ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ଚତୁର୍ଥଂ ଵଃ କଥଯିଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍ କାଵ୍ଯଃ ପୃଥୁସ୍ ତଥୈଵାଗ୍ନିର୍ ଜହ୍ନୁର୍ ଧାତା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏବେ ମୁଁ ଚତୁର୍ଥ ମନ୍ବନ୍ତର ବିଷୟରେ କହିବି: କାବ୍ୟ, ପୃଥୁ, ଅଗ୍ନି, ଜହ୍ନୁ ଓ ଧାତା, ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
କପୀଵାନ୍ ଅକପୀଵାଂଶ୍ ଚ ତତ୍ର ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ପୁରାଣେ କୀର୍ତିତା ଵିପ୍ରାଃ ପୁତ୍ରାଃ ପୌତ୍ରାଶ୍ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ କପୀବାନ ଓ ଅକପୀବାନ ସପ୍ତ ଋଷି ଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ପୁରାଣରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପଉତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ।
ତଥା ଦେଵଗଣାଶ୍ ଚୈଵ ତାମସସ୍ଯାନ୍ତରେ ମନୋଃ ଦ୍ଯୁତିସ୍ ତପସ୍ଯଃ ସୁତପାସ୍ ତପୋଭୂତଃ ସନାତନଃ
ତାମସ ମନୁଙ୍କର ଅନ୍ତରାଳରେ ଦେବମାନେ ଥିଲେ: ଦ୍ୟୁତି, ତପସ୍ୟା, ସୁତପା, ତପୋଭୂତ ଓ ସନାତନ।
ତପୋରତିର୍ ଅକଲ୍ମାଷସ୍ ତନ୍ଵୀ ଧନ୍ଵୀ ପରଂତପଃ ତାମସସ୍ଯ ମନୋର୍ ଏତେ ଦଶ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ତପୋରତି, ଅକଳ୍ମାଷ, ତନ୍ବୀ, ଧନ୍ବୀ ଓ ପରଂତପ—ଏହି ଦଶଜଣ ତାମସ ମନୁଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଶ୍ ଚତୁର୍ଥଂ ଚୈତଦ୍ ଅନ୍ତରମ୍ ଦେଵବାହୁର୍ ଯଦୁଧ୍ରଶ୍ ଚ ମୁନିର୍ ଵେଦଶିରାସ୍ ତଥା
ବାୟୁଙ୍କ କଥାନୁସାରେ, ଏହି ଚତୁର୍ଥ ଅନ୍ତରାଳରେ ଥିଲେ: ଦେବବାହୁ, ଯଦୁଧ୍ର, ମୁନି ବେଦଶିରା।
ହିରଣ୍ଯରୋମା ପର୍ଜନ୍ଯ ଊର୍ଧ୍ଵବାହୁଶ୍ ଚ ସୋମଜଃ ସତ୍ଯନେତ୍ରସ୍ ତଥାତ୍ରେଯ ଏତେ ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ଽପରେ
ହିରଣ୍ୟରୋମା, ପର୍ଜନ୍ୟ, ଉର୍ଧ୍ୱବାହୁ, ସୋମଜ, ସତ୍ୟନେତ୍ର ଓ ଆତ୍ରେୟ—ଏହିମାନେ ଅନ୍ୟ ସପ୍ତ ଋଷି।
ଦେଵାଶ୍ ଚାଭୂତରଜସସ୍ ତଥା ପ୍ରକୃତଯଃ ସ୍ମୃତାଃ ଵାରିପ୍ଲଵଶ୍ ଚ ରୈଭ୍ଯଶ୍ ଚ ମନୋର୍ ଅନ୍ତରମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ଅଭୂତରଜସ ନାମକ ଦେବମାନେ ଓ ପ୍ରକୃତିମାନେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି; ବାରିପ୍ଲବ ଓ ରୈଭ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ଅଥ ପୁତ୍ରାନ୍ ଇମାଂସ୍ ତସ୍ଯ ବୁଧ୍ଯଧ୍ଵଂ ଗଦତୋ ମମ ଧୃତିମାନ୍ ଅଵ୍ଯଯୋ ଯୁକ୍ତସ୍ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶୀ ନିରୁତ୍ସୁକଃ
ଏବେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବିଷୟରେ ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଧୃତିମାନ, ଅବ୍ୟୟ, ଯୁକ୍ତ, ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ଓ ନିରୁତ୍ସୁକ।
ଆରଣ୍ଯଶ୍ ଚ ପ୍ରକାଶଶ୍ ଚ ନିର୍ମୋହଃ ସତ୍ଯଵାକ୍ କୃତୀ ରୈଵତସ୍ଯ ମନୋଃ ପୁତ୍ରାଃ ପଞ୍ଚମଂ ଚୈତଦ୍ ଅନ୍ତରମ୍
ଆରଣ୍ୟ, ପ୍ରକାଶ, ନିର୍ମୋହ, ସତ୍ୟବାକ୍ ଓ କୃତୀ—ଏହିମାନେ ରୈବତ ମନୁଙ୍କର ପୁଅ; ଏହି ହେଉଛି ପଞ୍ଚମ ଅନ୍ତରାଳ।
ଷଷ୍ଠଂ ତୁ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଦ୍ ବୁଧ୍ଯଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଭୃଗୁର୍ ନଭୋ ଵିଵସ୍ଵାଂଶ୍ ଚ ସୁଧାମା ଵିରଜାସ୍ ତଥା
ଏବେ ଛଅଟିଏ ବିଷୟରେ କହିବି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହା ଭଲଭାବେ ବୁଝ; ଭୃଗୁ, ନଭ, ବିବସ୍ୱାନ୍, ସୁଧାମା ଓ ବିରଜା।
ଅତିନାମା ସହିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚ ସପ୍ତୈତେ ଚ ମହର୍ଷଯଃ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ତରେ ଵିପ୍ରା ମନୋର୍ ଦେଵାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇମେ ସ୍ମୃତାଃ
ଅତିନାମା ଓ ସହିଷ୍ଣୁ—ଏହି ସପ୍ତ ମହାର୍ଷି ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳରେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହିମାନେ ସେହି ମନୁଙ୍କର ଦେବମାନେ।
ଆବାଲପ୍ରଥିତାସ୍ ତେ ଵୈ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ଦିଵୌକସଃ ଲେଖାଶ୍ ଚ ନାମତୋ ଵିପ୍ରାଃ ପଞ୍ଚ ଦେଵଗଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ସେମାନେ ଛୁଆଁବେଳୁ ରୁପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ପୃଥକ୍ ରହନ୍ତି; ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ଦେବଗଣ ନାମରେ ସ୍ମୃତ।
ଋଷେର୍ ଅଙ୍ଗିରସଃ ପୁତ୍ରା ମହାତ୍ମାନୋ ମହୌଜସଃ ନାଡ୍ଵଲେଯା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦଶ ପୁତ୍ରାସ୍ ତୁ ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ଋଷି ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କର ପୁଅମାନେ, ମହାତ୍ମା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନାଡ଼୍ବଳେୟମାନେ, ମୁନିମାନ୍ୟମାନେ, ଏହି ଦଶଜଣ ପୁଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ରୁରୁପ୍ରଭୃତଯୋ ଵିପ୍ରାଶ୍ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ତରେ ମନୋଃ ଷଷ୍ଠଂ ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସପ୍ତମଂ ତୁ ନିବୋଧତ
ରୁରୁ ଆଦି ଋଷିମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳରେ ଅଛନ୍ତି; ଛଅଟିଏ ମନ୍ବନ୍ତର କହାଗଲା—ଏବେ ସପ୍ତମଟିଏ ଶୁଣ।
ଅତ୍ରିର୍ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନ୍ କଶ୍ଯପଶ୍ ଚ ମହାନ୍ ଋଷିଃ ଗୌତମୋ ଽଥ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ ତଥୈଵ ଚ
ଅତ୍ରି, ବସିଷ୍ଠ, ଭଗବାନ କଶ୍ୟପ, ମହାନ ଋଷି ଗୌତମ, ତାପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର।
ତଥୈଵ ପୁତ୍ରୋ ଭଗଵାନ୍ ଋଚୀକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ସପ୍ତମୋ ଜମଦଗ୍ନିଶ୍ ଚ ଋଷଯଃ ସାଂପ୍ରତଂ ଦିଵି
ଏବଂ ଭଗବାନ ଓ ମହାତ୍ମା ଋଚୀକଙ୍କର ପୁଅ, ସପ୍ତମ ହେଉଛନ୍ତି ଜମଦଗ୍ନି—ଏହିମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଋଷି।
ସାଧ୍ଯା ରୁଦ୍ରାଶ୍ ଚ ଵିଶ୍ଵେ ଚ ଵସଵୋ ମରୁତସ୍ ତଥା ଆଦିତ୍ଯାଶ୍ ଚାଶ୍ଵିନୌ ଚାପି ଦେଵୌ ଵୈଵସ୍ଵତୌ ସ୍ମୃତୌ
ସାଧ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ବସୁ, ମରୁତ, ଆଦିତ୍ୟ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ଏବଂ ଦୁଇ ଭୈବସ୍ବତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ମନୋର୍ ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯୈତେ ଵର୍ତନ୍ତେ ସାଂପ୍ରତେ ଽନ୍ତରେ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁପ୍ରମୁଖାଶ୍ ଚୈଵ ଦଶ ପୁତ୍ରା ମହାତ୍ମନଃ
ଏହିମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦଶ ଉତ୍ତମ ପୁଅ, ଯାହାର ମଧ୍ୟରୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ପ୍ରଧାନ।
ଏତେଷାଂ କୀର୍ତିତାନାଂ ତୁ ମହର୍ଷୀଣାଂ ମହୌଜସାମ୍ ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ ଚ ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି।
ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପ୍ରାଗ୍ ଆସନ୍ ସପ୍ତ ସପ୍ତକାଃ ଲୋକେ ଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାର୍ଥଂ ଲୋକସଂରକ୍ଷଣାଯ ଚ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସାତଟି ସାତ ମହାର୍ଷି ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଲୋକରେ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଥିଲେ।
ମନ୍ଵନ୍ତରେ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତେ ଚତ୍ଵାରଃ ସପ୍ତକା ଗଣାଃ କୃତ୍ଵା କର୍ମ ଦିଵଂ ଯାନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକମ୍ ଅନାମଯମ୍
ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ଚାରିଟି ସାତକା ମହାର୍ଷି ନିଜ କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତତୋ ଽନ୍ଯେ ତପସା ଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ଥାନଂ ତତ୍ ପୂରଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଉତ ଅତୀତା ଵର୍ତମାନାଶ୍ ଚ କ୍ରମେଣୈତେନ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୱୀମାନେ ସେଠି ସ୍ଥାନ ନେଇଥାନ୍ତି; ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପୂର୍ବ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁନିମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ଏହିପରି କରନ୍ତି।
ଅନାଗତାଶ୍ ଚ ସପ୍ତୈତେ ସ୍ମୃତା ଦିଵି ମହର୍ଷଯଃ ମନୋର୍ ଅନ୍ତରମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ସାଵର୍ଣସ୍ଯେହ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏବଂ ସପ୍ତ ମହାର୍ଷି, ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ସାବର୍ଣ୍ଣ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳ ଆସିଲେ ଆସିବେ।
ରାମୋ ଵ୍ଯାସସ୍ ତଥାତ୍ରେଯୋ ଦୀପ୍ତିମନ୍ତୋ ବହୁଶ୍ରୁତାଃ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ ତଥା ଦ୍ରୌଣିର୍ ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ରାମ, ବ୍ୟାସ, ଅତ୍ରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ବହୁ ଶ୍ରୁତି ଥିବା, ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଦ୍ରୌଣି ଏବଂ ମହାପ୍ରଭା ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା।
ଗୌତମଶ୍ ଚାଜରଶ୍ ଚୈଵ ଶରଦ୍ଵାନ୍ ନାମ ଗୌତମଃ କୌଶିକୋ ଗାଲଵଶ୍ ଚୈଵ ଔର୍ଵଃ କାଶ୍ଯପ ଏଵ ଚ
ଗୌତମ, ଅଜର, ଶରଦ୍ବାନ୍ ନାମକ ଗୌତମ, କୌଶିକ, ଗାଳବ, ଔର୍ବ ଏବଂ କାଶ୍ୟପ।
ଏତେ ସପ୍ତ ମହାତ୍ମାନୋ ଭଵିଷ୍ଯା ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଵୈରୀ ଚୈଵାଧ୍ଵରୀଵାଂଶ୍ ଚ ଶମନୋ ଧୃତିମାନ୍ ଵସୁଃ
ଏହି ସପ୍ତ ମହାତ୍ମା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ହେବେ: ବୈରୀ, ଆଧ୍ୱରୀ, ଶମନ, ଧୃତିମାନ୍ ଏବଂ ବସୁ।
ଅରିଷ୍ଟଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଅଧୃଷ୍ଟଶ୍ ଚ ଵାଜୀ ସୁମତିର୍ ଏଵ ଚ ସାଵର୍ଣସ୍ଯ ମନୋଃ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯା ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଅରିଷ୍ଟ, ଅଧୃଷ୍ଟ, ବାଜୀ ଏବଂ ସୁମତି ମଧ୍ୟ ସାବର୍ଣ୍ଣ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ, ଯେଉଁମାନେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ହେବେ।
ଏତେଷାଂ କଲ୍ଯମ୍ ଉତ୍ଥାଯ କୀର୍ତନାତ୍ ସୁଖମ୍ ଏଧତେ ଯଶଶ୍ ଚାପ୍ନୋତି ସୁମହଦ୍ ଆଯୁଷ୍ମାଂଶ୍ ଚ ଭଵେନ୍ ନରଃ
ଯିଏ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଏହାମାନଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ସୁଖ, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଏ।
ଏତାନ୍ଯ୍ ଉକ୍ତାନି ଭୋ ଵିପ୍ରାଃ ସପ୍ତ ସପ୍ତ ଚ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ମନ୍ଵନ୍ତରାଣି ସଂକ୍ଷେପାଚ୍ ଛୃଣୁତାନାଗତାନ୍ଯ୍ ଅପି
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ସପ୍ତ ସପ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀ ସତ୍ୟଭାବେ କହାଯାଇଛି; ବର୍ତ୍ତମାନ ଆସନ୍ତା ମନ୍ବନ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସାଵର୍ଣା ମନଵୋ ଵିପ୍ରାଃ ପଞ୍ଚ ତାଂଶ୍ ଚ ନିବୋଧତ ଏକୋ ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ ତେଷାଂ ଚତ୍ଵାରସ୍ ତୁ ପ୍ରଜାପତେଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପାଞ୍ଚଟି ସାବର୍ଣ୍ଣ ମନୁ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତୁ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭୈବସ୍ବତ ଏବଂ ଚାରିଜଣ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସନ୍ତାନ।