ଏକସ୍ଯାର୍ଥେ ତୁ ଯୋ ହନ୍ଯାଦ୍ ଆତ୍ମନୋ ଵା ପରସ୍ଯ ଵା ବହୂନ୍ ଵା ପ୍ରାଣିନୋ ଽନନ୍ତଂ ଭଵେତ୍ ତସ୍ଯେହ ପାତକମ୍
'ଏଠି, ଜଦି କେହି ଜଣେ ବା ନିଜ ପାଇଁ, ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ, ବା ବହୁତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ହତ୍ୟା କରେ, ତେବେ ସେଠି ଅନନ୍ତ ପାପ ଲାଗେ।'
ସୁଖମ୍ ଏଧନ୍ତି ବହଵୋ ଯସ୍ମିଂସ୍ ତୁ ନିହତେ ଽଶୁଭେ ତସ୍ମିନ୍ ହତେ ନାସ୍ତି ଭଦ୍ରେ ପାତକଂ ଚୋପପାତକମ୍
'ଯଦି ଏକ ଦୁଷ୍ଟକୁ ମାରିଲେ ବହୁତ ଲୋକ ଭଲରେ ରହନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଦୁଷ୍ଟକୁ ମାରିବାରେ କୌଣସି ପାପ କିମ୍ବା ଛୋଟ ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।'
ସୋ ଽହଂ ପ୍ରଜାନିମିତ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ହନିଷ୍ଯାମି ଵସୁଂଧରେ ଯଦି ମେ ଵଚନାନ୍ ନାଦ୍ଯ କରିଷ୍ଯସି ଜଗଦ୍ଧିତମ୍
'ସେହିପାଇଁ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି, ହେ ପୃଥିବୀ, ଯଦି ଆଜି ମୋର ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ବିଶ୍ୱର ଭଲ କାମ କରିନପାରିବ।'
ତ୍ଵାଂ ନିହତ୍ଯାଦ୍ଯ ବାଣେନ ମଚ୍ଛାସନପରାଙ୍ମୁଖୀମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ପ୍ରଥଯିତ୍ଵାହଂ ପ୍ରଜା ଧାରଯିତା ସ୍ଵଯମ୍
'ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେବି, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଆଜ୍ଞାକୁ ଅବହେଳା କରିଛ; ତାପରେ ମୁଁ ନିଜେ ନାମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବି।'
ସା ତ୍ଵଂ ଶାସନମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ମମ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରେ ସଂଜୀଵଯ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସମର୍ଥା ହ୍ଯ୍ ଅସି ଧାରଣେ
ତୁମେ ମୋ ଆଦେଶକୁ ମାନି, ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିବା ଯେଉଁଠି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦିଅ; କାରଣ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ଅଟୁଟ ଅଛ।
ଦୁହିତୃତ୍ଵଂ ଚ ମେ ଗଚ୍ଛ ତତ ଏନମ୍ ଅହଂ ଶରମ୍ ନିଯଚ୍ଛେଯଂ ତ୍ଵଦ୍ଵଧାର୍ଥମ୍ ଉଦ୍ଯନ୍ତଂ ଘୋରଦର୍ଶନମ୍
ମୋ ଝିଅ ହେବାକୁ ଯାଅ; ତେବେ ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ଶରକୁ, ଯାହା ତୁମକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ରୋକିଦେବି।
ସର୍ଵମ୍ ଏତଦ୍ ଅହଂ ଵୀର ଵିଧାସ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ ଵତ୍ସଂ ତୁ ମମ ସଂପଶ୍ଯ କ୍ଷରେଯଂ ଯେନ ଵତ୍ସଲା
ହେ ବୀର, ଏହି ସବୁ କାମ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିଦେବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ମୋ ଛୁଆଁକୁ ଦେଖ, ହେ ସ୍ନେହମୟୀ, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିପାରିବି।
ସମାଂ ଚ କୁରୁ ସର୍ଵତ୍ର ମାଂ ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵର ଯଥା ଵିସ୍ଯନ୍ଦମାନଂ ମେ କ୍ଷୀରଂ ସର୍ଵତ୍ର ଭାଵଯେତ୍
ମୋତେ ସମସ୍ତଠାରେ ସମାନ କର, ହେ ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ଯେପରି ମୋ ଦୁଧ ସମସ୍ତଠାରେ ବହିଯାଉ ଓ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉ।
ତତ ଉତ୍ସାରଯାମ୍ ଆସ ଶୈଲାଞ୍ ଶତସହସ୍ରଶଃ ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ତଦା ଵୈଣ୍ଯସ୍ ତେନ ଶୈଲା ଵିଵର୍ଧିତାଃ
ତାପରେ ବୈନ୍ୟ ତାଙ୍କର ଧନୁଷର ଟିପ୍ପାରେ ଶତ-ହଜାର ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ସେହିଠାରେ ସେଇ ପାହାଡ଼ମାନେ ବଢ଼ିଲେ।
ନହି ପୂର୍ଵଵିସର୍ଗେ ଵୈ ଵିଷମେ ପୃଥିଵୀତଲେ ସଂଵିଭାଗଃ ପୁରାଣାଂ ଵା ଗ୍ରାମାଣାଂ ଵାଭଵତ୍ ତଦା
ପୂର୍ବ ଶୃଷ୍ଟିରେ, ପୃଥିବୀର ଅସମ ଭୂମିରେ, ପୁରାତନ ଭୂମି କିମ୍ବା ଗ୍ରାମମାନେ ବିଭାଜିତ ହୋଇନଥିଲେ।
ନ ସସ୍ଯାନି ନ ଗୋରକ୍ଷ୍ଯଂ ନ କୃଷିର୍ ନ ଵଣିକ୍ପଥଃ ନୈଵ ସତ୍ଯାନୃତଂ ଚାସୀନ୍ ନ ଲୋଭୋ ନ ଚ ମତ୍ସରଃ
ସେତେବେଳେ ଚାଷ ନଥିଲା, ଗୋ-ପାଳନ ନଥିଲା, କୃଷି କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟ ମାର୍ଗ ନଥିଲା; ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟା କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ।
ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ ତସ୍ମିନ୍ ସାଂପ୍ରତଂ ସମୁପସ୍ଥିତେ ଵୈଣ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଭୃତି ଵୈ ଵିପ୍ରାଃ ସର୍ଵସ୍ଯୈତସ୍ଯ ସଂଭଵଃ
ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିଲାବେଳେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବୈନ୍ୟଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଏହି ସବୁର ଉତ୍ପତ୍ତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଯତ୍ର ଯତ୍ର ସମଂ ତ୍ଵ୍ ଅସ୍ଯା ଭୂମେର୍ ଆସୀତ୍ ତଦା ଦ୍ଵିଜାଃ ତତ୍ର ତତ୍ର ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ନିଵାସଂ ସମରୋଚଯନ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସମତା ଥିଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ରହିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଆହାରଃ ଫଲମୂଲାନି ପ୍ରଜାନାମ୍ ଅଭଵତ୍ ତଦା କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ମହତା ଯୁକ୍ତ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅନୁଶୁଶ୍ରୁମ
ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଥିଲା, ଯାହା ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ମିଳୁଥିଲା—ଏପରି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ସ କଲ୍ପଯିତ୍ଵା ଵତ୍ସଂ ତୁ ମନୁଂ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ସ୍ଵପାଣୌ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦୁଦୋହ ପୃଥିଵୀଂ ତତଃ
ତାପରେ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ ବଛ୍ଛା କରି, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପୃଥୁ ନିଜ ହାତରେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ।
ସସ୍ଯଜାତାନି ସର୍ଵାଣି ପୃଥୁର୍ ଵୈଣ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ତେନାନ୍ନେନ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଵର୍ତନ୍ତେ ଽଦ୍ଯାପି ସର୍ଵଶଃ
ବୈନ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୃଥୁ ସମସ୍ତ ପରିପକ୍ୱ ଧାନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କଲେ; ସେଇ ଅନ୍ନରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ।
ଋଷଯଶ୍ ଚ ତଦା ଦେଵାଃ ପିତରୋ ଽଥ ସରୀସୃପାଃ ଦୈତ୍ଯା ଯକ୍ଷାଃ ପୁଣ୍ଯଜନା ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପର୍ଵତା ନଗାଃ
ସେତେବେଳେ ଋଷି, ଦେବତା, ପିତୃଗଣ, ସର୍ପ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ପୁଣ୍ୟଜନ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପାହାଡ଼ ଓ ବୃକ୍ଷମାନେ—
ଏତେ ପୁରା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦୁଦୁହୁର୍ ଧରଣୀଂ କିଲ କ୍ଷୀରଂ ଵତ୍ସଶ୍ ଚ ପାତ୍ରଂ ଚ ତେଷାଂ ଦୋଗ୍ଧା ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏମାନେ ପୂର୍ବେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଛ୍ଛା ଓ ପାତ୍ର ଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ଦୁହିବା ଥିଲା।
ଋଷୀଣାମ୍ ଅଭଵତ୍ ସୋମୋ ଵତ୍ସୋ ଦୋଗ୍ଧା ବୃହସ୍ପତିଃ କ୍ଷୀରଂ ତେଷାଂ ତପୋ ବ୍ରହ୍ମ ପାତ୍ରଂ ଛନ୍ଦାଂସି ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମ ବଛ୍ଛା ହେଲେ, ବୃହସ୍ପତି ଦୁହିବା ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଦୁଧ ହେଉଛି ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମ, ଓ ପାତ୍ର ହେଉଛି ବେଦ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଦେଵାନାଂ କାଞ୍ଚନଂ ପାତ୍ରଂ ଵତ୍ସସ୍ ତେଷାଂ ଶତକ୍ରତୁଃ କ୍ଷୀରମ୍ ଓଜସ୍କରଂ ଚୈଵ ଦୋଗ୍ଧା ଚ ଭଗଵାନ୍ ରଵିଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁନା ହେଉଛି ପାତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ବଛ୍ଛା, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଧ ଶକ୍ତି, ଦୁହିବା ହେଉଛନ୍ତି ପବିତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ପିତୄଣାଂ ରାଜତଂ ପାତ୍ରଂ ଯମୋ ଵତ୍ସଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ଅନ୍ତକଶ୍ ଚାଭଵଦ୍ ଦୋଗ୍ଧା କ୍ଷୀରଂ ତେଷାଂ ସୁଧା ସ୍ମୃତା
ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୂପା ହେଉଛି ପାତ୍ର, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଯମ ବଛ୍ଛା, ଅନ୍ତକ ଦୁହିବା, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଧ ଅମୃତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନାଗାନାଂ ତକ୍ଷକୋ ଵତ୍ସଃ ପାତ୍ରଂ ଚାଲାବୁସଂଜ୍ଞକମ୍ ଦୋଗ୍ଧା ତ୍ଵ୍ ଐରାଵତୋ ନାଗସ୍ ତେଷାଂ କ୍ଷୀରଂ ଵିଷଂ ସ୍ମୃତମ୍
ନାଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତକ୍ଷକ ବଛ୍ଛା, ପାତ୍ର ହେଉଛି ଅଲାଭୁ ନାମକ, ଦୁହିବା ହେଉଛି ଏଇରାବତ ନାଗ, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଧ ବିଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅସୁରାଣାଂ ମଧୁର୍ ଦୋଗ୍ଧା କ୍ଷୀରଂ ମାଯାମଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଵିରୋଚନସ୍ ତୁ ଵତ୍ସୋ ଽଭୂଦ୍ ଆଯସଂ ପାତ୍ରମ୍ ଏଵ ଚ
ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋପାଳ ଥିଲେ ମଧୁର, ତାଙ୍କର ଦୁଧକୁ ମାୟାମୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବଛା ହେଲେ ବିରୋଚନ ଏବଂ ପାତ୍ର ଥିଲା ଲୋହାର।
ଯକ୍ଷାଣାମ୍ ଆମପାତ୍ରଂ ତୁ ଵତ୍ସୋ ଵୈଶ୍ରଵଣଃ ପ୍ରଭୁଃ ଦୋଗ୍ଧା ରଜତନାଭସ୍ ତୁ କ୍ଷୀରାନ୍ତର୍ଧାନମ୍ ଏଵ ଚ
ଯକ୍ଷମାନେ ପାଇଁ ପାତ୍ର ଥିଲା କାଚା ମାଟିର, ବଛା ହେଲେ ପ୍ରଭୁ ବୈଶ୍ରବଣ। ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ ଚାନ୍ଦି ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଦୁଧ ଲୁଚିଥିଲା।
ସୁମାଲୀ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଵତ୍ସଃ କ୍ଷୀରଂ ଚ ଶୋଣିତମ୍ ଦୋଗ୍ଧା ରଜତନାଭସ୍ ତୁ କପାଲଂ ପାତ୍ରମ୍ ଏଵ ଚ
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଛା ହେଲେ ସୁମାଳୀ, ତାଙ୍କର ଦୁଧ ହେଉଛି ରକ୍ତ। ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ ଚାନ୍ଦି ରଙ୍ଗର ଏବଂ ପାତ୍ର ଥିଲା ଖୋପଡ଼ି।
ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଚିତ୍ରରଥୋ ଵତ୍ସଃ ପାତ୍ରଂ ଚ ପଙ୍କଜମ୍ ଦୋଗ୍ଧା ଚ ସୁରୁଚିଃ କ୍ଷୀରଂ ତେଷାଂ ଗନ୍ଧଃ ଶୁଚିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପାଇଁ ବଛା ହେଲେ ଚିତ୍ରରଥ, ପାତ୍ର ଥିଲା ପଦ୍ମ ଏବଂ ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ ସୁରୁଚି। ସେମାନଙ୍କର ଦୁଧ ହେଉଛି ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧ।
ଶୈଲଂ ପାତ୍ରଂ ପର୍ଵତାନାଂ କ୍ଷୀରଂ ରତ୍ନୌଷଧୀସ୍ ତଥା ଵତ୍ସସ୍ ତୁ ହିମଵାନ୍ ଆସୀଦ୍ ଦୋଗ୍ଧା ମେରୁର୍ ମହାଗିରିଃ
ପାହାଡ଼ମାନେ ପାଇଁ ପାତ୍ର ଥିଲା ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଦୁଧ ହେଉଛି ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ଔଷଧ। ବଛା ହେଲେ ହିମବନ୍ତ ଏବଂ ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ମେରୁ।
ପ୍ଲକ୍ଷୋ ଵତ୍ସସ୍ ତୁ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଦୋଗ୍ଧା ଶାଲସ୍ ତୁ ପୁଷ୍ପିତଃ ପାଲାଶପାତ୍ରଂ କ୍ଷୀରଂ ଚ ଚ୍ଛିନ୍ନଦଗ୍ଧପ୍ରରୋହଣମ୍
ଗଛମାନେ ପାଇଁ ବଛା ହେଲେ ପ୍ଲକ୍ଷ, ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ ଫୁଲିଥିବା ଶାଳ ଗଛ। ପାତ୍ର ଥିଲା ପଳାଶ ପତ୍ର ଏବଂ ଦୁଧ ହେଉଛି କଟା, ପୋଡ଼ା କିମ୍ବା ପୁନି ଉଗିଥିବା ଅଙ୍କୁର।
ସେଯଂ ଧାତ୍ରୀ ଵିଧାତ୍ରୀ ଚ ପାଵନୀ ଚ ଵସୁଂଧରା ଚରାଚରସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯୋନିର୍ ଏଵ ଚ
ଏହି ଧରିତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଏବଂ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା। ସେ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଧାର ଏବଂ ଉତ୍ସ।
ସର୍ଵକାମଦୁଘା ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ ସର୍ଵସସ୍ଯପ୍ରରୋହଣୀ ଆସୀଦ୍ ଇଯଂ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତା ମେଦିନୀ ପରିଵିଶ୍ରୁତା
ଏହି ଧରିତ୍ରୀ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଗାଈ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶସ୍ୟ ଉଗାଇଥିବା ହେଲେ। ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଏହି ମେଦିନୀ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।