ନାନାରତ୍ନାଲଯଂ ପୂର୍ଣଂ ନାନାପ୍ରାଣିସମାକୁଲମ୍ ଵୀଚୀତରଙ୍ଗବହୁଲଂ ମହାଶ୍ଚର୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀରେ ଭରିଥିବା, ତରଙ୍ଗ ଓ ତରଙ୍ଗରେ ପ୍ରଚୁର, ଅସାଧାରଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଥିବା—
ତୀର୍ଥରାଜଂ ମହାଶବ୍ଦମ୍ ଅପାରଂ ସୁଭଯଂକରମ୍ ମେଘଵୃନ୍ଦପ୍ରତୀକାଶମ୍ ଅଗାଧଂ ମକରାଲଯମ୍
ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜୁଥିବା, ଅପାର, ଭୟଙ୍କର, ମେଘମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଅପାର ଗଭୀର, ମକରମାନଙ୍କ ନିବାସ—
ମତ୍ସ୍ଯୈଃ କୂର୍ମୈଶ୍ ଚ ଶଙ୍ଖୈଶ୍ ଚ ଶୁକ୍ତିକାନକ୍ରଶଙ୍କୁଭିଃ ଶିଂଶୁମାରୈଃ କର୍କଟୈଶ୍ ଚ ଵୃତଂ ସର୍ପୈର୍ ମହାଵିଷୈଃ
ମାଛ, କଚ୍ଛପ, ଶଂଖ, ଶୁକ୍ତି, ମଗର, କାଂଟା, ଶିଂଶୁମାର, କଙ୍କଡ଼ା ଓ ବଡ଼ ବିଷାଳ ସାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—
ଲଵଣୋଦଂ ହରେଃ ସ୍ଥାନଂ ଶଯନସ୍ଯ ନଦୀପତିମ୍ ସର୍ଵପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵଵାଞ୍ଛାଫଲପ୍ରଦମ୍
ଲୁଣିଆ ସମୁଦ୍ର, ହରିଙ୍କ ଶୟନ ସ୍ଥାନ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମାଲିକ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ, ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା—
ଅନେକାଵର୍ତଗମ୍ଭୀରଂ ଦାନଵାନାଂ ସମାଶ୍ରଯମ୍ ଅମୃତସ୍ଯାରଣିଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦେଵଯୋନିମ୍ ଅପାଂ ପତିମ୍
ଅନେକ ଘୂର୍ଣ୍ଣନରେ ଗଭୀର, ଦାନବମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଅମୃତ ମଥନର କାଠ, ଦିବ୍ୟ, ଦେବମାନଙ୍କ ଉତ୍ସ, ଜଳର ମାଲିକ—
ଵିଶିଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ଜୀଵଧାରଣମ୍ ସୁପଵିତ୍ରଂ ପଵିତ୍ରାଣାଂ ମଙ୍ଗଲାନାଂ ଚ ମଙ୍ଗଲମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବପବିତ୍ର, ମଙ୍ଗଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବମଙ୍ଗଳ—
ତୀର୍ଥାନାମ୍ ଉତ୍ତମଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଅଵ୍ଯଯଂ ଯାଦସାଂ ପତିମ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯସ୍ଯେଵ ଯସ୍ଯ ମାନଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ, ଅବିନାଶୀ, ଜଳଚରମାନଙ୍କ ମାଲିକ, ଯାହାର ମାପ ଚନ୍ଦ୍ରର ବୃଦ୍ଧି-କ୍ଷୟ ପରି ନିଶ୍ଚିତ—
ଅଭେଦ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଦେଵାନାମ୍ ଅମୃତାଲଯମ୍ ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥିତିସଂହାରହେତୁଭୂତଂ ସନାତନମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯାହାକୁ ଭେଦ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତର ନିବାସ, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର ଚିରକାଳୀନ କାରଣ—
ଉପଜୀଵ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନଦନଦୀପତିମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ନୃପତିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟର ଉତ୍ସ ଏବଂ ନଦୀ-ନଦୀମାନ୍ୟଙ୍କର ନାଥଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଅତିଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ନିଵାସମ୍ ଅକରୋତ୍ ତତ୍ର ଵେଲାମ୍ ଅସାଦ୍ଯ ସାଗରୀମ୍ ପୁଣ୍ଯେ ମନୋହରେ ଦେଶେ ସର୍ଵଭୂମିଗୁଣୈର୍ ଯୁତେ
ସେ ସାଗର କୂଳରେ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ମନୋହର ଏକ ଦେଶରେ, ସମସ୍ତ ଭୂମିର ଗୁଣରେ ଭରିତ, ନିବାସ କଲେ।
ଵୃତଂ ଶାଲୈଃ କଦମ୍ବୈଶ୍ ଚ ପୁଂନାଗୈଃ ସରଲଦ୍ରୁମୈଃ ପନସୈର୍ ନାରିକେଲୈଶ୍ ଚ ବକୁଲୈର୍ ନାଗକେସରୈଃ
ସେଠାରେ ଶାଳ, କଦମ୍ବ, ପୁମ୍ନାଗ, ସରଳ, ପନସ, ନାଡ଼ିଆ, ବକୁଳ ଓ ନାଗକେଶର ଗଛର ଝୁପୁଡ଼ି ଥିଲା।
ତାଲୈଃ ପିପ୍ପଲୈଃ ଖର୍ଜୂରୈର୍ ନାରଙ୍ଗୈର୍ ବୀଜପୂରକୈଃ ଶାଲୈର୍ ଆମ୍ରାତକୈର୍ ଲୋଧ୍ରୈର୍ ବକୁଲୈର୍ ବହୁଵାରକୈଃ
ତାଳ, ପିପଳ, ଖଜୁରୀ, ନାରଙ୍ଗା, ବିଜପୁରା, ଶାଳ, ଆମ୍ରାତକ, ଲୋଧ୍ର, ବକୁଳ ଓ ବହୁ ବାରକ ଗଛ ଥିଲା।
କପିତ୍ଥୈଃ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ ଚ ପାଟଲାଶୋକଚମ୍ପକୈଃ ଦାଡିମୈଶ୍ ଚ ତମାଲୈଶ୍ ଚ ପାରିଜାତୈସ୍ ତଥାର୍ଜୁନୈଃ
କପିଠ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ପାଟଳ, ଅଶୋକ, ଚମ୍ପକ, ଦାଡିମ୍ବ, ତମାଳ, ପାରିଜାତ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ପ୍ରାଚୀନାମଲକୈର୍ ବିଲ୍ଵୈଃ ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁଵଟଖାଦିରୈଃ ଇଙ୍ଗୁଦୀସପ୍ତପର୍ଣୈଶ୍ ଚ ଅଶ୍ଵତ୍ଥାଗସ୍ତ୍ଯଜମ୍ବୁକୈଃ
ପ୍ରାଚୀନ ଆମଳକ, ବିଳ୍ୱ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ବଟ, ଖାଦିର, ଇଙ୍ଗୁଡ଼ି, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଜମ୍ବୁକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ମଧୁକୈଃ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ ଚ ବହୁଵାରୈଃ ସତିନ୍ଦୁକୈଃ ପଲାଶବଦରୈର୍ ନୀପୈଃ ସିଦ୍ଧନିମ୍ବଶୁଭାଞ୍ଜନୈଃ
ମଧୁକ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ବହୁ ବାରକ, ତିନ୍ଦୁକ, ପଳାଶ, ବଦର, ନୀପ, ସିଦ୍ଧ ନିମ୍ବ ଓ ଶୁଭ ଅଞ୍ଜନ ଗଛ ଥିଲା।
ଵାରକୈଃ କୋଵିଦାରୈଶ୍ ଚ ଭଲ୍ଲାତାମଲକୈସ୍ ତଥା ଇତି ହିନ୍ତାଲକାଙ୍କୋଲୈଃ କରଞ୍ଜୈଃ ସଵିଭୀତକୈଃ
ବାରକ, କୋବିଦାର, ଭଲ୍ଲାତ, ଆମଳକ, ହିନ୍ତାଳ, ଅଙ୍କୋଳ, କରଞ୍ଜ ଓ ବିଭୀତକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ସସର୍ଜମଧୁକାଶ୍ମର୍ଯୈଃ ଶାଲ୍ମଲୀଦେଵଦାରୁଭିଃ ଶାଖୋଠକୈର୍ ନିମ୍ବଵଟୈଃ କୁମ୍ଭୀକୌଷ୍ଠହରୀତକୈଃ
ସସର୍ଜ, ମଧୁକ, ଆଶ୍ମରୀ, ଶାଲ୍ମଳୀ, ଦେବଦାରୁ, ଶାଖୋଟକ, ନିମ୍ବ, ବଟ, କୁମ୍ଭୀ, କୌଷ୍ଠ ଓ ହରୀତକୀ ଗଛ ଥିଲା।
ଗୁଗ୍ଗୁଲୈଶ୍ ଚନ୍ଦନୈର୍ ଵୃକ୍ଷୈସ୍ ତଥୈଵାଗୁରୁପାଟଲୈଃ ଜମ୍ବୀରକରୁଣୈର୍ ଵୃକ୍ଷୈସ୍ ତିନ୍ତିଡୀରକ୍ତଚନ୍ଦନୈଃ
ଗୁଗୁଳୁ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ, ଯେପରିକି ଅଗୁରୁ, ପାଟଳ, ଜମ୍ବିର, କରୁଣ, ଟିଣ୍ଟିଡି ଓ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ଏଵଂ ନାନାଵିଧୈର୍ ଵୃକ୍ଷୈସ୍ ତଥାନ୍ଯୈର୍ ବହୁପାଦପୈଃ କଲ୍ପଦ୍ରୁମୈର୍ ନିତ୍ଯଫଲୈଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋତ୍କରୈଃ
ଏଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦ, ସବୁବେଳେ ଫଳ ଦେଇଥିବା କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଓ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ ଥିଲା।
ନାନାପକ୍ଷିରୁତୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈର୍ ମତ୍ତକୋକିଲନାଦିତୈଃ ମଯୂରଵରସଂଘୁଷ୍ଟୈଃ ଶୁକସାରିକସଂକୁଲୈଃ
ନାନା ପ୍ରକାର ଦିବ୍ୟ ପକ୍ଷୀ, ମଦମସ୍ତ କୋଇଲିର ଗୀତରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୟୂର ଦଳରେ ଭରିଥିବା, ଶୁଆ ଓ ସାରିକା ପକ୍ଷୀରେ ଭିଡ଼ିଥିବା।
ହାରୀତୈର୍ ଭୃଙ୍ଗରାଜୈଶ୍ ଚ ଚାତକୈର୍ ବହୁପୁତ୍ରକୈଃ ଜୀଵଂଜୀଵକକାକୋଲୈଃ କଲଵିଙ୍କୈଃ କପୋତକୈଃ
ହାରୀତ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ଚାତକ, ବହୁପୁତ୍ର, ଜୀବଞ୍ଜୀବ, କାକୋଳ, କଳବିଙ୍ଗ ଓ ପରିବା ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ଖଗୈର୍ ନାନାଵିଧୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈଃ ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯୈର୍ ମନୋହରୈଃ ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରେଷୁ ଵୃକ୍ଷେଷୁ କୂଜଦ୍ଭିଶ୍ ଚାର୍ଵଧିଷ୍ଠିତୈଃ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ, କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛର ଡାଲିରେ ଶୋଭା ପାଇଥିବା, ମଧୁର କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିଲେ।
କେତକୀଵନଖଣ୍ଡୈଶ୍ ଚ ସଦା ପୁଷ୍ପଧରୈଃ ସିତୈଃ ମଲ୍ଲିକାକୁନ୍ଦକୁସୁମୈର୍ ଯୂଥିକାତଗରୈସ୍ ତଥା
ସଦା ଧଳା ଫୁଲ ଧରିଥିବା କେତକୀ ଜଙ୍ଗଲ ଝୁପୁଡ଼ି, ମଲ୍ଲିକା, କୁନ୍ଦ, ଯୂଥିକା ଓ ତଗର ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
କୁଟଜୈର୍ ବାଣପୁଷ୍ପୈଶ୍ ଚ ଅତିମୁକ୍ତୈଃ ସକୁବ୍ଜକୈଃ ମାଲତୀକରଵୀରୈଶ୍ ଚ ତଥା କଦଲକାଞ୍ଚନୈଃ
କୁଟଜ, ବାଣପୁଷ୍ପ, ଅତିମୁକ୍ତ, କୁବ୍ଜକ, ମାଳତୀ, କରବୀର ଓ ସୁନା ଖଜୁରୀ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ଅନ୍ଯୈର୍ ନାନାଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ସୁଗନ୍ଧୈଶ୍ ଚାରୁଦର୍ଶନୈଃ ଵନୋଦ୍ଯାନୋପଵନଜୈର୍ ନାନାଵର୍ଣୈଃ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଶୁଭ୍ର, ଜଙ୍ଗଲ, ବଗିଚା ଓ ଉପବନର ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଥିଲା।
ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣାକୀର୍ଣୈଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତୈଃ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରକ୍ଷୋଭିର୍ ଭୂତାପ୍ସରସକିଂନରୈଃ
ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ରହୁଥିବା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବା କରୁଥିବା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ଭୂତ, ଅପ୍ସରା ଓ କିମ୍ନରମାନେ ଥିଲେ।
ମୁନିଯକ୍ଷଗଣାକୀର୍ଣୈର୍ ନାନାସତ୍ତ୍ଵନିଷେଵିତୈଃ ମୃଗୈଃ ଶାଖାମୃଗୈଃ ସିଂହୈର୍ ଵରାହମହିଷାକୁଲୈଃ
ଏଠାରେ ମୁନି, ଯକ୍ଷ ଓ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭରି ରହିଛନ୍ତି; ହରିଣ, ଗଛରେ ବସୁଥିବା ପଶୁ, ସିଂହ, ତେଜି ଓ ମହିଷ ଦଳରେ ଏଠା ଅତି ଚଉଁଥିବା।
ତଥାନ୍ଯୈଃ କୃଷ୍ଣସାରାଦ୍ଯୈର୍ ମୃଗୈଃ ସର୍ଵତ୍ର ଶୋଭିତୈଃ ଶାର୍ଦୂଲୈର୍ ଦୀପ୍ତମାତଙ୍ଗୈସ୍ ତଥାନ୍ଯୈର୍ ଵନଚାରିଭିଃ
ଏହିପରି, କୃଷ୍ଣସାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୃଗମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ଏଠାକୁ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି; ବାଘ, ଦୀପ୍ତିମାନ ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ପଶୁମାନେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ନାନାଵିଧୈର୍ ଵୃକ୍ଷୈର୍ ଉଦ୍ଯାନୈର୍ ନନ୍ଦନୋପମୈଃ ଲତାଗୁଲ୍ମଵିତାନୈଶ୍ ଚ ଵିଵିଧୈଶ୍ ଚ ଜଲାଶଯୈଃ
ଏପରି ନାନା ପ୍ରକାର ଗଛ, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଉଦ୍ୟାନ, ବିଭିନ୍ନ ଲତା ଓ ଜାଡିର ଛାଁ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳାଶୟ ଏଠାକୁ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି।
ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣୈଃ ପଦ୍ମିନୀଖଣ୍ଡମଣ୍ଡିତୈଃ କାଦମ୍ବୈଶ୍ ଚ ପ୍ଲଵୈର୍ ହଂସୈଶ୍ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତୈଃ
ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀ ଦଳ, ପଦ୍ମ ପୋଖରୀର ଗୁଛ, କାଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ, ପ୍ଲବ ପକ୍ଷୀ, ହଂସ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଏଠାକୁ ଅତି ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି।