ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ସୁସସ୍ଯାଃ ସୁମନୋହରାଃ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣା ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷିତାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେଠାରେ ଉପଜାଉ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଜମି, ଖୁସି ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକମାନେ, ଭଲ ଜମାକପଡ଼ା ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାସ୍ ତତ୍ର ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତାଃ ଶାନ୍ତା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣାଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ନିଜ-ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଲିନ, ଶାନ୍ତ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ତାମ୍ବୂଲପୂର୍ଣଵଦନା ମାଲାଦାମଵିଭୂଷିତାଃ ଵେଦପୂର୍ଣମୁଖା ଵିପ୍ରାଃ ସଷଡଙ୍ଗପଦକ୍ରମାଃ
ପାନ ଭରା ମୁଁହ, ମାଳା ଓ ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଷଡଅଙ୍ଗ ଓ ପଦକ୍ରମ ଜାଣିଥିବା ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରତାଃ କେଚିତ୍ କେଚିଦ୍ ଔପାସନକ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୁଶଲା ଯଜ୍ଵାନୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ
କେହି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ଲିନ, କେହି ଉପାସନା କ୍ରିୟାରେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବଡ଼ ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଚତ୍ଵାରେ ରାଜମାର୍ଗେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ ସଭାମଣ୍ଡଲହର୍ମ୍ଯେଷୁ ଦେଵତାଯତନେଷୁ ଚ
ଚାରିଟି ରାଜପଥର ଚଉକ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନ, ସଭା ମଣ୍ଡପ, ରାଜମହଳ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ,
ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଵେଦାଃ ସାଙ୍ଗାଃ ସୁଲକ୍ଷଣାଃ କାଵ୍ଯଶାସ୍ତ୍ରକଥାସ୍ ତତ୍ର ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ଚ ମହାଜନୈଃ
ସେଠାରେ ଇତିହାସ, ପୁରାଣ, ସମେତ ସମସ୍ତ ବେଦ, ଶୁଭ ଗ୍ରନ୍ଥ, କବିତା ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଆଲୋଚନା ଲୋକମାନେ ଶୁଣନ୍ତି।
ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ ତଦ୍ଦେଶଵାସିନ୍ଯୋ ରୂପଯୌଵନଗର୍ଵିତାଃ ସଂପୂର୍ଣଲକ୍ଷଣୋପେତା ଵିସ୍ତୀର୍ଣଶ୍ରୋଣିମଣ୍ଡଲାଃ
ସେ ଦେଶର ନାରୀମାନେ ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ଗର୍ବିତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଭରପୂର, ଚଉଡ଼ା ଓ ଆକର୍ଷକ କଟିବଳୟ ଥିବା।
ସରୋରୁହମୁଖାଃ ଶ୍ଯାମାଃ ଶରଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାଃ ପୀନୋନ୍ନତସ୍ତନାଃ ସର୍ଵାଃ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯା ଚାରୁଦର୍ଶନାଃ
ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି, ଗାଁ ଗାଢ଼ା, ଚେହେରା ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ସମସ୍ତଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଓ ଭରିବା ଷଣ୍ଡ, ସମୃଦ୍ଧିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର।
ସୌଵର୍ଣଵଲଯାକ୍ରାନ୍ତା ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ ଅଲଂକୃତାଃ କଦଲୀଗର୍ଭସଂକାଶାଃ ପଦ୍ମକିଞ୍ଜଲ୍କସପ୍ରଭାଃ
ସୁନା ବଳୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, କଦଳୀ ମୁଞ୍ଜରୀ ଭିତର ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ପଦ୍ମର ରେଣୁ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି।
ବିମ୍ବାଧରପୁଟାଃ କାନ୍ତାଃ କର୍ଣାନ୍ତାଯତଲୋଚନାଃ ସୁମୁଖାଶ୍ ଚାରୁକେଶାଶ୍ ଚ ହାଵଭାଵାଵନାମିତାଃ
ପକ୍କ ବିମ୍ବା ଫଳ ପରି ଠୋଠ, କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା ଆଖି, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଓ ଚମକୁଥିବା କେଶ, ହାଉଭାବରେ ମୃଦୁ ଓ ଆକର୍ଷକ।
