ନିମଜ୍ଜନ୍ ସ ତଦା ଵିପ୍ରାଃ ସଂତର୍ତୁମ୍ ଉପଚକ୍ରମେ ବଭ୍ରାମାସୌ ମୁନିଶ୍ ଚାର୍ତ ଇତଶ୍ ଚେତଶ୍ ଚ ସଂପ୍ଲଵନ୍
ତାପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ଡୁବିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଓ ପାରହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ସେ ଦୁଃଖିତ ମୁନି ଏପଟେ ସେପଟେ ପ୍ରବାହରେ ଭସିଯାଉଥିଲେ।
ନିମମଜ୍ଜ ତଦା ଵିପ୍ରାସ୍ ତ୍ରାତାରଂ ନାଧିଗଚ୍ଛତି ଏଵଂ ତଂ ଵିହ୍ଵଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃପଯା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ପ୍ରୋଵାଚ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାସ୍ ତଦା ଧ୍ଯାନେନ ତୋଷିତଃ
ସେ ଡୁବିଯିବା ସମୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ରକ୍ଷାକାରୀ କାହାକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ; ଏଭଳି ଭ୍ରମିତ ଦେଖି, ଧ୍ୟାନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କୃପା କରି କହିଲେ।
ଵତ୍ସ ଶ୍ରାନ୍ତୋ ଽସି ବାଲସ୍ ତ୍ଵଂ ଭକ୍ତତ୍ର ମମ ସୁଵ୍ରତ ଆଗଚ୍ଛାଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ମମାନ୍ତିକମ୍
“ବାପା, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅପରିପକ୍ୱ, ମୋତେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି କରୁଛ; ଶୀଘ୍ର ଆସ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସ।”
ମା ତ୍ଵଯୈଵ ଚ ଭେତଵ୍ଯଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସି ମମାଗ୍ରତଃ ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ମୁନେ ଧୀର ବାଲସ୍ ତ୍ଵଂ ଶ୍ରମପୀଡିତଃ
“ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛ; ହେ ଧୃଢ଼ ମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ତୁମେ ଶିଶୁ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ପୀଡ଼ିତ।”
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିଃ ପରମକୋପିତଃ ଉଵାଚ ସ ତଦା ଵିପ୍ରା ଵିସ୍ମିତଶ୍ ଚାଭଵନ୍ ମୁହୁଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ସେ ତାପରେ କହିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ।
କୋ ଽଯଂ ନାମ୍ନା କୀର୍ତଯତି ତପଃ ପରିଭଵନ୍ନ୍ ଇଵ ବହୁଵର୍ଷସହସ୍ରାଖ୍ଯଂ ଧର୍ଷଯନ୍ନ୍ ଇଵ ମେ ଵପୁଃ
“ଏହି କିଏ, ମୋର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛି, ମୋର ତପସ୍ୟାକୁ ଉପହାସ କରୁଥିବା ପରି, ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୋ ଦେହକୁ ଅବହେଳା କରୁଥିବା ପରି?”
ନ ହ୍ଯ୍ ଏଷ ସମୁଦାଚାରୋ ଦେଵେଷ୍ଵ୍ ଅପି ସମାହିତଃ ମାଂ ବ୍ରହ୍ମା ସ ଚ ଦେଵେଶୋ ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ ଇତି ଭାଷତେ
“ଏପରି ବ୍ୟବହାର ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତଥାପି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଦୀର୍ଘାୟୁ କହନ୍ତି।”
କସ୍ ତପୋ ଘୋରଶିରସୋ ମମାଦ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତଃ ମାର୍କଣ୍ଡେଯେତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ମନ୍ମୃତ୍ଯୁଂ ଗନ୍ତୁମ୍ ଇହେଚ୍ଛତି
“କିଏ ଏହି, ଭୟଙ୍କର ମନସ୍କାମନେ, ଆଜି ମୋ ଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ମୋତେ ‘ମାର୍କଣ୍ଡେୟ’ ବୋଲି ଡାକୁଛି ଓ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଆଣିବାକୁ ଚାହେଁ?”
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତଦା ଵିପ୍ରାଶ୍ ଚିନ୍ତାଵିଷ୍ଟୋ ଽଭଵନ୍ ମୁନିଃ କିଂ ସ୍ଵପ୍ନୋ ଽଯଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ କିଂ ଵା ମୋହୋ ଽଯମ୍ ଆଗତଃ
ଏପରି କହି, ମୁନି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ: “ମୁଁ କଣ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଛି, କିମ୍ବା କୌଣସି ମୋହ ଆସିଛି?”
ଇତ୍ଥଂ ଚିନ୍ତଯତସ୍ ତସ୍ଯ ଉତ୍ପନ୍ନା ଦୁଃଖହା ମତିଃ ଵ୍ରଜାମି ଶରଣଂ ଦେଵଂ ଭକ୍ତ୍ଯାହଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଭାବନା ଉପଜିଲା: “ମୁଁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯିବି।”
ସ ଗତ୍ଵା ଶରଣଂ ଦେଵଂ ମୁନିସ୍ ତଦ୍ଗତମାନସଃ ଦଦର୍ଶ ତଂ ଵଟଂ ଭୂଯୋ ଵିଶାଲଂ ସଲିଲୋପରି
ମନ ଦେବଙ୍କୁ ଲଗାଇ ଶରଣ ନେବାକୁ ଗଲେ, ସେ ମୁନି ପୁନି ଜଳ ଉପରେ ବିଶାଳ ବଟବୃକ୍ଷଟିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଶାଖାଯାଂ ତସ୍ଯ ସୌଵର୍ଣଂ ଵିସ୍ତୀର୍ଣାଯାଂ ମହାଦ୍ଭୁତମ୍ ରୁଚିରଂ ଦିଵ୍ଯପର୍ଯଙ୍କଂ ରଚିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ସେ ବିଶାଳ ବଟବୃକ୍ଷର ଏକ ଡାଳରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ସୁନ୍ଦର ସୁନାର ଦେବତାଙ୍କ ପାଳଙ୍କ, ଯାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି।
ଵଜ୍ରଵୈଦୂର୍ଯରଚିତଂ ମଣିଵିଦ୍ରୁମଶୋଭିତମ୍ ପଦ୍ମରାଗାଦିଭିର୍ ଜୁଷ୍ଟଂ ରତ୍ନୈର୍ ଅନ୍ଯୈର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ବଜ୍ର ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ମଣି ଓ ପାଗଡ଼ ର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା, ପଦ୍ମରାଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଭଲଭଳି ସଜାଯାଇଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ନାନାସ୍ତରଣସଂଵୀତଂ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍ ନାନାଶ୍ଚର୍ଯସମାଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରଭାମଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶୋଇବା ଚାଦର ଓ ଆବରଣରେ ଢାକା, ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଏକ ଦୀପ୍ତିମୟ ପ୍ରଭାମଣ୍ଡଳରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ତସ୍ଯୋପରି ସ୍ଥିତଂ ଦେଵଂ କୃଷ୍ଣଂ ବାଲଵପୁର୍ଧରମ୍ ସୂର୍ଯକୋଟିପ୍ରତୀକାଶଂ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସୁଵର୍ଚସମ୍
ସେଠାରେ ଉପରେ ଠିଆ ଥିଲେ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ଶିଶୁ ଆକୃତିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କୋଟି କୋଟି ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶୋଭାମୟ।
ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗଂ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣମ୍ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷସଂ ଦେଵଂ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍
ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ହାତ, ସୁନ୍ଦର ଦେହ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଚଉଡ଼ା ଆଖି, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଏବଂ ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିଲେ।
ଵନମାଲାଵୃତୋରସ୍କଂ ଦିଵ୍ଯକୁଣ୍ଡଲଧାରିଣମ୍ ହାରଭାରାର୍ପିତଗ୍ରୀଵଂ ଦିଵ୍ଯରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଫୁଲର ମାଳା ଶୋଭିତ, କାନରେ ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ, ଗଳାରେ ଭାରି ହାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦା ମୁନିର୍ ଦେଵଂ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ ରୋମାଞ୍ଚିତତନୁର୍ ଦେଵଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯେଦମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁନିଙ୍କର ଆଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବଡ଼ ହେଲା, ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା, ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଅହୋ ଚୈକାର୍ଣଵେ ଘୋରେ ଵିନଷ୍ଟେ ସଚରାଚରେ କଥମ୍ ଏକୋ ହ୍ଯ୍ ଅଯଂ ବାଲସ୍ ତିଷ୍ଠତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ସୁନିର୍ଭଯଃ
ହାୟ! ଏହି ଭୟଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ପରେ, ଏହି ଶିଶୁ କିପରି ଏଠାରେ ଏକାକୀ ଭୟହୀନ ଭାବେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଉଭା ଅଛନ୍ତି?
ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଂ ଚ ଜାନନ୍ନ୍ ଅପି ମହାମୁନିଃ ନ ବୁବୋଧ ତଦା ଦେଵଂ ମାଯଯା ତସ୍ଯ ମୋହିତଃ ଯଦା ନ ବୁବୁଧେ ଚୈନଂ ତଦା ଖେଦାଦ୍ ଉଵାଚ ହ
ଏହି ମହାମୁନି ତଥାପି ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ସେ ସମୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ।
ଵୃଥା ମେ ତପସୋ ଵୀର୍ଯଂ ଵୃଥା ଜ୍ଞାନଂ ଵୃଥା କ୍ରିଯା ଵୃଥା ମେ ଜୀଵିତଂ ଦୀର୍ଘଂ ଵୃଥା ମାନୁଷ୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ
ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ବ୍ୟର୍ଥ, ମୋର ଜ୍ଞାନ ବ୍ୟର୍ଥ, କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ, ଏବଂ ମୋର ମାନବ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
ଯୋ ଽହଂ ସୁପ୍ତଂ ନ ଜାନାମି ପର୍ଯଙ୍କେ ଦିଵ୍ଯବାଲକମ୍
ମୁଁ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶିଶୁକୁ ଶୋଇଥିବା ଶଯ୍ୟାରେ ଚିହ୍ନିପାରିଲି ନାହିଁ।
ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତଯନ୍ ଵିପ୍ରଃ ପ୍ଲଵମାନୋ ଵିଚେତନଃ ତ୍ରାଣାର୍ଥଂ ଵିହ୍ଵଲଶ୍ ଚାସୌ ନିର୍ଵେଦଂ ଗତଵାଂସ୍ ତଦା
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ମୁନି ଭାସିଯାଉଥିବା ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ମନରେ, ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା, ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ନିରାଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତୋ ବାଲାର୍କସଂକାଶଂ ସ୍ଵମହିମ୍ନା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ସର୍ଵତେଜୋମଯଂ ଵିପ୍ରା ନ ଶଶାକାଭିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍
ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂ ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଥିବା, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ସମସ୍ତ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁନି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମୁନିମ୍ ଆଯାନ୍ତଂ ସ ବାଲଃ ପ୍ରହସନ୍ନ୍ ଇଵ ପ୍ରୋଵାଚ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାସ୍ ତଦା ମେଘୌଘନିସ୍ଵନଃ
ମୁନିଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ଶିଶୁ ହସୁଥିବା ପରି, ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ, ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵତ୍ସ ଜାନାମି ଶ୍ରାନ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ତ୍ରାଣାର୍ଥଂ ମାମ୍ ଉପସ୍ଥିତମ୍ ଶରୀରଂ ଵିଶ ମେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵିଶ୍ରାମସ୍ ତେ ମଯୋଦିତଃ
ବାପା, ମୁଁ ଜାଣେ ତୁମେ କ୍ଲାନ୍ତ, ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ; ତୁରନ୍ତ ମୋ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କର, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ବିଶ୍ରାମର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ କିଂଚିନ୍ ନୋଵାଚ ମୋହିତଃ ଵିଵେଶ ଵଦନଂ ତସ୍ଯ ଵିଵୃତଂ ଚାଵଶୋ ମୁନିଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ମୋହିତ ହୋଇ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅସହାୟ ହୋଇ ଶିଶୁର ଖୋଲା ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୋଦରେ ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମଃ ଦଦର୍ଶ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ନାନାଜନପଦୈର୍ ଵୃତାମ୍
ସେ ଶିଶୁର ଗଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ଲଵଣେକ୍ଷୁସୁରାସର୍ପିର୍ଦଧିଦୁଗ୍ଧଜଲୋଦଧୀନ୍ ଦଦର୍ଶ ତାନ୍ ସମୁଦ୍ରାଂଶ୍ ଚ ଜମ୍ବୁ ପ୍ଲକ୍ଷଂ ଚ ଶାଲ୍ମଲମ୍
ସେ ଲବଣ, ଇଖୁରସ, ମଦ, ଘିଅ, ଦହି, ଦୁଧ ଓ ପାଣିର ସମୁଦ୍ର ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ସମୁଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ, ଜମ୍ବୁ, ପ୍ଲକ୍ଷ ଓ ଶାଲ୍ମଳିକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
କୁଶଂ କ୍ରୌଞ୍ଚଂ ଚ ଶାକଂ ଚ ପୁଷ୍କରଂ ଚ ଦଦର୍ଶ ସଃ ଭାରତାଦୀନି ଵର୍ଷାଣି ତଥା ସର୍ଵାଂଶ୍ ଚ ପର୍ଵତାନ୍
ସେ କୁଶ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଶାକ ଓ ପୁଷ୍କର ଦେଖିଲେ, ଭାରତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।