ଜଲେ ସ୍ଥଲେ ଚ ପାତାଲେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଽମ୍ବରେ ନଗେ ଅଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ଇଦଂ ସର୍ଵମ୍ ଆସ୍ତେ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ
ପାଣି, ଭୂମି, ପାତାଳ, ସ୍ୱର୍ଗ, ଆକାଶ, ପାହାଡ଼—ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପି ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁ ବିରାଜିତିଛନ୍ତି।
କିଂ ଚାତ୍ର ବହୁନୋକ୍ତେନ ଜଗଦ୍ ଏତଚ୍ ଚରାଚରମ୍ ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ନାରାଯଣାତ୍ମକମ୍
ଏଠାରେ ବହୁ କଥା କହିବାର କଣ ଦରକାର? ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ, ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଗଛପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସବୁ ନାରାୟଣ ସ୍ୱରୂପ।
ନାରାଯଣାତ୍ ପରଂ କିଂଚିନ୍ ନେହ ପଶ୍ଯାମି ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ତେନ ଵ୍ଯାପ୍ତମ୍ ଇଦଂ ସର୍ଵଂ ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯଂ ଚରାଚରମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏଠାରେ ନାରାୟଣ ଛାଡ଼ି ଆଉ କିଛି ଦେଖୁନି; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଚର ଅଚର ବ୍ୟାପିତ।
ଆପୋ ହ୍ଯ୍ ଆଯତନଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ ଚ ଏଵାମ୍ଭସାଂ ପତିଃ ତସ୍ମାଦ୍ ଅପ୍ସୁ ସ୍ମରେନ୍ ନିତ୍ଯଂ ନାରାଯଣମ୍ ଅଘାପହମ୍
ପାଣି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ, ତିନି ପାଣିଙ୍କର ନାଥ; ତେଣୁ ପାଣିରେ ସଦା ପାପ ନାଶକ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାନକାଲେ ଵିଶେଷେଣ ଚୋପସ୍ଥାଯ ଜଲେ ଶୁଚିଃ ସ୍ମରେନ୍ ନାରାଯଣଂ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ ଧସ୍ତେ କାଯେ ଚ ଵିନ୍ଯସେତ୍
ବିଶେଷକରି ସ୍ନାନ ସମୟରେ, ପାଣି ପାଖକୁ ଶୁଚି ହୋଇ ଯାଇ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ, ଧ୍ୟାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରକୁ ହସ୍ତ ଓ ଦେହରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଓଂକାରଂ ଚ ନକାରଂ ଚ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠେ ହସ୍ତଯୋର୍ ନ୍ଯସେତ୍ ଶେଷୈର୍ ହସ୍ତତଲଂ ଯାଵତ୍ ତର୍ଜନ୍ଯାଦିଷୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍
'ଓଁ' ଓ 'ନ' ଅକ୍ଷରକୁ ଦୁଇ ଅଙ୍ଗୁଠିରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ହସ୍ତତଳ ଓ ତାର୍ଜନୀ ଆଦି ଆଉ ଅଂଗୁଳିରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଓଂକାରଂ ଵାମପାଦେ ତୁ ନକାରଂ ଦକ୍ଷିଣେ ନ୍ଯସେତ୍ ମୋକାରଂ ଵାମକଟ୍ଯାଂ ତୁ ନାକାରଂ ଦକ୍ଷିଣେ ନ୍ଯସେତ୍
ବାମ ପାଦରେ 'ଓଁ' ଅକ୍ଷର ରଖ, ଡାହାଣ ପାଦରେ 'ନ' ଅକ୍ଷର ଦେଖ। ବାମ କଟିରେ 'ମୋ' ଅକ୍ଷର ଓ ଡାହାଣ କଟିରେ 'ନ' ଅକ୍ଷର ରଖ।
ରାକାରଂ ନାଭିଦେଶେ ତୁ ଯକାରଂ ଵାମବାହୁକେ ଣାକାରଂ ଦକ୍ଷିଣେ ନ୍ଯସ୍ଯ ଯକାରଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିନ୍ଯସେତ୍
ନାଭି ସ୍ଥାନରେ 'ର' ଅକ୍ଷର, ବାମ ବାହୁରେ 'ୟ' ଅକ୍ଷର, ଡାହାଣ ବାହୁରେ 'ଣ' ଅକ୍ଷର ଓ ମୁଣ୍ଡରେ 'ୟ' ଅକ୍ଷର ରଖ।
ଅଧଶ୍ ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ହୃଦଯେ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ପୃଷ୍ଠତୋ ଽଗ୍ରତଃ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଆରଭେତ୍ କଵଚଂ ବୁଧଃ
ହୃଦୟ, ଉପର, ତଳ, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱ, ପଛ ଓ ସାମ୍ନାରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି କବଚ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵେ ମାଂ ପାତୁ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଦକ୍ଷିଣେ ମଧୁସୂଦନଃ ପଶ୍ଚିମେ ଶ୍ରୀଧରୋ ଦେଵଃ କେଶଵସ୍ ତୁ ତଥୋତ୍ତରେ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମୋତେ ଗୋବିନ୍ଦ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଦକ୍ଷିଣରେ ମଧୁସୂଦନ, ପଶ୍ଚିମରେ ଶ୍ରୀଧର ଓ ଉତ୍ତରରେ କେଶବ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ପାତୁ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ ତଥାଗ୍ନେଯେ ନୈରୃତେ ମାଧଵୋ ଽଵ୍ଯଯଃ ଵାଯଵ୍ଯେ ତୁ ହୃଷୀକେଶସ୍ ତଥେଶାନେ ଚ ଵାମନଃ
ଅଗ୍ନିକୋଣରେ ବିଷ୍ଣୁ, ନୈୃତ୍ୟରେ ଅବିନାଶୀ ମାଧବ, ବାୟୁକୋଣରେ ହୃଷୀକେଶ ଓ ଇଶାନକୋଣରେ ବାମନ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ଭୂତଲେ ପାତୁ ଵାରାହସ୍ ତଥୋର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ତ୍ରିଵିକ୍ରମଃ କୃତ୍ଵୈଵଂ କଵଚଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଚିନ୍ତଯେତ୍ ତତଃ
ଭୂମିରେ ବରାହ ଓ ଉପରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଏଭଳି କବଚ କରି, ପରେ ନିଜକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅହଂ ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ ଏଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ତଦାତ୍ମାନମ୍ ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରମ୍ ଉଦୀରଯେତ୍
ମୁଁ ନାରାୟଣ ଦେବ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ। ଏଭଳି ନିଜକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର।
ତ୍ଵମ୍ ଅଗ୍ନିର୍ ଦ୍ଵିପଦାଂ ନାଥ ରେତୋଧାଃ କାମଦୀପନଃ ପ୍ରଧାନଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଜୀଵାନାଂ ପ୍ରଭୁର୍ ଅଵ୍ଯଯଃ
ତୁମେ ଅଗ୍ନି, ଦୁଇପଦୀ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ନାଥ, ବୀଜଧାରୀ, ଇଚ୍ଛା ଉତ୍ପାଦକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ ଜୀବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ।
ଅମୃତସ୍ଯାରଣିସ୍ ତ୍ଵଂ ହି ଦେଵଯୋନିର୍ ଅପାଂ ପତେ ଵୃଜିନଂ ହର ମେ ସର୍ଵଂ ତୀର୍ଥରାଜ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ତୁମେ ଅମୃତର ମଥାନ କାଠ, ଦେବମାନଙ୍କ ଉତ୍ସ, ଜଳର ପ୍ରଭୁ। ମୋ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କର, ତୀର୍ଥରାଜ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଏଵମ୍ ଉଚ୍ଚାର୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ ତତଃ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ ଅନ୍ଯଥା ଭୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର ନ ଶସ୍ଯତେ
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ନହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଶୁଭ ନୁହେଁ।
କୃତ୍ଵା ତୁ ଵୈଦିକୈର୍ ମନ୍ତ୍ରୈର୍ ଅଭିଷେକଂ ଚ ମାର୍ଜନମ୍ ଅନ୍ତର୍ ଜଲେ ଜପେତ୍ ପଶ୍ଚାତ୍ ତ୍ରିର୍ ଆଵୃତ୍ତ୍ଯାଘମର୍ଷଣମ୍
ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ ଓ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ପରେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଥର 'ଅଘମର୍ଷଣ' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର।
ହଯମେଧୋ ଯଥା ଵିପ୍ରାଃ ସର୍ଵପାପହରଃ କ୍ରତୁଃ ତଥାଘମର୍ଷଣଂ ଚାତ୍ର ସୂକ୍ତଂ ସର୍ଵାଘନାଶନମ୍
ଯେପରି ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ସେପରି ଏଠାରେ 'ଅଘମର୍ଷଣ' ସୂକ୍ତ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତା ନାଶ କରେ।
ଉତ୍ତୀର୍ଯ ଵାସସୀ ଧୌତେ ନିର୍ମଲେ ପରିଧାଯ ଵୈ ପ୍ରାଣାନ୍ ଆଯମ୍ଯ ଚାଚମ୍ଯ ସଂଧ୍ଯାଂ ଚୋପାସ୍ଯ ଭାସ୍କରମ୍
ସ୍ନାନ ସେଶେ ସ୍ବଚ୍ଛ ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଆଚମନ କରି, ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଉପତିଷ୍ଠେତ୍ ତତଶ୍ ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପଜଲାଞ୍ଜଲିମ୍ ଉପସ୍ଥାଯୋର୍ଧ୍ଵବାହୁଶ୍ ଚ ତଲ୍ଲିଙ୍ଗୈର୍ ଭାସ୍କରଂ ତତଃ
ତାପରେ ସିଧା ହୋଇ ଦାଁଡାଇ, ଫୁଲ ଓ ଜଳ ହାତରେ ଧରି, ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ, ସେହି ଚିହ୍ନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଗାଯତ୍ରୀଂ ପାଵନୀଂ ଦେଵୀଂ ଜପେଦ୍ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍ ଅନ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ସୌରମନ୍ତ୍ରାଂଶ୍ ଚ ଜପ୍ତ୍ଵା ତିଷ୍ଠନ୍ ସମାହିତଃ
ପବିତ୍ର ଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଏକଶଏ ଆଠଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ ଦାଁଡାଇ ଜପ କର।
କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ସୂର୍ଯଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯୋପଵିଶ୍ଯ ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଂ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖଃ କୃତ୍ଵା ତର୍ପଯେଦ୍ ଦୈଵତାନ୍ଯ୍ ଋଷୀନ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ନମସ୍କାର କରି, ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସି, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ କରି, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କର।
ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ପିତୄଂଶ୍ ଚାନ୍ଯାନ୍ ନାମଗୋତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ ତୋଯେନ ତିଲମିଶ୍ରେଣ ଵିଧିଵତ୍ ସୁସମାହିତଃ
ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମଣିଷ ଓ ଅନ୍ୟ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତିଳ ମିଶିତ ଜଳ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ ଦିଅ।
ତର୍ପଣଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ପୂର୍ଵଂ କୃତ୍ଵା ସମାହିତଃ ଅଧିକାରୀ ଭଵେତ୍ ପଶ୍ଚାତ୍ ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣେ ଦ୍ଵିଜଃ
ପ୍ରଥମେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ତର୍ପଣ କରି, ପରେ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବାର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ହଵନକାଲେ ଚ ପାଣିନୈକେନ ନିର୍ଵପେତ୍ ତର୍ପଣେ ତୂଭଯଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଏଷ ଏଵ ଵିଧିଃ ସଦା
ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ହବନ ସମୟରେ ଏକ ହାତରେ ହିଁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ତର୍ପଣ ପାଇଁ ଦୁଇ ହାତ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦରକାର। ଏହି ନିୟମ ସଦା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଵାରବ୍ଧେନ ସଵ୍ଯେନ ପାଣିନା ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ତୃପ୍ଯତାମ୍ ଇତି ସିଞ୍ଚେତ୍ ତୁ ନାମଗୋତ୍ରେଣ ଵାଗ୍ଯତଃ
ବାମ ହାତକୁ ତଳେ ରଖି, ଡାହାଣ ହାତରେ ଜଳ ଦେଇ, 'ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
କାଯସ୍ଥୈର୍ ଯସ୍ ତିଲୈର୍ ମୋହାତ୍ କରୋତି ପିତୃତର୍ପଣମ୍ ତର୍ପିତାସ୍ ତେନ ପିତରସ୍ ତ୍ଵଙ୍ମାଂସରୁଧିରାସ୍ଥିଭିଃ
ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ କେହି ଦେହ ଉପରେ ତିଳ ରଖି ପିତୃତର୍ପଣ କରେ, ତେବେ ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କର ଚର୍ମ, ମାଂସ, ରକ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଆନ୍ତି।
ଅଙ୍ଗସ୍ଥୈର୍ ନ ତିଲୈଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଦେଵତାପିତୃତର୍ପଣମ୍ ରୁଧିରଂ ତଦ୍ ଭଵେତ୍ ତୋଯଂ ପ୍ରଦାତା କିଲ୍ବିଷୀ ଭଵେତ୍
ଦେହର ଅଙ୍ଗ ଉପରେ ତିଳ ରଖି ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କଲେ ରକ୍ତ ଜଳ ହୋଇଯାଏ ଓ ଦାତା ପାପୀ ହୁଏ।
ଭୂମ୍ଯାଂ ଯଦ୍ ଦୀଯତେ ତୋଯଂ ଦାତା ଚୈଵ ଜଲେ ସ୍ଥିତଃ ଵୃଥା ତନ୍ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲା ନୋପତିଷ୍ଠତି କସ୍ଯଚିତ୍
ଭୂମି ଉପରେ ଜଳ ଦେଇ, ଦାତା ଜଳରେ ଦଢ଼ାଇ ରହିଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ଓ କାହାର ପାଖକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
ସ୍ଥଲେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଜଲେ ଯସ୍ ତୁ ପ୍ରଯଚ୍ଛେଦ୍ ଉଦକଂ ନରଃ ପିତୄଣାଂ ନୋପତିଷ୍ଠେତ ସଲିଲଂ ତନ୍ ନିରର୍ଥକମ୍
ଯଦି କେହି ଭୂମି ଉପରେ ଦଢ଼ାଇ ରହି, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଜଳ ଦେଉଛି, ତେବେ ସେହି ଜଳ ପିତୃମାନେ ପାଖକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; ଏହା ବ୍ୟର୍ଥ।