ଶତାନି ପଞ୍ଚ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ରାଜା ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଦତ୍ତଵାନ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପୀନପଯୋଭାରାଃ କଞ୍ଚୁକୈଃ ସ୍ଵସ୍ତନାଵୃତାଃ
ଖୁସି ହୋଇ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଶେ ଜନନୀ ଦାନ କଲେ; ପୁରୁଣି ଅଂଶ ଭରିଥିବା, ଚୋଳି ପିନ୍ଧି ଛାତି ଢାକିଥିବା ଜନନୀମାନେ।
ମଧ୍ଯହୀନାଶ୍ ଚ ସୁଶ୍ରୋଣ୍ଯଃ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣାଃ ହାଵଭାଵାନ୍ଵିତଗ୍ରୀଵା ବହ୍ଵ୍ଯୋ ଵଲଯଭୂଷିତାଃ
ଅନେକ ଜନନୀ, ସୁସ୍ଥ ନିତମ୍ଭ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ବଡ଼ ଆଖି, ହାଭ ଭାବ ଭରା ଗଳା, ବହୁ ବହୁ ବାଲା, ଚୁଡ଼ି ଭୂଷିତ।
ପାଦନୂପୁରସଂଯୁକ୍ତାଃ ପଟ୍ଟଦୁକୂଲଵାସସଃ ଏକୈକଶୋ ଽଦଦାତ୍ ତସ୍ମିନ୍ କାମ୍ଯାଶ୍ ଚ କାମିନୀର୍ ବହୂଃ
ପାଦରେ ନୂପୁର ପିନ୍ଧି, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଟ୍ଟ ଚେରା ପିନ୍ଧିଥିବା ଅନେକ ଆକର୍ଷକ ମହିଳାଙ୍କୁ ସେ ଏକ ଏକ କରି ସେଠି ଦାନ କଲେ।
ଅର୍ଥିଭ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦିଭ୍ଯୋ ହଯମେଧେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ଚ ସଂପୂର୍ଣଂ ନାନାସଂଭାରସଂଯୁତମ୍
ଅନେକ ଆଗ୍ରହୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଲେ।
ଖଣ୍ଡକାଦ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅନେକାନି ସ୍ଵିନ୍ନପକ୍ଵାଂଶ୍ ଚ ପିଷ୍ଟକାନ୍ ଅନ୍ନାନ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯାନି ମେଧ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ଘୃତପୂରାଂଶ୍ ଚ ଖାଣ୍ଡଵାନ୍
ଅନେକ ପ୍ରକାର ମିଠା ଓ ମିଠାଇ, ରସିଆ ଓ ପକାଇଥିବା ପିଠା, ଅନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଘିଅ ଭରା ମିଠା ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ମଧୁରାଂସ୍ ତର୍ଜିତାନ୍ ପୂପାନ୍ ଅନ୍ନଂ ମୃଷ୍ଟଂ ସୁପାକିକମ୍ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଦୀଯତେ ଽନ୍ନଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମିଠା ପିଠା, ତଳିଥିବା ମିଠାଇ ଓ ଭଲ ଭାବେ ପକାଇଥିବା ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ପୁନିପୁନି ଦିଆଯାଉଥିଲା।
ଦତ୍ତସ୍ଯ ଦୀଯମାନସ୍ଯ ଧନସ୍ଯାନ୍ତୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଯଜ୍ଞଂ ଦେଵଦୈତ୍ଯାଃ ସଵାରଣାଃ
ଦିଆଯାଉଥିବା ଧନର କେବେ ଶେଷ ନଥିଲା; ଏପରି ମହାଯଜ୍ଞ ଦେଖି ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସାଥିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଃ ସିଦ୍ଧା ଋଷଯଶ୍ ଚ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରାଃ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯାତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରତୁଵରଂ ଶୁଭମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ, ଋଷି ଓ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ସେ ଶୁଭ ମହାଯଜ୍ଞ ଦେଖି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ।
ପୁରୋଧା ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ରାଜା ହୃଷ୍ଟାସ୍ ତତ୍ରୈଵ ସର୍ଵଶଃ ନ ତତ୍ର ମଲିନଃ କଶ୍ଚିନ୍ ନ ଦୀନୋ ନ କ୍ଷୁଧାନ୍ଵିତଃ
ପୁରୋହିତ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ରାଜା ସେଠି ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ଥିଲେ; ସେଠି କେହି ମେଳା, ଦୁଃଖିତ କିମ୍ବା ଭୁଖା ନଥିଲେ।
ନ ଵୋପସର୍ଗୋ ନ ଗ୍ଲାନିର୍ ନାଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯସ୍ ତଥା ନାକାଲମରଣଂ ତତ୍ର ନ ଦଂଶୋ ନ ଗ୍ରହା ଵିଷମ୍
ସେଠି କୌଣସି ବିପଦ, କ୍ଲାନ୍ତି, ରୋଗ ବା ଅସୁସ୍ଥତା ନଥିଲା; ଅସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ, କାଟା ବା ଅପକାରକ ପ୍ରଭାବ କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ।
ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାଃ ସର୍ଵେ ତସ୍ମିନ୍ ରାଜ୍ଞୋ ମହୋତ୍ସଵେ ଯେ ଚ ତତ୍ର ତପଃସିଦ୍ଧା ମୁନଯଶ୍ ଚିରଜୀଵିନଃ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ମହୋତ୍ସବରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସୁସ୍ଥ ଥିଲେ, ଏହା ସହିତ ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ନ ଜାତଂ ତାଦୃଶଂ ଯଜ୍ଞଂ ଧନଧାନ୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍ ଏଵଂ ସ ରାଜା ଵିଧିଵଦ୍ ଵାଜିମେଧଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ କ୍ରତୁଂ ସମାପଯାମ୍ ଆସ ପ୍ରାସାଦଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତଥା
ଏପରି ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞ କେବେ ହୋଇନଥିଲା; ସେହିପରି, ରାଜା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ସଫଳ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ବ୍ରୂହି ନୋ ଦେଵଦେଵେଶ ଯତ୍ ପୃଚ୍ଛାମଃ ପୁରାତନମ୍ ଯଥା ତାଃ ପ୍ରତିମାଃ ପୂର୍ଵମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନେନ ନିର୍ମିତାଃ
ହେ ଦେବଦେବ, ଆମେ ପୁରୁଣା କଥା ପଚାରୁଛୁ; ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କେମିତି ସେହି ପ୍ରତିମାଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବେ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଆମକୁ କହ।
କେନ ଚୈଵ ପ୍ରକାରେଣ ତୁଷ୍ଟସ୍ ତସ୍ମୈ ସ ମାଧଵଃ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଵଦ ଚାସ୍ମାକଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
କେଉଁ ପ୍ରକାରେ ମାଧବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ କହ, କାରଣ ଆମର ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ପୁରାଣଂ ଵେଦସଂମିତମ୍ କଥଯାମି ପୁରା ଵୃତ୍ତଂ ପ୍ରତିମାନାଂ ଚ ସଂଭଵମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପୁରାଣ ଓ ବେଦ ସମ୍ମତ କଥା ଶୁଣ; ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିବା ଏହି ପ୍ରତିମାର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି।
ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଚ ମହାଯଜ୍ଞେ ପ୍ରାସାଦେ ଚୈଵ ନିର୍ମିତେ ଚିନ୍ତା ତସ୍ଯ ବଭୂଵାଥ ପ୍ରତିମାର୍ଥମ୍ ଅହର୍ନିଶମ୍
ମହାଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଓ ମନ୍ଦିର ତିଆରି ହେବା ପରେ, ସେ ପ୍ରତିମା ପାଇଁ ଦିନ ରାତି ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନ ଵେଦ୍ମି କେନ ଦେଵେଶଂ ସର୍ଵେଶଂ ଲୋକପାଵନମ୍ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକର୍ତାରଂ ପଶ୍ଯାମି ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ କିଏ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶୁଧିକର୍ତ୍ତା, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ସଂହାର କରୁଥିବା ଦେବଦେବ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି।
ଚିନ୍ତାଵିଷ୍ଟସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଭୂଦ୍ ରାଜା ଶେତେ ରାତ୍ରୌ ଦିଵାପି ନ ନ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଵିଵିଧାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ନ ଚ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରସାଧନମ୍
ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିବା ରାଜା ଦିନ ରାତି କେବେ ଶୁଏନି, ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେନି, ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଶୃଙ୍ଗାର ମଧ୍ୟ କରେନି।
ନୈଵ ଵାଦ୍ଯେନ ଗନ୍ଧେନ ଗାଯନୈର୍ ଵର୍ଣକୈର୍ ଅପି ନ ଗଜୈର୍ ମଦଯୁକ୍ତୈଶ୍ ଚ ନ ଚାନେକୈର୍ ହଯାନ୍ଵିତୈଃ
ସେ ବାଦ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧ, ଗୀତ, ରଙ୍ଗ, ମଦମସ୍ତ ହାତୀ କିମ୍ବା ଅନେକ ଘୋଡ଼ାରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁନଥିଲେ।
ନେନ୍ଦ୍ରନୀଲୈର୍ ମହାନୀଲୈଃ ପଦ୍ମରାଗମଯୈର୍ ନ ଚ ସୁଵର୍ଣରଜତାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵଜ୍ରସ୍ଫଟିକସଂଯୁତୈଃ
ନ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ, ବଡ଼ ନୀଳମଣି, ପଦ୍ମରାଗ, ସୁନା, ଚାଁଦି ଓ ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ, ହୀରା ଓ ସ୍ଫଟିକ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ବସ୍ତୁରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ମନ ଲାଗୁନଥିଲା।
ବହୁରାଗାର୍ଥକାମୈର୍ ଵା ନ ଵନ୍ଯୈର୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗୈଃ ବଭୂଵ ତସ୍ଯ ନୃପତେର୍ ମନସସ୍ ତୁଷ୍ଟିଵର୍ଧନମ୍
ଅନେକ ରାଗ ଓ ଆକାଂକ୍ଷାର ବସ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲୀ ଜୀବ ଓ ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଏହା କୌଣସି ଜିନିଷ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେଇ ରାଜାଙ୍କର ମନରେ ସନ୍ତୋଷ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା ନାହିଁ।
ଶୈଲମୃଦ୍ଦାରୁଜାତେଷୁ ପ୍ରଶସ୍ତଂ କିଂ ମହୀତଲେ ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରତିମାଯୋଗ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତମ୍
ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ପାଥର, ମାଟି ଓ କାଠ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ, ଯାହା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରତିମା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ?
ଏତୈର୍ ଏଵ ତ୍ରଯାଣାଂ ତୁ ଦଯିତଂ ସ୍ଯାତ୍ ସୁରାର୍ଚିତମ୍ ସ୍ଥାପିତେ ପ୍ରୀତିମ୍ ଅଭ୍ଯେତି ଇତି ଚିନ୍ତାପରୋ ଽଭଵତ୍
ଏହି ତିନିଟି ମଧ୍ୟରୁ ଯାହା ଦେବତାମାନେ ଭଲପାଆନ୍ତି ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ—ଏହି ଭାବନାରେ ସେ ରାଜା ଏକାଗ୍ର ହେଲେ।
ପଞ୍ଚରାତ୍ରଵିଧାନେନ ସଂପୂଜ୍ଯ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ଚିନ୍ତାଵିଷ୍ଟୋ ମହୀପାଲଃ ସଂସ୍ତୋତୁମ୍ ଉପଚକ୍ରମେ
ପଞ୍ଚରାତ୍ର ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ମହୀପତି ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଵାସୁଦେଵ ନମସ୍ ତେ ଽସ୍ତୁ ନମସ୍ ତେ ମୋକ୍ଷକାରଣ ତ୍ରାହି ମାଂ ସର୍ଵଲୋକେଶ ଜନ୍ମସଂସାରସାଗରାତ୍
ଓ ବାସୁଦେବ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର! ମୁକ୍ତିର କାରଣ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ନାଥ, ମୋତେ ଜନ୍ମ ଓ ସଂସାରର ସମୁଦ୍ରରୁ ରକ୍ଷା କର।
ନିର୍ମଲାମ୍ବରସଂକାଶ ନମସ୍ ତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସଂକର୍ଷଣ ନମସ୍ ତେ ଽସ୍ତୁ ତ୍ରାହି ମାଂ ଧରଣୀଧର
ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପରି ଦେହ ଯାହାଙ୍କର, ସେଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସଂକର୍ଷଣ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ଧରଣୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
ନମସ୍ ତେ ହେମଗର୍ଭାଭ ନମସ୍ ତେ ମକରଧ୍ଵଜ ରତିକାନ୍ତ ନମସ୍ ତେ ଽସ୍ତୁ ତ୍ରାହି ମାଂ ସଂଵରାନ୍ତକ
ସୁନା ପରି ତେଜ ଯାହାଙ୍କର, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମକରଧ୍ୱଜ, ରତିଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ବିପଦ ଦୂର କରୁଥିବା, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
ନମସ୍ ତେ ଽଞ୍ଜନସଂକାଶ ନମସ୍ ତେ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲ ଅନିରୁଦ୍ଧ ନମସ୍ ତେ ଽସ୍ତୁ ତ୍ରାହି ମାଂ ଵରଦୋ ଭଵ
ଅଞ୍ଜନ ପରି ଶ୍ୟାମ ଦେହ ଯାହାଙ୍କର, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରିୟ ଯିଏ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅନିରୁଦ୍ଧ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଦୟାଳୁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
ନମସ୍ ତେ ଵିବୁଧାଵାସ ନମସ୍ ତେ ଵିବୁଧପ୍ରିଯ ନାରାଯଣ ନମସ୍ ତେ ଽସ୍ତୁ ତ୍ରାହି ମାଂ ଶରଣାଗତମ୍
ଦେବତାମାନେ ବସୁଥିବା ସ୍ଥାନ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଦେବତାମାନେ ପ୍ରିୟ ଯିଏ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନାରାୟଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଶରଣ ନେଇଥିବା ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
ନମସ୍ ତେ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନମସ୍ ତେ ଲାଙ୍ଗଲାଯୁଧ ଚତୁର୍ମୁଖ ଜଗଦ୍ଧାମ ତ୍ରାହି ମାଂ ପ୍ରପିତାମହ
ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହଳଧାରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଚାରିମୁଖୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର, ପ୍ରପିତାମହ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।