ଯଃ ସ୍ମରେତ୍ ସତତଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ନାରାଯଣମ୍ ଅତନ୍ଦ୍ରିତଃ ଅନ୍ଵହଂ ତସ୍ଯ ଵାସାଯ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପଃ ପ୍ରକଲ୍ପିତଃ
ଯେ କେହି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତିରେ ଅବିଚଳ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପ ରେ ନିବାସ ସଜାଯାଏ।
ଓଂକାରାଦିସମାଯୁକ୍ତଂ ନମଃକାରାନ୍ତଦୀପିତମ୍ ତନ୍ନାମ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ମନ୍ତ୍ର ଇତ୍ଯ୍ ଅଭିଧୀଯତେ
ଓଁ ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ 'ନମଃ' ରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ଏହି ନାମ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଘୋଷିତ।
ଅନେନୈଵ ଵିଧାନେନ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପଂ ନିଵେଦଯେତ୍ ଏକୈକସ୍ଯ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ କ୍ରମେଣ ତୁ
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି, ସେହି କ୍ରମରେ।
ମୁଦ୍ରାସ୍ ତତୋ ନିବଧ୍ନୀଯାଦ୍ ଯଥୋକ୍ତକ୍ରମଚୋଦିତାଃ ଜପଂ ଚୈଵ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍
ତାପରେ, ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି, ସେହି କ୍ରମରେ ମୁଦ୍ରା କରିବା ଉଚିତ; ମନ୍ତ୍ର ଜଣେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିମ୍ ଅଷ୍ଟୌ ଵା ଶତମ୍ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ତଥା କାମେଷୁ ଚ ଯଥାପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯଥାଶକ୍ତି ସମାହିତଃ
ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି ଓ ଯେପରି ଶକ୍ତି ଅଛି, ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଅଷ୍ଟାବିଂଶତି, ଅଷ୍ଟ, ଏକଶତ ଅଷ୍ଟ, କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ପଦ୍ମଂ ଶଙ୍ଖଶ୍ ଚ ଶ୍ରୀଵତ୍ସୋ ଗଦା ଗରୁଡ ଏଵ ଚ ଚକ୍ରଂ ଖଡ୍ଗଶ୍ ଚ ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ଚ ଅଷ୍ଟୌ ମୁଦ୍ରାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ପଦ୍ମ, ଶଂଖ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ, ଗଦା, ଗରୁଡ, ଚକ୍ର, ଖଡ୍ଗ ଓ ଶାର୍ଙ୍ଗ—ଏହି ଅଷ୍ଟ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛ ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ପୁରାଣପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଵିନ୍ଦନ୍ତି ପରମଂ ପଦମ୍
ଏ ପୁରାତନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପାଇଁଥାନ୍ତି।
ଅର୍ଚନଂ ଯେ ନ ଜାନନ୍ତି ହରେର୍ ମନ୍ତ୍ରୈର୍ ଯଥୋଦିତମ୍ ତେ ତତ୍ର ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯନ୍ତ୍ଵ୍ ଅଚ୍ଯୁତଂ ସଦା
ଯେମାନେ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ହରିଙ୍କ ଅର୍ଚନା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସେଠାରେ ସଦା ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ତଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ପଶ୍ଚାତ୍ ସାଗରଂ ଚ ପ୍ରସାଦଯେତ୍
ଏପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶିର ନମାଇ, ପରେ ସାଗରକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଣସ୍ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଯୋନିଶ୍ ଚ ସରିତାଂ ପତେ ତୀର୍ଥରାଜ ନମସ୍ ତେ ଽସ୍ତୁ ତ୍ରାହି ମାମ୍ ଅଚ୍ଯୁତପ୍ରିଯ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରାଣ ଓ ସମସ୍ତ ନଦୀର ଉତ୍ସ, ଜଳର ନାଥ, ତୀର୍ଥରାଜ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
ସ୍ନାତ୍ଵୈଵଂ ସାଗରେ ସମ୍ଯକ୍ ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଷେତ୍ରଵରେ ଦ୍ଵିଜାଃ ତୀରେ ଚାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵିଧିଵନ୍ ନାରାଯଣମ୍ ଅନାମଯମ୍
ସାଗରରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତୀରରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ରାମଂ କୃଷ୍ଣଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ ଚ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ ସାଗରମ୍ ଶତାନାମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧାନାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ସୁଭଦ୍ରା ଓ ସାଗରକୁ ନମସ୍କାର କରି, ମନୁଷ୍ୟ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଁଥାଏ।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତଃ ଵୃନ୍ଦାରକ ଇଵ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରୂପଯୌଵନଗର୍ଵିତଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ଦୂର, ସେ ବୃନ୍ଦାରକ ପରି ଶ୍ରୀମୟ, ରୂପ ଓ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଗର୍ବିତ ହୁଏ।
ଵିମାନେନାର୍କଵର୍ଣେନ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧର୍ଵନାଦିନା କୁଲୈକଵିଂଶମ୍ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଦେବଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ, ସେ ନିଜ ବଂଶର ଏକୋଇଶ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ର ଵରାନ୍ ଭୋଗାନ୍ କ୍ରୀଡିତ୍ଵା ଚାପ୍ସରୈଃ ସହ ମନ୍ଵନ୍ତରଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଜରାମୃତ୍ଯୁଵିଵର୍ଜିତଃ
ସେଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ କ୍ରୀଡା କରି, ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ଅଧିକ ସମୟ ପରିଅ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାଦ୍ ଇହାଯାତଃ କୁଲେ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତେ ରୂପଵାନ୍ ସୁଭଗଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ସେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥିବା ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ; ରୂପବାନ, ସୁଭଗ, ଶ୍ରୀମୟ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵିଦ୍ ଵିପ୍ରୋ ଭଵେଦ୍ ଯଜ୍ଵା ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ଯୋଗଂ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଜ୍ଞ କରୁଥାଏ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭକ୍ତ ହୁଏ। ବୈଷ୍ଣବ ଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେ ପରେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ।
ଗ୍ରହୋପରାଗେ ସଂକ୍ରାନ୍ତ୍ଯାମ୍ ଅଯନେ ଵିଷୁଵେ ତଥା ଯୁଗାଦିଷୁ ଷଡଶୀତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀପାତେ ଦିନକ୍ଷଯେ
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ-ଉତ୍ତରାୟଣ, ବିଷୁବ ଦିନ, ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ, ଷଷ୍ଠୀ ତିଥି, ଗ୍ରହ ସଂଯୋଗ ଓ ଦିନ ଶେଷବେଳେ—
ଆଷାଢ୍ଯାଂ ଚୈଵ କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ ମାଘ୍ଯାଂ ଵାନ୍ଯେ ଶୁଭେ ତିଥୌ ଯେ ତତ୍ର ଦାନଂ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ସୁମେଧସଃ
ଆଷାଢ଼, କାର୍ତ୍ତିକ, ମାଘ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶୁଭ ତିଥିରେ, ଯେ ସମସ୍ତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି—
ଫଲଂ ସହସ୍ରଗୁଣିତମ୍ ଅନ୍ଯତୀର୍ଥାଲ୍ ଲଭନ୍ତି ତେ ପିତୄଣାଂ ଯେ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ପିଣ୍ଡଂ ତତ୍ର ଵିଧାନତଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସେଠାରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ମିଳୁଥିବା ଫଳରୁ ହଜାର ଗୁଣା ଅଧିକ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଅକ୍ଷଯାଂ ପିତରସ୍ ତେଷାଂ ତୃପ୍ତିଂ ସଂପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଵୈ ଏଵଂ ସ୍ନାନଫଲଂ ସମ୍ଯକ୍ ସାଗରସ୍ଯ ମଯୋଦିତମ୍
ସେମାନଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ ସାଗରରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳକୁ ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିଛି।
ଦାନସ୍ଯ ଚ ଫଲଂ ଵିପ୍ରାଃ ପିଣ୍ଡଦାନସ୍ଯ ଚୈଵ ହି ଧର୍ମାର୍ଥମୋକ୍ଷଫଲଦମ୍ ଆଯୁଷ୍କୀର୍ତିଯଶସ୍କରମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦାନ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନର ଫଳ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଯଶ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲଂ ନୄଣାଂ ଧନ୍ଯଂ ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନନାଶନମ୍ ସର୍ଵପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏହା ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଧନ୍ୟତା ଆଣେ, ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ହରି ନେଇ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ନାସ୍ତିକାଯ ନ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ତାଵଦ୍ ଗର୍ଜନ୍ତି ତୀର୍ଥାନି ମାହାତ୍ମ୍ଯୈଃ ସ୍ଵୈଃ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନାସ୍ତିକଙ୍କୁ ପୁରାଣ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତାଁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥ ନିଜ ମହିମା ଅଲଗା ଭାବେ କୁହେ।
ଯାଵନ୍ ନ ତୀର୍ଥରାଜସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜାଃ ପୁଷ୍କରାଦୀନି ତୀର୍ଥାନି ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ସ୍ଵକଂ ଫଲମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀର୍ଥରାଜଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉନାହିଁ, ପୁଷ୍କର ଓ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ନିଜ ନିଜ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତୀର୍ଥରାଜସ୍ ତୁ ସ ପୁନଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲପ୍ରଦଃ ଭୂତଲେ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ସରିତଶ୍ ଚ ସରାଂସି ଚ
କିନ୍ତୁ ତୀର୍ଥରାଜ ପୁନି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ନଦୀ ଓ ସରୋବର—
ଵିଶନ୍ତି ସାଗରେ ତାନି ତେନାସୌ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାଂ ଗତଃ ରାଜା ସମସ୍ତତୀର୍ଥାନାଂ ସାଗରଃ ସରିତାଂ ପତିଃ
ସେଗୁଡ଼ିକ ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏହିପରି, ସାଗର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଛି। ସାଗର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ରାଜା, ନଦୀମାନଙ୍କର ପତି।
ତସ୍ମାତ୍ ସମସ୍ତତୀର୍ଥେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଽସୌ ସର୍ଵକାମଦଃ ତମୋ ନାଶଂ ଯଥାଭ୍ଯେତି ଭାସ୍କରେ ଽଭ୍ଯୁଦିତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହିକାରଣରୁ, ସାଗର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଯେପରି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂରିଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—
ସ୍ନାନେନ ତୀର୍ଥରାଜସ୍ଯ ତଥା ପାପସ୍ଯ ସଂକ୍ଷଯଃ ତୀର୍ଥରାଜସମଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୀର୍ଥରାଜରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେପରି ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ତୀର୍ଥରାଜ ସମାନ ତୀର୍ଥ କେବେ ହୋଇନଥିଲା, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ଅଧିଷ୍ଠାନଂ ଯଦା ଯତ୍ର ପ୍ରଭୋର୍ ନାରାଯଣସ୍ଯ ଵୈ କଃ ଶକ୍ନୋତି ଗୁଣାନ୍ ଵକ୍ତୁଂ ତୀର୍ଥରାଜସ୍ଯ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କର ବାସ ଅଛି, ସେଠାରେ ତୀର୍ଥରାଜଙ୍କର ଗୁଣ କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ?