ମେରୁଂ ଚ ସର୍ଵରତ୍ନାଢ୍ଯଂ ଅପଶ୍ଯତ୍ କନକାଚଲମ୍ ନାନାରତ୍ନାନ୍ଵିତୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈର୍ ଭୂଷିତଂ ବହୁକନ୍ଦରମ୍
ସେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ରତ୍ନରେ ଭରିଥିଲା, ସୁନାର ପାହାଡ଼ ଭାବେ ଚମକୁଥିଲା, ଏହାର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା ଏବଂ ଅନେକ ଗୁହା ରହିଥିଲା।
ନାନାମୁନିଜନାକୀର୍ଣଂ ନାନାଵୃକ୍ଷଵନାକୁଲମ୍ ନାନାସତ୍ତ୍ଵସମାଯୁକ୍ତଂ ନାନାଶ୍ଚର୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ପର୍ବତ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା, ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ବନ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ପ୍ରାଣୀ ରହୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵ୍ଯାଘ୍ରୈଃ ସିଂହୈର୍ ଵରାହୈଶ୍ ଚ ଚାମରୈର୍ ମହିଷୈର୍ ଗଜୈଃ ମୃଗୈଃ ଶାଖାମୃଗୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈର୍ ଭୂଷିତଂ ସୁମନୋହରମ୍
ଏଠାରେ ବାଘ, ସିଂହ, ବନ୍ଦର, ବନଶୁକୁର, ଚାମର, ମହିଷ, ହାତୀ, ହରିଣ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ରହିଥିଲେ, ଯାହା ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବହୁତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କରିଥିଲା।
ଶକ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ ଵିଵିଧୈର୍ ଦେଵୈଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣପନ୍ନଗୈଃ ମୁନିଯକ୍ଷାପ୍ସରୋଭିଶ୍ ଚ ଵୃତୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈଃ ସୁରାଲଯୈଃ
ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ନାଗ, ଋଷି, ଯକ୍ଷ, ଅପ୍ସରା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ସୁମେରୁଂ ଶ୍ରୀମନ୍ତମ୍ ଅପଶ୍ଯନ୍ ମୁନିସତ୍ତମଃ ପର୍ଯଟନ୍ ସ ତଦା ଵିପ୍ରସ୍ ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ଚୋଦରେ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ମହାନ ମୁନି ସେ ସମୟରେ ସେଇ ଶିଶୁର ଦେହ ଭିତରେ ଘୁରିବା ସମୟରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ।
ହିମଵନ୍ତଂ ହେମକୂଟଂ ନିଷଧଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍ ଶ୍ଵେତଂ ଚ ଦୁର୍ଧରଂ ନୀଲଂ କୈଲାସଂ ମନ୍ଦରଂ ଗିରିମ୍
ସେ ହିମାବନ୍ତ, ହେମକୂଟ, ନିଷଧ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ଶ୍ୱେତ, ଦୁର୍ଧର, ନୀଳ, କୈଳାଶ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ।
ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ମଲଯଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ପାରିଯାତ୍ରଂ ତଥାର୍ବୁଦମ୍ ସହ୍ଯଂ ଚ ଶୁକ୍ତିମନ୍ତଂ ଚ ମୈନାକଂ ଵକ୍ରପର୍ଵତମ୍
ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର, ମଲୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ପାରିୟାତ୍ର, ଅର୍ବୁଦ, ସହ୍ୟ, ଶୁକ୍ତିମାନ୍, ମୈନାକ ଓ ବକ୍ରପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଏତାଶ୍ ଚାନ୍ଯାଶ୍ ଚ ବହଵୋ ଯାଵନ୍ତଃ ପୃଥିଵୀଧରାଃ ତତସ୍ ତାଂସ୍ ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସୋ ଽପଶ୍ଯଦ୍ ରତ୍ନଭୂଷିତାନ୍
ଏହି ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ଛଡ଼ା ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ମହାନ ମୁନି ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଚ ପାଞ୍ଚାଲାନ୍ ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ ମଦ୍ରାନ୍ ସକେକଯାନ୍ ବାହ୍ଲୀକାନ୍ ଶୂରସେନାଂଶ୍ ଚ କାଶ୍ମୀରାଂସ୍ ତଙ୍ଗଣାନ୍ ଖସାନ୍
ସେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପାଞ୍ଚାଳ, ମତ୍ସ୍ୟ, ମଦ୍ର, କେକୟ, ବାହ୍ଳୀକ, ଶୂରସେନ, କାଶ୍ମୀର, ତଙ୍ଗଣ ଓ ଖସ ଦେଶକୁ ଦେଖିଲେ।
ପାର୍ଵତୀଯାନ୍ କିରାତାଂଶ୍ ଚ କର୍ଣପ୍ରାଵରଣାନ୍ ମରୂନ୍ ଅନ୍ତ୍ଯଜାନ୍ ଅନ୍ତ୍ଯଜାତୀଂଶ୍ ଚ ସୋ ଽପଶ୍ଯତ୍ ତସ୍ଯ ଚୋଦରେ
ସେ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକ, କିରାତ, କାନରେ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକ, ମରୁଭୂମିର ଲୋକ, ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଜାତିକୁ ସେଇ ଶିଶୁର ଦେହ ଭିତରେ ଦେଖିଲେ।
ମୃଗାଞ୍ ଶାଖାମୃଗାନ୍ ସିଂହାନ୍ ଵରାହାନ୍ ସୃମରାଞ୍ ଶଶାନ୍ ଗଜାଂଶ୍ ଚାନ୍ଯାଂସ୍ ତଥା ସତ୍ତ୍ଵାନ୍ ସୋ ଽପଶ୍ଯତ୍ ତସ୍ଯ ଚୋଦରେ
ସେ ହରିଣ, ବନ୍ଦର, ସିଂହ, ବନଶୁକୁର, ହେନା, ଖରା, ହାତୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶିଶୁର ଦେହ ଭିତରେ ଦେଖିଲେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଗ୍ରାମାଶ୍ ଚ ନଗରାଣି ଚ କୃଷିଗୋରକ୍ଷଵାଣିଜ୍ଯଂ କ୍ରଯଵିକ୍ରଯଣଂ ତଥା
ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ଗାଁ ଓ ସହର, ଚାଷ, ଗୋପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ କିଣିବା ବିକ୍ରି କରିବା ଦୃଶ୍ୟ ସେ ଦେଖିଲେ।
ଶକ୍ରାଦୀନ୍ ଵିବୁଧାଞ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂସ୍ ତଥାନ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ଦିଵୌକସଃ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସୋ ଯକ୍ଷାନ୍ ଋଷୀଂଶ୍ ଚୈଵ ସନାତନାନ୍
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଜନ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଦୈତ୍ଯଦାନଵସଂଘାଂଶ୍ ଚ ନାଗାଂଶ୍ ଚ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ସିଂହିକାତନଯାଂଶ୍ ଚୈଵ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ସୁରଶତ୍ରଵଃ
ସେ ଦାୟିତ୍ୟ, ଦାନବ, ନାଗ, ମହାନ ମୁନି, ସିଂହିକାର ପୁଅ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଯତ୍ କିଂଚିତ୍ ତେନ ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍ ଅପଶ୍ଯତ୍ ସ ତଦା ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯ କୁକ୍ଷୌ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁଠି ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଇଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ସେ ସମୟରେ ସେଇ ଶିଶୁର ପେଟ ଭିତରେ ଦେଖିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଅଥଵା କିଂ ବହୂକ୍ତେନ କୀର୍ତିତେନ ପୁନଃ ପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ଯତ୍ କିଂଚିତ୍ ସଚରାଚରମ୍
କିମ୍ବା, ଏତେ କଥା କହିବାର କଣ ଦରକାର, ପୁନିପୁନି ଗଣନା କରିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘାସର ତଣା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ କିଛି ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ ଅଛି—
ଭୂର୍ଲୋକଂ ଚ ଭୁଵର୍ଲୋକଂ ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ମହର୍ ଜନସ୍ ତପଃ ସତ୍ଯମ୍ ଅତଲଂ ଵିତଲଂ ତଥା
ସେ ଭୂଲୋକ, ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ, ମହର୍, ଜନସ୍, ତପସ୍, ସତ୍ୟ, ଅତଳ ଓ ବିତଳ ଦେଖିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ପାତାଲଂ ସୁତଲଂ ଚୈଵ ଵିତଲଂ ଚ ରସାତଲମ୍ ମହାତଲଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମ୍ ଅପଶ୍ଯତ୍ ତସ୍ଯ ଚୋଦରେ
ସେ ପାତାଳ, ସୁତଳ, ବିତଳ, ରସାତଳ, ମହାତଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ସେଇ ଶିଶୁର ପେଟ ଭିତରେ ଦେଖିଲେ।
ଅଵ୍ଯାହତା ଗତିସ୍ ତସ୍ଯ ତଦାଭୂଦ୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ସ୍ମୃତିଲୋପଶ୍ ଚ ନାଭଵତ୍
ସେ ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କର କୃପାରେ ତାଙ୍କର ଗତି କେହି ବାଧା ଦେଇପାରିଲେନି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ମୃତି କେବେ ହରାଇଯାଇନି।
ଭ୍ରମମାଣସ୍ ତଦା କୁକ୍ଷୌ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜଗଦ୍ ଇଦଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ନାନ୍ତଂ ଜଗାମ ଦେହସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ କଦାଚନ
ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା, ତଥାପି ତିନି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶରୀରର ଶେଷ ସୀମାକୁ କେବେ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେନି।
ଯଦାସୌ ନାଗତଶ୍ ଚାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଦେହସ୍ଯ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ତଦା ତଂ ଵରଦଂ ଦେଵଂ ଶରଣଂ ଗତଵାନ୍ ମୁନିଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେହର ଶେଷ ସୀମା ମିଳିଲାନି, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ମୁନି ତାହାପରେ ଭଲ କରିବାର ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ତତୋ ଽସୌ ସହସା ଵିପ୍ରା ଵାଯୁଵେଗେନ ନିଃସୃତଃ ମହାତ୍ମନୋ ମୁଖାତ୍ ତସ୍ଯ ଵିଵୃତାତ୍ ପୁରୁଷସ୍ଯ ସଃ
ତାପରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ମୁନି ବାୟୁର ଗତିରେ ହଠାତ୍ ଭାବରେ ଏହି ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷଙ୍କର ଖୋଲା ମୁଖରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ସ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯୋଦରାତ୍ ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ପୁନଶ୍ ଚୈକାର୍ଣଵାମ୍ ଉର୍ଵୀମ୍ ଅପଶ୍ଯଜ୍ ଜନଵର୍ଜିତାମ୍
ସେ ଶିଶୁର ଗର୍ଭରୁ ବାହାରିବା ପରେ, ମୁନିମାନେ, ପୁନି ଏକା ଦିଗନ୍ତ ଜଳରେ ବିନା ଲୋକ ଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ପୂର୍ଵଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ତଂ ଦେଵଂ ଦଦର୍ଶ ଶିଶୁରୂପିଣମ୍ ଶାଖାଯାଂ ଵଟଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ପର୍ଯଙ୍କୋପରି ସଂସ୍ଥିତମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସେ ଶିଶୁ ରୂପରେ, ବଟବୃକ୍ଷର ଏକ ଶାଖା ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷସଂ ଦେଵଂ ପୀତଵସ୍ତ୍ରଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ ଜଗଦ୍ ଆଦାଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣମ୍
ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଛାତି, ପୀତବସ୍ତ୍ର, ଚାରିଟି ହାତ, ବିଶ୍ୱକୁ ଧରିଥିବା, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଚଉଡ଼ା ଆଖି ଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସୋ ଽପି ତଂ ମୁନିମ୍ ଆଯାନ୍ତଂ ପ୍ଲଵମାନମ୍ ଅଚେତନମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁଖାଦ୍ ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତଂ ପ୍ରୋଵାଚ ପ୍ରହସନ୍ନ୍ ଇଵ
ସେ ଦେବତା, ମୁନିକୁ ମୁଖରୁ ବାହାରିବା, ଅଚେତନ ଏବଂ ପ୍ଲବିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ହସି ହସି କଥା କହିଲେ।
କଚ୍ଚିତ୍ ତ୍ଵଯୋଷିତଂ ଵତ୍ସ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ଚ ମମୋଦରେ ଭ୍ରମମାଣଶ୍ ଚ କିଂ ତତ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଅସି
ବଳକ, ତୁମେ ମୋ ଗର୍ଭରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଥିଲା କି? ଏବଂ ତାଁଠାରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲା କି?
ଭକ୍ତୋ ଽସି ମେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରାନ୍ତୋ ଽସି ଚ ମମାଶ୍ରିତଃ ତେନ ତ୍ଵାମ୍ ଉପକାରାଯ ସଂଭାଷେ ପଶ୍ଯ ମାମ୍ ଇହ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ, ଥକିଯାଇଛ, ଏବଂ ମୋ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛ; ଏହି କାରଣରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପକାର କରିବା ପାଇଁ କଥା କହୁଛି—ଏଠି ମୋତେ ଦେଖ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହଃ ଦଦର୍ଶ ତଂ ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷଂ ରତ୍ନୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଦେହର ରୋମ ଆନନ୍ଦରେ ଖଡ଼ିଉଠିଲା; ସେ ଦୁର୍ଲଭ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନା ନିର୍ମଲା ଦୃଷ୍ଟିର୍ ମୁହୂର୍ତାତ୍ ତସ୍ଯ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ପୁନର୍ ନଵା
ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଦେବତାଙ୍କର କୃପାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ହେଲା, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏବଂ ନୂତନ ଦୃଷ୍ଟି ପୁନି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।