିବାସରେ ଆନନ୍ଦ କରି, ପରେ ସେଠାରୁ ଯାଇ ଏମିତି ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚେ, ଯାଠାରୁ ପୁଣି ଫେରି ଆସିବା ନାହିଁ।
ମାସାନ୍ ଅନ୍ଯାନ୍ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମାଘାଦୀନ୍ ପ୍ରପିତାମହ ପ୍ରଶଂସସି କଥଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ବ୍ରୂହି ତତ୍କାରଣଂ ପ୍ରଭୋ
ହେ ପ୍ରପିତାମହ, ତୁମେ ମାଘ ଓ ଅନ୍ୟ ମାସକୁ ଛାଡ଼ି ଜ୍ୟେଷ୍ଠକୁ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ? ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମାସତଃ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ମାସଂ ଯଥା ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଶଂସାମି ପୁନଃ ପୁନଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି—ମୁଁ କାହିଁକି ପୁନିପୁନି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସକୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଶଂସା କରେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ସରିତଶ୍ ଚ ସରାଂସି ଚ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯସ୍ ତଡାଗାନି ଵାପ୍ଯଃ କୂପାସ୍ ତଥା ହ୍ରଦାଃ
ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ସବୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ, ପୋଖରୀ, ଓ ଖାଲି, କୁଆଁ, ଏବଂ ହ୍ରଦ ଅଛି—
ନାନାନଦ୍ଯଃ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ ଚ ସପ୍ତାହଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶୁକ୍ଲଦଶମ୍ଯାଦି ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଯାନ୍ତି ସର୍ଵଦା
ନାନା ପ୍ରକାର ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନେ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ ଆରମ୍ଭରୁ ସପ୍ତ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ନିକଟରେ ସର୍ବଦା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୁଅନ୍ତି।
ସ୍ନାନଦାନାଦିକଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଦେଵତାପ୍ରେକ୍ଷଣଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଯତ୍ କିଂଚିତ୍ କ୍ରିଯତେ ତତ୍ର ତସ୍ମିନ୍ କାଲେ ଽକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍
ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ସମୟରେ ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଦେବତା ଦର୍ଶନ ଇତ୍ୟାଦି କିଛି କରାଯାଏ, ସେସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ଦଶମୀ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମାସି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ହରତେ ଦଶ ପାପାନି ତସ୍ମାଦ୍ ଦଶହରା ସ୍ମୃତା
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମୀ ଦଶଟି ପାପକୁ ଦୂର କରେ; ତେଣୁ ଏହାକୁ 'ଦଶହରା' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଯସ୍ ତସ୍ଯାଂ ହଲିନଂ କୃଷ୍ଣଂ ପଶ୍ଯେଦ୍ ଭଦ୍ରାଂ ସୁସଂଯତଃ ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଵ୍ରଜେନ୍ ନରଃ
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ସେ ଦିନ ନିୟମିତ ଭାବେ କଳା ହଳ ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଉତ୍ତରେ ଦକ୍ଷିଣେ ଵିପ୍ରାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଯନେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଵ୍ରଜେନ୍ ନରଃ
ଉତ୍ତରାୟଣ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣାୟଣରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁଠି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ରାମ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ନରୋ ଦୋଲାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୋଵିନ୍ଦଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ଫାଲ୍ଗୁନ୍ଯାଂ ପ୍ରଯତୋ ଭୂତ୍ଵା ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ଯ ପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଫାଲ୍ଗୁନୀ ମାସରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଡୋଲାରେ ବସିଥିବା ଗୋବିନ୍ଦ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଵିଷୁଵଦ୍ଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥୀଂ ଵିଧାନତଃ କୃତ୍ଵା ସଂକର୍ଷଣଂ କୃଷ୍ଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଦ୍ରାଂ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ବିଷୁବ ଦିନରେ, ବିଧିମତ୍ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥୀ କରି, ସଂକର୍ଷଣ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ—