ଖଗୈର୍ ନାନାଵିଧୈଶ୍ ଚୈଵ ଶୋଭିତେ ସୁରସେଵିତେ ତତ୍ର ସ୍ଥିତଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟାରମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ, ଦେବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା, ସେଠାରେ ଦିଆଁ ଯାଉଥିବା, ଜଗତ୍ନାଥ, ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟା, ଅବିନାଶୀ
ସର୍ଵଲୋକଵିଧାତାରଂ ଵାସୁଦେଵାଖ୍ଯମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵୀ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା ପପ୍ରଚ୍ଛେମଂ ମହାପ୍ରଶ୍ନଂ ପଦ୍ମଜା ତମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟା, ଅବିନାଶୀ ବାସୁଦେବ; ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଭଲ ଚାହିଁ, ଶିର ନମାଇ ଲୋଟସ୍ମୁଖ ଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ
ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଲୋକେଶ ସଂଶଯଂ ମେ ହୃଦି ସ୍ଥିତମ୍ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ମହାଶ୍ଚର୍ଯେ କର୍ମଭୂମୌ ସୁଦୁର୍ଲଭେ
ହେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଥ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଟୁଇଥିବା ସନ୍ଦେହ, ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଦୁର୍ଲଭ କର୍ମଭୂମି ବିଷୟରେ କହିବାକୁ
ଲୋଭମୋହଗ୍ରହଗ୍ରସ୍ତେ କାମକ୍ରୋଧମହାର୍ଣଵେ ଯେନ ମୁଚ୍ଯେତ ଦେଵେଶ ଅସ୍ମାତ୍ ସଂସାରସାଗରାତ୍
ଲୋଭ, ମୋହ ଓ ଗ୍ରହରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧର ବିଶାଳ ସାଗରରେ, କିପରି, ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ଏହି ସଂସାର ସାଗରରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରିବ?
ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ସର୍ଵଦେଵେଶ ପ୍ରଣତାଂ ଯଦି ମନ୍ଯସେ ତ୍ଵଦୃତେ ନାସ୍ତି ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ଵକ୍ତା ସଂଶଯନିର୍ଣଯେ
ହେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବିବା; ତୁମକୁ ଛଡି ଏହି ଜଗତରେ କେହି ସନ୍ଦେହ ସମାଧାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ଵଚନଂ ତସ୍ଯା ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ ପ୍ରୋଵାଚ ପରଯା ପ୍ରୀତ୍ଯା ପରଂ ସାରାମୃତୋପମମ୍
ଦେବୀଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ଜନାର୍ଦନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରେମରେ, ନିର୍ମଳ ଆମୃତ ସମ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ର କହିଲେ
ସୁଖୋପାସ୍ଯଃ ସୁସାଧ୍ଯଶ୍ ଚ ଽଭିରାମଶ୍ ଚ ସୁସତ୍ଫଲଃ ଆସ୍ତେ ତୀର୍ଥଵରେ ଦେଵି ଵିଖ୍ଯାତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ସେ ସହଜେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ, ସହଜେ ପ୍ରାପ୍ତିଯୋଗ୍ୟ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଉତ୍ତମ ଫଳଦାୟକ; ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବୀ, ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବସିଛନ୍ତି
ନ ତେନ ସଦୃଶଃ କଶ୍ଚିତ୍ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ କୀର୍ତନାଦ୍ ଯସ୍ଯ ଦେଵେଶି ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାତକୈଃ
ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କ ପରି କେହି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ କରିଲେ, ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ
ନ ଵିଜ୍ଞାତୋ ଽମରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ନ ଦୈତ୍ଯୈର୍ ନ ଚ ଦାନଵୈଃ ମରୀଚ୍ଯାଦ୍ଯୈର୍ ମୁନିଵରୈର୍ ଗୋପିତଂ ମେ ଵରାନନେ
ସମସ୍ତ ଅମରମାନେ, ଦାନବ ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ, ମରୀଚି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ରଖିଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁଖବଳା
ତତ୍ ତେ ଽହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୀର୍ଥରାଜଂ ଚ ସାଂପ୍ରତମ୍ ଭାଵେନୈକେନ ସୁଶ୍ରୋଣି ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵରଵର୍ଣିନି
ଏହିପରି, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ତୀର୍ଥରାଜ ବିଷୟରେ କହିବି; ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ
ଆସୀତ୍ କଲ୍ପେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ ପ୍ରଲୀନା ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦୈତ୍ଯଵିଦ୍ଯାଧରୋରଗାଃ
ଏକ ନୂତନ କଳି ଆସିଲା, ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସମସ୍ତ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେତ୍ୟ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗମାନେ ଲୟ ହେଲେ
ତମୋଭୂତମ୍ ଇଦଂ ସର୍ଵଂ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଂଚନ ତସ୍ମିଞ୍ ଜାଗର୍ତି ଭୂତାତ୍ମା ପରମାତ୍ମା ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକିଗଲା; କିଛି ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ରହିଲା ନାହିଁ। ସେ ସମୟରେ, ଭୂତମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା, ଜଗତ୍ଗୁରୁ ଜାଗି ରହିଲେ।
ଶ୍ରୀମାଂସ୍ ତ୍ରିମୂର୍ତିକୃଦ୍ ଦେଵୋ ଜଗତ୍କର୍ତା ମହେଶ୍ଵରଃ ଵାସୁଦେଵେତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ଯୋଗାତ୍ମା ହରିର୍ ଈଶ୍ଵରଃ
ଶ୍ରୀମାନ୍, ତିନି ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମହାଶ୍ୱର, ଯିଏ 'ବାସୁଦେବ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଯୋଗର ଆତ୍ମା, ହରି, ସର୍ବଶ୍ୱର।
ସୋ ଽସୃଜଦ୍ ଯୋଗନିଦ୍ରାନ୍ତେ ନାଭ୍ଯମ୍ଭୋରୁହମଧ୍ଯଗମ୍ ପଦ୍ମକେଶରସଂକାଶଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଭୂତମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ଯୋଗ ନିଦ୍ରା ଶେଷରେ, ସେ ନିଜ ନାଭିର କମଳ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା, କମଳର ରେଶମାନେ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ତାଦୃଗ୍ଭୂତସ୍ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରଃ ପଞ୍ଚଭୂତସମାଯୁକ୍ତଂ ସୃଜତେ ଚ ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ଏଭଳି ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ମହାଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମା, ପଞ୍ଚ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ, ଦୀରେ-ଦୀରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ମାତ୍ରାଯୋନୀନି ଭୂତାନି ସ୍ଥୂଲସୂକ୍ଷ୍ମାଣି ଯାନି ଚ ଚତୁର୍ଵିଧାନି ସର୍ଵାଣି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ବିଭିନ୍ନ ମାତୃ ଓ ଯୋନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଚାରି ପ୍ରକାରର, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ ବ୍ରହ୍ମା ଚକ୍ରେ ସର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସାତ୍ମାନଂ ସସର୍ଜ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ
ତାପରେ, ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା, ନିଜ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ବସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ମରୀଚ୍ଯାଦୀନ୍ ମୁନୀନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଦେଵାସୁରପିତୄନ୍ ଅପି ଯକ୍ଷଵିଦ୍ଯାଧରାଂଶ୍ ଚାନ୍ଯାନ୍ ଗଙ୍ଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତସ୍ ତଥା
ସେ ମରୀଚି ଆଦି ସମସ୍ତ ଋଷି, ଦେବତା, ଅସୁର, ପିତୃ, ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ନଦୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ନରଵାନରସିଂହାଂଶ୍ ଚ ଵିଵିଧାଂଶ୍ ଚ ଵିହଂଗମାନ୍ ଜରାଯୂନ୍ ଅଣ୍ଡଜାନ୍ ଦେଵି ସ୍ଵେଦଜୋଦ୍ଭେଦଜାଂସ୍ ତଥା
ସେ ମନୁଷ୍ୟ, ବାନର, ସିଂହ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ, ଜରାୟୁ ଜନ୍ମ, ଡିମ୍ବ ଜନ୍ମ, ଘମରୁ ଓ ଫାଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମ କ୍ଷତ୍ରଂ ତଥା ଵୈଶ୍ଯଂ ଶୂଦ୍ରଂ ଚୈଵ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ଅନ୍ତ୍ଯଜାତାଂଶ୍ ଚ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଂଶ୍ ଚ ସସର୍ଜ ଵିଵିଧାନ୍ ପୃଥକ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ଏହି ଚାରି ବର୍ଗ, ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଓ ବିଦେଶୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଯତ୍ କିଂଚିଜ୍ ଜୀଵସଂଜ୍ଞଂ ତୁ ତୃଣଗୁଲ୍ମପିପୀଲିକମ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଭୂତ୍ଵା ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ନିର୍ମମେ ସ ଚରାଚରମ୍
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି—ତିନି, ଝାଡ଼, ପିପିଲିକା—ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଦକ୍ଷିଣାଙ୍ଗେ ତଥାତ୍ମାନଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ପୁରୁଷଂ ସ୍ଵଯମ୍ ଵାମେ ଚୈଵ ତୁ ନାରୀଂ ସ ଦ୍ଵିଧା ଭୂତମ୍ ଅକଲ୍ପଯତ୍
ପରେ, ନିଜ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ପୁରୁଷ ଓ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ନାରୀକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ନିଜକୁ ଦୁଇଭାଗ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଜା ମୈଥୁନସଂଭଵାଃ ଅଧମୋତ୍ତମମଧ୍ଯାଶ୍ ଚ ମମ କ୍ଷେତ୍ରାଣି ଯାନି ଚ
ସେଥିଠାରୁ ଏହି ଲୋକରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମିଶ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି—ନିମ୍ନ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଉତ୍ତମ ପ୍ରକାର, ଏବଂ ମୋର ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ।
ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଦେଵୋ ଽସୌ ପୁରା ସଲିଲଯୋନିଜଃ ଜଗାମ ଧ୍ଯାନମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ଵାସୁଦେଵାତ୍ମିକାଂ ତନୁମ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ପୁରାତନ ଜଳଜନ୍ମା ଦେବତା ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ବାସୁଦେବ ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କଲେ।
ଧ୍ଯାନମାତ୍ରେଣ ଦେଵେନ ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ଜନାର୍ଦନଃ ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଷଣେ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍
ଦେବତାଙ୍କର କେବଳ ଧ୍ୟାନରେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସ୍ୱୟଂ ହଜାର ଆଖି ଓ ହଜାର ପାଦ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷଃ ପୁଣ୍ଡରୀକନିଭେକ୍ଷଣଃ ସଲିଲଧ୍ଵାନ୍ତମେଘାଭଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷଣଃ
ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ପୁରୁଷ, କମଳ ପରି ଆଖି, ଜଳ ଉପରେ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି କଳା, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା।
ଅପଶ୍ଯତ୍ ସହସା ତଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ ଆସନୈର୍ ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଅକ୍ଷତୈର୍ ଅଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଚ
ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ହଠାତ୍ ସେଉଁଠି ଦେଖିଲେ, ଆସନ, ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ ଵିରିଞ୍ଚିଃ ସୁସମାହିତଃ ତତୋ ଽହମ୍ ଉକ୍ତଵାନ୍ ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ କମଲୋଦ୍ଭଵମ୍ କାରଣଂ ଵଦ ମାଂ ତାତ ମମ ଧ୍ଯାନସ୍ଯ ସାଂପ୍ରତମ୍
ବିରିଞ୍ଚି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କଲେ; ତାପରେ ମୁଁ କମଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି: 'ମୋର ଏହି ଧ୍ୟାନର କାରଣ କ'ଣ, ମୋତେ କୁହ।'
ଜଗଦ୍ଧିତାଯ ଦେଵେଶ ମର୍ତ୍ଯଲୋକୈଶ୍ ଚ ଦୁର୍ଲଭମ୍ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରସ୍ଯ ମାର୍ଗାଣି ଯଜ୍ଞଦାନଵ୍ରତାନି ଚ
'ହେ ଦେବେଶ, ବିଶ୍ୱର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଏବଂ ମାନବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ୱର୍ଗ ପଥକୁ ପାଉନାହାନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ବ୍ରତ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ପଥର ଉପାୟ—'
ଯୋଗଃ ସତ୍ଯଂ ତପଃ ଶ୍ରଦ୍ଧା ତୀର୍ଥାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ଵିହାଯ ସର୍ଵମ୍ ଏତେଷାଂ ସୁଖଂ ତତ୍ସାଧନଂ ଵଦ
'ଯୋଗ, ସତ୍ୟ, ତପ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ—ଏସବୁ ଛାଡ଼ି, ସେଇ ସୁଖ ପାଇବାର ଉପାୟ କ'ଣ, ମୋତେ କୁହ।'