ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସ ତଦା ଦେଵସ୍ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏପରି କହି, ସେଇ ସମୟରେ ସେଇ ଦେବତା ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ—ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ।
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପଞ୍ଚତୀର୍ଥଵିଧିଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଯତ୍ ଫଲଂ ସ୍ନାନଦାନେନ ଦେଵତାପ୍ରେକ୍ଷଣେନ ଚ
ଏବେ ମୁଁ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥର ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା କହିବି।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯହ୍ରଦଂ ଗତ୍ଵା ନରଶ୍ ଚୋଦଙ୍ମୁଖଃ ଶୁଚିଃ ନିମଜ୍ଜେତ୍ ତତ୍ର ଵାରାଂସ୍ ତ୍ରୀନ୍ ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରମ୍ ଉଦୀରଯେତ୍
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୋଖରୀକୁ ଯାଇ, ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଏକ ଲୋକ ତିନିଥର ପାଣିରେ ଡୁବିବା ଉଚିତ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସଂସାରସାଗରେ ମଗ୍ନଂ ପାପଗ୍ରସ୍ତମ୍ ଅଚେତନମ୍ ତ୍ରାହି ମାଂ ଭଗନେତ୍ରଘ୍ନ ତ୍ରିପୁରାରେ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ମୁଁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଇଛି, ପାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଓ ଅବୋଧ ହୋଇଯାଇଛି। ଭଗନେତ୍ର ନାଶକ, ତ୍ରିପୁରାରି, ତୁମକୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
ନମଃ ଶିଵାଯ ଶାନ୍ତାଯ ସର୍ଵପାପହରାଯ ଚ ସ୍ନାନଂ କରୋମି ଦେଵେଶ ମମ ନଶ୍ଯତୁ ପାତକମ୍
ଶିବଙ୍କୁ, ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ହରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୁଁ ସ୍ନାନ କରୁଛି, ହେ ଦେବେଶ, ମୋର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଉ।
ନାଭିମାତ୍ରେ ଜଲେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଧିଵଦ୍ ଦେଵତା ଋଷୀନ୍ ତିଲୋଦକେନ ମତିମାନ୍ ପିତୄଂଶ୍ ଚାନ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ତର୍ପଯେତ୍
ନାଭି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତିଳ ମିଶିତ ପାଣି ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ତଥୈଵ ଚାଚମ୍ଯ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଚ୍ ଛିଵାଲଯମ୍ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଦେଵତାଗାରଂ କୃତ୍ଵା ତଂ ତ୍ରିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ସ୍ନାନ କରି, ଏଭଳି ଆଚମନ କରି, ପରେ ଶିବ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଦେବତା ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାହାକୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ।
ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ସଂପୂଜ୍ଯ ମାର୍କଣ୍ଡେଯସ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରମ୍ ଅଘୋରେଣ ଚ ଭୋ ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପ୍ରସାଦଯେତ୍
ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ। ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିଲୋଚନ ନମସ୍ ତେ ଽସ୍ତୁ ନମସ୍ ତେ ଶଶିଭୂଷଣ ତ୍ରାହି ମାଂ ତ୍ଵଂ ଵିରୂପାକ୍ଷ ମହାଦେଵ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଭଗବାନ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଭିନ୍ନ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ମହାଦେବ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯହ୍ରଦେ ତ୍ଵ୍ ଏଵଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଶଂକରମ୍ ଦଶାନାମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧାନାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ଏଭଳି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ଏକ ମଣିଷ ଦଶଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ପାପୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ଶିଵଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵରାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ଯାଵଦ୍ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଶିବଲୋକକୁ ଯାଏ। ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ଭୋଗ ଭୋଗି, ସୃଷ୍ଟି ନାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ।
ଇହଲୋକଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଭଵେଦ୍ ଵିପ୍ରୋ ବହୁଶ୍ରୁତଃ ଶାଂକରଂ ଯୋଗମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହି ଲୋକକୁ ଫେରି, ସେ ଏକ ଅଧିକ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ। ଶଙ୍କରଙ୍କ ଯୋଗ ଲାଭ କରି, ପରେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।
କଲ୍ପଵୃକ୍ଷଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ତଂ ତ୍ରିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ପୂଜଯେତ୍ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ତଂ ଵଟମ୍
ତାପରେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଛାୟାକୁ ଯାଇ, ତାହାକୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରମ ଭକ୍ତିରେ ସେଇ ବଟବୃକ୍ଷକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଓଁ ନମୋ ଵ୍ଯକ୍ତରୂପାଯ ମହାପ୍ରଲଯକାରିଣେ ମହଦ୍ରସୋପଵିଷ୍ଟାଯ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧାଯ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ଓଁ, ପ୍ରକାଶିତ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ମହାପ୍ରଳୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା, ମହାଦ୍ରସରେ ବସିଥିବା, ବଟବୃକ୍ଷ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଅମରସ୍ ତ୍ଵଂ ସଦା କଲ୍ପେ ହରେଶ୍ ଚାଯତନଂ ଵଟ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧ ହର ମେ ପାପଂ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ହେ ବଟବୃକ୍ଷ, ତୁମେ ସଦା ଅମର ଓ ହରିଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ। ମୋର ପାପ ଦୂର କର, ହେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ନତ୍ଵା କଲ୍ପଵଟଂ ନରଃ ସହସା ମୁଚ୍ଯତେ ପାପାଜ୍ ଜୀର୍ଣତ୍ଵଚ ଇଵୋରଗଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତିଭାବରେ କଳ୍ପବଟକୁ ପରିକ୍ରମା କରି ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ଅତି ଶୀଘ୍ରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଯେପରି ସାପ ଜରା ପଡ଼ିଥିବା ଚମଡ଼ି ଛାଡ଼ି ଦିଏ।
ଛାଯାଂ ତସ୍ଯ ସମାକ୍ରମ୍ଯ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ନରୋ ଜହ୍ଯାତ୍ ପାପେଷ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯେଷୁ କା କଥା
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେଇ କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଛାୟାକୁ ଛୁଇଁଲେ ମଣିଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପର କଥା ଅପେକ୍ଷା କଣ ଅଛି!
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣାଙ୍ଗସଂଭୂତଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜୋମଯଂ ପରମ୍ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧାକୃତିକଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ବଟବୃକ୍ଷ ଆକୃତିରେ ଥିବା ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ—
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଚାଧିକମ୍ ତଥା ସ୍ଵଵଂଶମ୍ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ସେ ରାଜସୂୟ କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରୁ ବଡ଼ ଫଳ ପାଏ, ଏବଂ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଵୈନତେଯଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତମ୍ ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତସ୍ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ପରେ ବିଷ୍ଣୁପୁରକୁ ଯାଏ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵଟଂ ଵୈନତେଯଂ ଯଃ ପଶ୍ଯେତ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ସଂକର୍ଷଣଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ ଚ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଯେଉଁଠି ବଟବୃକ୍ଷ, ଗରୁଡ଼, ପରମପୁରୁଷ, ସଂକର୍ଷଣ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଯତନଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ କୃତ୍ଵା ତଂ ତ୍ରିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ସଂକର୍ଷଣଂ ସ୍ଵମନ୍ତ୍ରେଣ ଭକ୍ତ୍ଯାପୂଜ୍ଯ ପ୍ରସାଦଯେତ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାହାକୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରି, ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଭକ୍ତି ସହ ସଂକର୍ଷଣଙ୍କୁ ପୂଜି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।
ନମସ୍ ତେ ହଲଧୃଗ୍ ରାମ ନମସ୍ ତେ ମୁଶଲାଯୁଧ ନମସ୍ ତେ ରେଵତୀକାନ୍ତ ନମସ୍ ତେ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲ
ହେ ହଳଧର ରାମ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ମୁଶଳଧାରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ରେବତୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ନମସ୍ ତେ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନମସ୍ ତେ ଧରଣୀଧର ପ୍ରଲମ୍ବାରେ ନମସ୍ ତେ ଽସ୍ତୁ ତ୍ରାହି ମାଂ କୃଷ୍ଣପୂର୍ଵଜ
ହେ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଧରଣୀଧର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପ୍ରଲମ୍ବ ଶତ୍ରୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାଇ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
ଏଵଂ ପ୍ରସାଦ୍ଯ ଚାନନ୍ତମ୍ ଅଜେଯଂ ତ୍ରିଦଶାର୍ଚିତମ୍ କୈଲାସଶିଖରାକାରଂ ଚନ୍ଦ୍ରାତ୍ କାନ୍ତତରାନନମ୍
ଏଭଳି ଅଜୟ ଏବଂ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ, କୈଳାସ ଶିଖର ସଦୃଶ ଦେହ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁହଁ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି—
ନୀଲଵସ୍ତ୍ରଧରଂ ଦେଵଂ ଫଣାଵିକଟମସ୍ତକମ୍ ମହାବଲଂ ହଲଧରଂ କୁଣ୍ଡଲୈକଵିଭୂଷିତମ୍
ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ବଡ଼ ସର୍ପମୁଣ୍ଡ ଶିରେ ଥିବା, ବିଶାଳ ବଳଶାଳୀ, ହଳଧର ଓ ଏକ ଦାନ୍ତ ବିଭୂଷିତ ଦେବଙ୍କୁ—
ରୌହିଣେଯଂ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଲଭେଦ୍ ଅଭିମତଂ ଫଲମ୍ ସର୍ଵପାପୈର୍ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତି ସହ ରୋହିଣୀନନ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵଂ ଯାଵଦ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ର ସୁଖଂ ନରଃ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାଦ୍ ଇହାଗତ୍ଯ ପ୍ରଵରେ ଯୋଗିନାଂ କୁଲେ
ସେଠାରେ ମଣିଷ ଭଲରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ; ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ଏଠାରେ ଆସି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯୋଗୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରଵରୋ ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗଃ ଜ୍ଞାନଂ ତତ୍ର ସମାସାଦ୍ଯ ମୁକ୍ତିଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଦୁର୍ଲଭାମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି ଦୁର୍ଲଭ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଏଵମ୍ ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ହଲିନଂ ତତଃ କୃଷ୍ଣଂ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେତ୍ ସୁସମାହିତଃ
ଏଭଳି ହଳଧରଙ୍କୁ ପୂଜି, ପରେ ଜ୍ଞାନୀ ମଣିଷ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।