କାଶ୍ଚିତ୍ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷ୍ଯଃ କାଶ୍ଚିଦ୍ ଇନ୍ଦୀଵରେକ୍ଷଣାଃ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵିସ୍ପଷ୍ଟଦଶନାସ୍ ତନ୍ଵଙ୍ଗ୍ଯଶ୍ ଚ ତଥାପରାଃ
କିଛି ନାରୀଙ୍କ ଆଖି ପଦ୍ମ ପତ୍ର ପରି, କିଛିଙ୍କ ନୀଳ କମଳ ପରି; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତ ବିଜୁଳି ପରି ଚକଚକ, ଦେହ ସୁସ୍ଲିମ୍।
କୁଟିଲାଲକସଂଯୁକ୍ତାଃ ସୀମନ୍ତେନ ଵିରାଜିତାଃ ଗ୍ରୀଵାଭରଣସଂଯୁକ୍ତା ମାଲ୍ଯଦାମଵିଭୂଷିତାଃ
କୁଞ୍ଚିତ କେଶ, ସିନ୍ଦୁର ରେଖାରେ ଶୋଭିତ, ଗଳାରେ ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।
କୁଣ୍ଡଲୈ ରତ୍ନସଂଯୁକ୍ତୈଃ କର୍ଣପୂରୈର୍ ମନୋହରୈଃ ଦେଵଯୋଷିତ୍ପ୍ରତୀକାଶା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣାଃ
ମଣି ଝଡ଼ିତ କୁଣ୍ଡଳ, ଆକର୍ଷକ କାନ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ଦେବଙ୍କ ନାରୀମାନେ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା।
ଦିଵ୍ଯଗୀତଵରୈର୍ ଧନ୍ଯୈଃ କ୍ରୀଡମାନା ଵରାଙ୍ଗନାଃ ଵୀଣାଵେଣୁମୃଦଙ୍ଗୈଶ୍ ଚ ପଣଵୈଶ୍ ଚୈଵ ଗୋମୁଖୈଃ
ଦିବ୍ୟ ଗୀତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଙ୍ଗୀତରେ ମନ ଲଗାଇ, ସୁନ୍ଦର ନାରୀମାନେ ବୀଣା, ବାଁଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ, ପଣବ ଓ ଗୋମୁଖ ଭିତରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି।
ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷୈର୍ ନାନାଵାଦ୍ଯୈର୍ ମନୋହରୈଃ କ୍ରୀଡନ୍ତ୍ଯସ୍ ତାଃ ସଦା ହୃଷ୍ଟା ଵିଲାସିନ୍ଯଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଧ୍ୱନି, ବିଭିନ୍ନ ମନୋହର ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ, ସେ ସବୁ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଖେଳୁଥିବା ନାରୀମାନେ ସଦା ଏକାଠି ଖେଳୁଛନ୍ତି।
ଏଵମାଦି ତଥାନେକଗୀତଵାଦ୍ଯଵିଶାରଦାଃ ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ସମାଯୁକ୍ତାଃ କାମୋନ୍ମତ୍ତା ଵରାଙ୍ଗନାଃ
ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ଦିନ ରାତି ଏକାଠି ହୋଇ, କାମରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ରହନ୍ତି।
ଭିକ୍ଷୁଵୈଖାନସୈଃ ସିଦ୍ଧୈଃ ସ୍ନାତକୈର୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଭିଃ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧୈସ୍ ତପଃସିଦ୍ଧୈର୍ ଯଜ୍ଞସିଦ୍ଧୈର୍ ନିଷେଵିତମ୍
ଏହି ତିର୍ଥ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ବନବାସୀ, ସିଦ୍ଧ, ସ୍ନାତକ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ମନ୍ତ୍ର, ତପସ୍ୟା ଓ ଯଜ୍ଞରେ ସିଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଦଦୃଶେ ରାଜା କ୍ଷେତ୍ରଂ ପରମଶୋଭନମ୍ ଅତ୍ରୈଵାରାଧଯିଷ୍ଯାମି ଭଗଵନ୍ତଂ ସନାତନମ୍
ଏଭଳି ଅତି ଶୋଭାମୟ କ୍ଷେତ୍ର ଦେଖି ରାଜା ଭାବିଲେ, 'ଏଠି ମୁଁ ସନାତନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜିବି।'
ଜଗଦ୍ଗୁରୁଂ ପରଂ ଦେଵଂ ପରଂ ପାରଂ ପରଂ ପଦମ୍ ସର୍ଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଂ ଵିଷ୍ଣୁମ୍ ଅନନ୍ତମ୍ ଅପରାଜିତମ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବ, ପାରାବାର, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନନ୍ତ ଓ ଅଜୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ।
ଇଦଂ ତନ୍ମାନସଂ ତୀର୍ଥଂ ଜ୍ଞାତଂ ମେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷୋ ମହାକାଯୋ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି
ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମନସ୍ତିର୍ଥ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଜାଣିଛି; ଏଠି ମହାକାୟ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଦଢ଼ି ଅଛି।
ପ୍ରତିମା ଚେନ୍ଦ୍ରନୀଲାଖ୍ଯା ସ୍ଵଯଂ ଦେଵେନ ଗୋପିତା ନ ଚାତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ ଚାନ୍ଯା ପ୍ରତିମା ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଶୁଭା
ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ନାମକ ମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦେବତା ନିଜେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶୁଭ ବୈଷ୍ଣବ ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ତଥା ଯତ୍ନଂ କରିଷ୍ଯାମି ଯଥା ଦେଵୋ ଜଗତ୍ପତିଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ମମ ଚାଭ୍ଯେତି ଵିଷ୍ଣୁଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ଯେପରି ଦେବ, ଜଗତ୍ପତି, ସତ୍ୟଶୂର ବିଷ୍ଣୁ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେବେ।
ଯଜ୍ଞୈର୍ ଦାନୈସ୍ ତପୋଭିଶ୍ ଚ ହୋମୈର୍ ଧ୍ଯାନୈସ୍ ତଥାର୍ଚନୈଃ ଉପଵାସୈଶ୍ ଚ ଵିଧିଵଚ୍ ଚରେଯଂ ଵ୍ରତମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ହୋମ, ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଓ ନିୟମିତ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଳନ କରିବି।
ଅନନ୍ଯମନସା ଚୈଵ ତନ୍ମନା ନାନ୍ଯମାନସଃ ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଯତନଵିନ୍ଯାସେ ପ୍ରାରମ୍ଭଂ ଚ କରୋମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବନା ଛାଡି, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେଉଳ ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ କରୁଛି।
ଏଵଂ ସ ପୃଥିଵୀପାଲଶ୍ ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ପ୍ରାସାଦାର୍ଥଂ ହରେସ୍ ତତ୍ର ପ୍ରାରମ୍ଭମ୍ ଅକରୋତ୍ ତଦା
ଏପରି ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ରାଜା ସେଠାରେ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଉଳ ତିଆରି କାମ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆନାଯ୍ଯ ଗଣକାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଆଚାର୍ଯାଞ୍ ଶାସ୍ତ୍ରପାରଗାନ୍ ଭୂମିଂ ସଂଶୋଧ୍ଯ ଯତ୍ନେନ ରାଜା ତୁ ପରଯା ମୁଦା
ସମସ୍ତ ଗଣିତଜ୍ଞ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରପାରଙ୍ଗତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ରାଜା ବଡ ଆନନ୍ଦରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଭୂମିକୁ ପବିତ୍ର କଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ ଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନୈର୍ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗୈଃ ଅମାତ୍ଯୈର୍ ମନ୍ତ୍ରିଭିଶ୍ ଚୈଵ ଵାସ୍ତୁଵିଦ୍ଯାଵିଶାରଦୈଃ
ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅମାତ୍ୟମାନେ, ସହିତେ ଗୃହନିର୍ମାଣ ଶିଳ୍ପରେ ଦକ୍ଷ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସହ ଥିଲେ।
ତୈଃ ସାର୍ଧଂ ସ ସମାଲୋଚ୍ଯ ସୁମୁହୂର୍ତେ ଶୁଭେ ଦିନେ ସୁଚନ୍ଦ୍ରତାରାସଂଯୋଗେ ଗ୍ରହାନୁକୂଲ୍ଯସଂଯୁତେ
ସେମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ଶୁଭ ତିଥି ଓ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ଭଲ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବା, ଗ୍ରହମାନେ ଅନୁକୂଳ ଥିବା ଦିନରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଜଯମଙ୍ଗଲଶବ୍ଦୈଶ୍ ଚ ନାନାଵାଦ୍ଯୈର୍ ମନୋହରୈଃ ଵେଦାଧ୍ଯଯନନିର୍ଘୋଷୈର୍ ଗୀତୈଃ ସୁମଧୁରସ୍ଵରୈଃ
ଜୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି, ବିଭିନ୍ନ ମନୋହର ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ବେଦ ପାଠର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ପୁଷ୍ପଲାଜାକ୍ଷତୈର୍ ଗନ୍ଧୈଃ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭୈଃ ସଦୀପକୈଃ ଦଦାଵ୍ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ତତୋ ରାଜା ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସୁସମାହିତଃ
ପୁଷ୍ପ, ଲାଜା, ଅକ୍ଷତ, ସୁଗନ୍ଧ, ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ଓ ଦୀପ ସହିତ, ରାଜା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ।