ଵୃଥା ମେ ତପସୋ ଵୀର୍ଯଂ ଵୃଥା ଜ୍ଞାନଂ ଵୃଥା କ୍ରିଯା ଵୃଥା ମେ ଜୀଵିତଂ ଦୀର୍ଘଂ ଵୃଥା ମାନୁଷ୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ
ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ବ୍ୟର୍ଥ, ମୋର ଜ୍ଞାନ ବ୍ୟର୍ଥ, କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ, ଏବଂ ମୋର ମାନବ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
ଯୋ ଽହଂ ସୁପ୍ତଂ ନ ଜାନାମି ପର୍ଯଙ୍କେ ଦିଵ୍ଯବାଲକମ୍
ମୁଁ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶିଶୁକୁ ଶୋଇଥିବା ଶଯ୍ୟାରେ ଚିହ୍ନିପାରିଲି ନାହିଁ।
ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତଯନ୍ ଵିପ୍ରଃ ପ୍ଲଵମାନୋ ଵିଚେତନଃ ତ୍ରାଣାର୍ଥଂ ଵିହ୍ଵଲଶ୍ ଚାସୌ ନିର୍ଵେଦଂ ଗତଵାଂସ୍ ତଦା
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ମୁନି ଭାସିଯାଉଥିବା ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ମନରେ, ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା, ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ନିରାଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତୋ ବାଲାର୍କସଂକାଶଂ ସ୍ଵମହିମ୍ନା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ସର୍ଵତେଜୋମଯଂ ଵିପ୍ରା ନ ଶଶାକାଭିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍
ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂ ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଥିବା, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ସମସ୍ତ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁନି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମୁନିମ୍ ଆଯାନ୍ତଂ ସ ବାଲଃ ପ୍ରହସନ୍ନ୍ ଇଵ ପ୍ରୋଵାଚ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାସ୍ ତଦା ମେଘୌଘନିସ୍ଵନଃ
ମୁନିଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ଶିଶୁ ହସୁଥିବା ପରି, ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ, ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵତ୍ସ ଜାନାମି ଶ୍ରାନ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ତ୍ରାଣାର୍ଥଂ ମାମ୍ ଉପସ୍ଥିତମ୍ ଶରୀରଂ ଵିଶ ମେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵିଶ୍ରାମସ୍ ତେ ମଯୋଦିତଃ
ବାପା, ମୁଁ ଜାଣେ ତୁମେ କ୍ଲାନ୍ତ, ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ; ତୁରନ୍ତ ମୋ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କର, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ବିଶ୍ରାମର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ କିଂଚିନ୍ ନୋଵାଚ ମୋହିତଃ ଵିଵେଶ ଵଦନଂ ତସ୍ଯ ଵିଵୃତଂ ଚାଵଶୋ ମୁନିଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ମୋହିତ ହୋଇ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅସହାୟ ହୋଇ ଶିଶୁର ଖୋଲା ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୋଦରେ ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମଃ ଦଦର୍ଶ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ନାନାଜନପଦୈର୍ ଵୃତାମ୍
ସେ ଶିଶୁର ଗଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ଲଵଣେକ୍ଷୁସୁରାସର୍ପିର୍ଦଧିଦୁଗ୍ଧଜଲୋଦଧୀନ୍ ଦଦର୍ଶ ତାନ୍ ସମୁଦ୍ରାଂଶ୍ ଚ ଜମ୍ବୁ ପ୍ଲକ୍ଷଂ ଚ ଶାଲ୍ମଲମ୍
ସେ ଲବଣ, ଇଖୁରସ, ମଦ, ଘିଅ, ଦହି, ଦୁଧ ଓ ପାଣିର ସମୁଦ୍ର ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ସମୁଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ, ଜମ୍ବୁ, ପ୍ଲକ୍ଷ ଓ ଶାଲ୍ମଳିକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
କୁଶଂ କ୍ରୌଞ୍ଚଂ ଚ ଶାକଂ ଚ ପୁଷ୍କରଂ ଚ ଦଦର୍ଶ ସଃ ଭାରତାଦୀନି ଵର୍ଷାଣି ତଥା ସର୍ଵାଂଶ୍ ଚ ପର୍ଵତାନ୍
ସେ କୁଶ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଶାକ ଓ ପୁଷ୍କର ଦେଖିଲେ, ଭାରତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ମେରୁଂ ଚ ସର୍ଵରତ୍ନାଢ୍ଯଂ ଅପଶ୍ଯତ୍ କନକାଚଲମ୍ ନାନାରତ୍ନାନ୍ଵିତୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈର୍ ଭୂଷିତଂ ବହୁକନ୍ଦରମ୍
ସେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ରତ୍ନରେ ଭରିଥିଲା, ସୁନାର ପାହାଡ଼ ଭାବେ ଚମକୁଥିଲା, ଏହାର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା ଏବଂ ଅନେକ ଗୁହା ରହିଥିଲା।
ନାନାମୁନିଜନାକୀର୍ଣଂ ନାନାଵୃକ୍ଷଵନାକୁଲମ୍ ନାନାସତ୍ତ୍ଵସମାଯୁକ୍ତଂ ନାନାଶ୍ଚର୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ପର୍ବତ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା, ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ବନ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ପ୍ରାଣୀ ରହୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵ୍ଯାଘ୍ରୈଃ ସିଂହୈର୍ ଵରାହୈଶ୍ ଚ ଚାମରୈର୍ ମହିଷୈର୍ ଗଜୈଃ ମୃଗୈଃ ଶାଖାମୃଗୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈର୍ ଭୂଷିତଂ ସୁମନୋହରମ୍
ଏଠାରେ ବାଘ, ସିଂହ, ବନ୍ଦର, ବନଶୁକୁର, ଚାମର, ମହିଷ, ହାତୀ, ହରିଣ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ରହିଥିଲେ, ଯାହା ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବହୁତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କରିଥିଲା।
ଶକ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ ଵିଵିଧୈର୍ ଦେଵୈଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣପନ୍ନଗୈଃ ମୁନିଯକ୍ଷାପ୍ସରୋଭିଶ୍ ଚ ଵୃତୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈଃ ସୁରାଲଯୈଃ
ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ନାଗ, ଋଷି, ଯକ୍ଷ, ଅପ୍ସରା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ସୁମେରୁଂ ଶ୍ରୀମନ୍ତମ୍ ଅପଶ୍ଯନ୍ ମୁନିସତ୍ତମଃ ପର୍ଯଟନ୍ ସ ତଦା ଵିପ୍ରସ୍ ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ଚୋଦରେ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ମହାନ ମୁନି ସେ ସମୟରେ ସେଇ ଶିଶୁର ଦେହ ଭିତରେ ଘୁରିବା ସମୟରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ।
ହିମଵନ୍ତଂ ହେମକୂଟଂ ନିଷଧଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍ ଶ୍ଵେତଂ ଚ ଦୁର୍ଧରଂ ନୀଲଂ କୈଲାସଂ ମନ୍ଦରଂ ଗିରିମ୍
ସେ ହିମାବନ୍ତ, ହେମକୂଟ, ନିଷଧ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ଶ୍ୱେତ, ଦୁର୍ଧର, ନୀଳ, କୈଳାଶ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ।
ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ମଲଯଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ପାରିଯାତ୍ରଂ ତଥାର୍ବୁଦମ୍ ସହ୍ଯଂ ଚ ଶୁକ୍ତିମନ୍ତଂ ଚ ମୈନାକଂ ଵକ୍ରପର୍ଵତମ୍
ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର, ମଲୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ପାରିୟାତ୍ର, ଅର୍ବୁଦ, ସହ୍ୟ, ଶୁକ୍ତିମାନ୍, ମୈନାକ ଓ ବକ୍ରପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଏତାଶ୍ ଚାନ୍ଯାଶ୍ ଚ ବହଵୋ ଯାଵନ୍ତଃ ପୃଥିଵୀଧରାଃ ତତସ୍ ତାଂସ୍ ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସୋ ଽପଶ୍ଯଦ୍ ରତ୍ନଭୂଷିତାନ୍
ଏହି ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ଛଡ଼ା ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ମହାନ ମୁନି ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଚ ପାଞ୍ଚାଲାନ୍ ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ ମଦ୍ରାନ୍ ସକେକଯାନ୍ ବାହ୍ଲୀକାନ୍ ଶୂରସେନାଂଶ୍ ଚ କାଶ୍ମୀରାଂସ୍ ତଙ୍ଗଣାନ୍ ଖସାନ୍
ସେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପାଞ୍ଚାଳ, ମତ୍ସ୍ୟ, ମଦ୍ର, କେକୟ, ବାହ୍ଳୀକ, ଶୂରସେନ, କାଶ୍ମୀର, ତଙ୍ଗଣ ଓ ଖସ ଦେଶକୁ ଦେଖିଲେ।
ପାର୍ଵତୀଯାନ୍ କିରାତାଂଶ୍ ଚ କର୍ଣପ୍ରାଵରଣାନ୍ ମରୂନ୍ ଅନ୍ତ୍ଯଜାନ୍ ଅନ୍ତ୍ଯଜାତୀଂଶ୍ ଚ ସୋ ଽପଶ୍ଯତ୍ ତସ୍ଯ ଚୋଦରେ
ସେ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକ, କିରାତ, କାନରେ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକ, ମରୁଭୂମିର ଲୋକ, ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଜାତିକୁ ସେଇ ଶିଶୁର ଦେହ ଭିତରେ ଦେଖିଲେ।
ମୃଗାଞ୍ ଶାଖାମୃଗାନ୍ ସିଂହାନ୍ ଵରାହାନ୍ ସୃମରାଞ୍ ଶଶାନ୍ ଗଜାଂଶ୍ ଚାନ୍ଯାଂସ୍ ତଥା ସତ୍ତ୍ଵାନ୍ ସୋ ଽପଶ୍ଯତ୍ ତସ୍ଯ ଚୋଦରେ
ସେ ହରିଣ, ବନ୍ଦର, ସିଂହ, ବନଶୁକୁର, ହେନା, ଖରା, ହାତୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶିଶୁର ଦେହ ଭିତରେ ଦେଖିଲେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଗ୍ରାମାଶ୍ ଚ ନଗରାଣି ଚ କୃଷିଗୋରକ୍ଷଵାଣିଜ୍ଯଂ କ୍ରଯଵିକ୍ରଯଣଂ ତଥା
ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ଗାଁ ଓ ସହର, ଚାଷ, ଗୋପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ କିଣିବା ବିକ୍ରି କରିବା ଦୃଶ୍ୟ ସେ ଦେଖିଲେ।
ଶକ୍ରାଦୀନ୍ ଵିବୁଧାଞ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂସ୍ ତଥାନ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ଦିଵୌକସଃ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସୋ ଯକ୍ଷାନ୍ ଋଷୀଂଶ୍ ଚୈଵ ସନାତନାନ୍
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଜନ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଦୈତ୍ଯଦାନଵସଂଘାଂଶ୍ ଚ ନାଗାଂଶ୍ ଚ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ସିଂହିକାତନଯାଂଶ୍ ଚୈଵ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ସୁରଶତ୍ରଵଃ
ସେ ଦାୟିତ୍ୟ, ଦାନବ, ନାଗ, ମହାନ ମୁନି, ସିଂହିକାର ପୁଅ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଯତ୍ କିଂଚିତ୍ ତେନ ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍ ଅପଶ୍ଯତ୍ ସ ତଦା ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯ କୁକ୍ଷୌ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁଠି ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଇଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ସେ ସମୟରେ ସେଇ ଶିଶୁର ପେଟ ଭିତରେ ଦେଖିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଅଥଵା କିଂ ବହୂକ୍ତେନ କୀର୍ତିତେନ ପୁନଃ ପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ଯତ୍ କିଂଚିତ୍ ସଚରାଚରମ୍
କିମ୍ବା, ଏତେ କଥା କହିବାର କଣ ଦରକାର, ପୁନିପୁନି ଗଣନା କରିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘାସର ତଣା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ କିଛି ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ ଅଛି—
ଭୂର୍ଲୋକଂ ଚ ଭୁଵର୍ଲୋକଂ ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ମହର୍ ଜନସ୍ ତପଃ ସତ୍ଯମ୍ ଅତଲଂ ଵିତଲଂ ତଥା
ସେ ଭୂଲୋକ, ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ, ମହର୍, ଜନସ୍, ତପସ୍, ସତ୍ୟ, ଅତଳ ଓ ବିତଳ ଦେଖିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ପାତାଲଂ ସୁତଲଂ ଚୈଵ ଵିତଲଂ ଚ ରସାତଲମ୍ ମହାତଲଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମ୍ ଅପଶ୍ଯତ୍ ତସ୍ଯ ଚୋଦରେ
ସେ ପାତାଳ, ସୁତଳ, ବିତଳ, ରସାତଳ, ମହାତଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ସେଇ ଶିଶୁର ପେଟ ଭିତରେ ଦେଖିଲେ।
ଅଵ୍ଯାହତା ଗତିସ୍ ତସ୍ଯ ତଦାଭୂଦ୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ସ୍ମୃତିଲୋପଶ୍ ଚ ନାଭଵତ୍
ସେ ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କର କୃପାରେ ତାଙ୍କର ଗତି କେହି ବାଧା ଦେଇପାରିଲେନି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ମୃତି କେବେ ହରାଇଯାଇନି।
ଭ୍ରମମାଣସ୍ ତଦା କୁକ୍ଷୌ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜଗଦ୍ ଇଦଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ନାନ୍ତଂ ଜଗାମ ଦେହସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ କଦାଚନ
ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା, ତଥାପି ତିନି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶରୀରର ଶେଷ ସୀମାକୁ କେବେ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେନି।