ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ଵଟଂ କୃଷ୍ଣଂ ରୌହିଣେଯଂ ମହୋଦଧିମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସରଶ୍ ଚୈଵ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥୀଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ବଟବୃକ୍ଷ, କୃଷ୍ଣ ଗଛ, ରୌହିଣେୟ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବର—ଏହିପଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ପୂର୍ଣିମା ଜ୍ଯେଷ୍ଠମାସସ୍ଯ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଋକ୍ଷଂ ଯଦା ଭଵେତ୍ ତଦା ଗଚ୍ଛେଦ୍ ଵିଶେଷେଣ ତୀର୍ଥରାଜଂ ପରଂ ଶୁଭମ୍
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯେତେବେଳେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ବିଶେଷକରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରାଜକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
କାଯଵାଙ୍ମାନସୈଃ ଶୁଦ୍ଧସ୍ ତଦ୍ଭାଵୋ ନାନ୍ଯମାନସଃ ସର୍ଵଦ୍ଵଂଦ୍ଵଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵୀତରାଗୋ ଵିମତ୍ସରଃ
ଦେହ, କଥା ଓ ମନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଏକମାତ୍ର ଭାବରେ ଲଗି ରହି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନ ରଖି, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ରାଗ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି—
କଲ୍ପଵୃକ୍ଷଵଟଂ ରମ୍ଯଂ ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ତ୍ରିଵାରଂ ସୁସମାହିତଃ
ସେଠାରେ ରମଣୀୟ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ବଟ ତଳେ ସ୍ନାନ କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ।
ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ପାପାତ୍ ସପ୍ତଜନ୍ମସମୁଦ୍ଭଵାତ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ଚାପ୍ନୋତି ଵିପୁଲଂ ଗତିମ୍ ଇଷ୍ଟାଂ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସପ୍ତଜନ୍ମର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ, ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଇଚ୍ଛିତ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।
ତସ୍ଯ ନାମାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପ୍ରମାଣଂ ଚ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଯଥାସଂଖ୍ଯଂ ଚ ଭୋ ଵିପ୍ରାଃ କୃତାଦିଷୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କର ନାମ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ତାଙ୍କର ଆକାର କେତେ ଥିଲା, ଏବଂ କେମିତି ଗଣନା ହୁଏ, ଏହି ସବୁ କ୍ରମକ୍ରମେ କହିବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଵଟଂ ଵଟେଶ୍ଵରଂ କୃଷ୍ଣଂ ପୁରାଣପୁରୁଷଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଵଟସ୍ଯୈତାନି ନାମାନି କୀର୍ତିତାନି କୃତାଦିଷୁ
ବଟ, ବଟେଶ୍ୱର, କୃଷ୍ଣ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବଟବୃକ୍ଷର ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ କୃତାଦି ଯୁଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯୋଜନଂ ପାଦହୀନଂ ଚ ଯୋଜନାର୍ଧଂ ତଦର୍ଧକମ୍ ପ୍ରମାଣଂ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷସ୍ଯ କୃତାଦୌ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଏକ ଯୋଜନାରୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍, ଆଧା ଯୋଜନା, ଏବଂ ତାହାର ଆଧା—କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଏହି ମାପ କୃତ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଯଥୋକ୍ତେନ ତୁ ମନ୍ତ୍ରେଣ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ତୁ ତଂ ଵଟମ୍ ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ ଧନ୍ଵନ୍ତରଶତତ୍ରଯମ୍
ଉପଯୁକ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସେ ବଟବୃକ୍ଷକୁ ନମସ୍କାର କରିବା ପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ତିନି ଶତ ଧନ୍ବନ୍ତର ଦୂର ଯିବା ଉଚିତ।
ଯତ୍ରାସୌ ଦୃଶ୍ଯତେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରଂ ମନୋରମମ୍ ସାଗରାମ୍ଭଃସମାକୃଷ୍ଟଂ କାଷ୍ଠଂ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ଅଛି; ସାଗରରୁ ଆଣିଥିବା ଏକ କାଠ ଯାହା ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତତସ୍ ତଂ ଭୋଃ ପରିପୂଜ୍ଯ ତତଃ ପୁନଃ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵରୋଗାଦ୍ଯୈସ୍ ତଥା ପାପୈର୍ ଗ୍ରହାଦିଭିଃ
ସେଠାରେ ଶିର ନମାଇ ଭଲଭାବେ ପୂଜା କରିଲେ, ସମସ୍ତ ରୋଗ, ପାପ ଓ ଗ୍ରହାଦି ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଉଗ୍ରସେନଂ ପୁରା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେଣ ସାଗରମ୍ ଗତ୍ଵାଚମ୍ଯ ଶୁଚିସ୍ ତତ୍ର ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ପରମ୍
ଏକଥର ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରେ ସାଗର ପାଖରେ ଦେଖି, ସେଠାକୁ ଯାଇ, ପାଣି ଛୁଇଁ ଶୁଚି ହୋଇ, ସେଠାରେ ପରମ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନ୍ଯସେଦ୍ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଧସ୍ତଶରୀରଯୋଃ ଓଁ ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ଯଂ ଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
ତାପରେ, ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର 'ଓଁ ନମୋ ନାରାୟଣାୟ' ହସ୍ତ ଓ ଦେହରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଯାହା ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି।
କିଂ କାର୍ଯଂ ବହୁଭିର୍ ମନ୍ତ୍ରୈର୍ ମନୋଵିଭ୍ରମକାରକୈଃ ଓଁ ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ମନ୍ତ୍ରଃ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକଃ
ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର ଯାହା ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ, ସେଗୁଡିକର କଣ ଦରକାର? 'ଓଁ ନମୋ ନାରାୟଣାୟ' ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ କାମ ସାଧନ କରେ।
ଆପୋ ନରସ୍ଯ ସୂନୁତ୍ଵାନ୍ ନାରା ଇତୀହ କୀର୍ତିତାଃ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ ତାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଯନଂ ପୂର୍ଵଂ ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ
ପାଣିକୁ 'ନାରା' କୁହାଯାଏ କାରଣ ସେମାନେ ନରଙ୍କ ସନ୍ତାନ; ସେହି ପାଣି ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ଥିଲା, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'ନାରାୟଣ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ନାରାଯଣପରା ଵେଦା ନାରାଯଣପରା ଦ୍ଵିଜାଃ ନାରାଯଣପରା ଯଜ୍ଞା ନାରାଯଣପରାଃ କ୍ରିଯାଃ
ବେଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଜ୍ଞ ଓ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ।
ନାରାଯଣପରା ପୃଥ୍ଵୀ ନାରାଯଣପରଂ ଜଲମ୍ ନାରାଯଣପରୋ ଵହ୍ନିର୍ ନାରାଯଣପରଂ ନଭଃ
ପୃଥିବୀ, ପାଣି, ଅଗ୍ନି ଓ ଆକାଶ ସବୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ।
ନାରାଯଣପରୋ ଵାଯୁର୍ ନାରାଯଣପରଂ ମନଃ ଅହଂକାରଶ୍ ଚ ବୁଦ୍ଧିଶ୍ ଚ ଉଭେ ନାରାଯଣାତ୍ମକେ
ବାୟୁ ଓ ମନ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ; ଅହଂକାର ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ନାରାୟଣ ସ୍ୱରୂପ।
ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଂ ଚ ଯତ୍ କିଂଚିଜ୍ ଜୀଵସଂଜ୍ଞିତମ୍ ସ୍ଥୂଲଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ପରଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଂ ନାରାଯଣାତ୍ମକମ୍
ଯେଉଁଠି ଜୀବ ନାମରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି—ଭୂତ, ଭବ୍ୟ, ଭବିଷ୍ୟତ; ଷ୍ଠୂଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ କିମ୍ବା ପରମ—ସମସ୍ତ କିଛି ନାରାୟଣ ସ୍ୱରୂପ।
ଶବ୍ଦାଦ୍ଯା ଵିଷଯାଃ ସର୍ଵେ ଶ୍ରୋତ୍ରାଦୀନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ ପ୍ରକୃତିଃ ପୁରୁଷଶ୍ ଚୈଵ ସର୍ଵେ ନାରାଯଣାତ୍ମକାଃ
ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ ବିଷୟ, ଶ୍ରବଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ—ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣ ସ୍ୱରୂପ।
ଜଲେ ସ୍ଥଲେ ଚ ପାତାଲେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଽମ୍ବରେ ନଗେ ଅଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ଇଦଂ ସର୍ଵମ୍ ଆସ୍ତେ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ
ପାଣି, ଭୂମି, ପାତାଳ, ସ୍ୱର୍ଗ, ଆକାଶ, ପାହାଡ଼—ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପି ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁ ବିରାଜିତିଛନ୍ତି।
କିଂ ଚାତ୍ର ବହୁନୋକ୍ତେନ ଜଗଦ୍ ଏତଚ୍ ଚରାଚରମ୍ ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ନାରାଯଣାତ୍ମକମ୍
ଏଠାରେ ବହୁ କଥା କହିବାର କଣ ଦରକାର? ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ, ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଗଛପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସବୁ ନାରାୟଣ ସ୍ୱରୂପ।
ନାରାଯଣାତ୍ ପରଂ କିଂଚିନ୍ ନେହ ପଶ୍ଯାମି ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ତେନ ଵ୍ଯାପ୍ତମ୍ ଇଦଂ ସର୍ଵଂ ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯଂ ଚରାଚରମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏଠାରେ ନାରାୟଣ ଛାଡ଼ି ଆଉ କିଛି ଦେଖୁନି; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଚର ଅଚର ବ୍ୟାପିତ।
ଆପୋ ହ୍ଯ୍ ଆଯତନଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ ଚ ଏଵାମ୍ଭସାଂ ପତିଃ ତସ୍ମାଦ୍ ଅପ୍ସୁ ସ୍ମରେନ୍ ନିତ୍ଯଂ ନାରାଯଣମ୍ ଅଘାପହମ୍
ପାଣି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ, ତିନି ପାଣିଙ୍କର ନାଥ; ତେଣୁ ପାଣିରେ ସଦା ପାପ ନାଶକ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାନକାଲେ ଵିଶେଷେଣ ଚୋପସ୍ଥାଯ ଜଲେ ଶୁଚିଃ ସ୍ମରେନ୍ ନାରାଯଣଂ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ ଧସ୍ତେ କାଯେ ଚ ଵିନ୍ଯସେତ୍
ବିଶେଷକରି ସ୍ନାନ ସମୟରେ, ପାଣି ପାଖକୁ ଶୁଚି ହୋଇ ଯାଇ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ, ଧ୍ୟାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରକୁ ହସ୍ତ ଓ ଦେହରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଓଂକାରଂ ଚ ନକାରଂ ଚ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠେ ହସ୍ତଯୋର୍ ନ୍ଯସେତ୍ ଶେଷୈର୍ ହସ୍ତତଲଂ ଯାଵତ୍ ତର୍ଜନ୍ଯାଦିଷୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍
'ଓଁ' ଓ 'ନ' ଅକ୍ଷରକୁ ଦୁଇ ଅଙ୍ଗୁଠିରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ହସ୍ତତଳ ଓ ତାର୍ଜନୀ ଆଦି ଆଉ ଅଂଗୁଳିରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଓଂକାରଂ ଵାମପାଦେ ତୁ ନକାରଂ ଦକ୍ଷିଣେ ନ୍ଯସେତ୍ ମୋକାରଂ ଵାମକଟ୍ଯାଂ ତୁ ନାକାରଂ ଦକ୍ଷିଣେ ନ୍ଯସେତ୍
ବାମ ପାଦରେ 'ଓଁ' ଅକ୍ଷର ରଖ, ଡାହାଣ ପାଦରେ 'ନ' ଅକ୍ଷର ଦେଖ। ବାମ କଟିରେ 'ମୋ' ଅକ୍ଷର ଓ ଡାହାଣ କଟିରେ 'ନ' ଅକ୍ଷର ରଖ।
ରାକାରଂ ନାଭିଦେଶେ ତୁ ଯକାରଂ ଵାମବାହୁକେ ଣାକାରଂ ଦକ୍ଷିଣେ ନ୍ଯସ୍ଯ ଯକାରଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିନ୍ଯସେତ୍
ନାଭି ସ୍ଥାନରେ 'ର' ଅକ୍ଷର, ବାମ ବାହୁରେ 'ୟ' ଅକ୍ଷର, ଡାହାଣ ବାହୁରେ 'ଣ' ଅକ୍ଷର ଓ ମୁଣ୍ଡରେ 'ୟ' ଅକ୍ଷର ରଖ।
ଅଧଶ୍ ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ହୃଦଯେ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ପୃଷ୍ଠତୋ ଽଗ୍ରତଃ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଆରଭେତ୍ କଵଚଂ ବୁଧଃ
ହୃଦୟ, ଉପର, ତଳ, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱ, ପଛ ଓ ସାମ୍ନାରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି କବଚ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵେ ମାଂ ପାତୁ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଦକ୍ଷିଣେ ମଧୁସୂଦନଃ ପଶ୍ଚିମେ ଶ୍ରୀଧରୋ ଦେଵଃ କେଶଵସ୍ ତୁ ତଥୋତ୍ତରେ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମୋତେ ଗୋବିନ୍ଦ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଦକ୍ଷିଣରେ ମଧୁସୂଦନ, ପଶ୍ଚିମରେ ଶ୍ରୀଧର ଓ ଉତ୍ତରରେ କେଶବ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।