ଵନମାଲାଵୃତୋରସ୍କଂ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣମ୍ ଶ୍ରୀଵତ୍ସୋରଃସମାଯୁକ୍ତଂ ମୁକୁଟାଙ୍ଗଦଶୋଭିତମ୍
ବନମାଳା ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଥିବା, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ବଡ଼ ଆଖି, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଛାତିରେ, ମୁକୁଟ ଓ ବାହୁବନ୍ଧରେ ଶୋଭିତ ଏମିତି ପ୍ରଭୁ।
ସ୍ଵପୁରାତ୍ ସ ତୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ଉଜ୍ଜଯିନ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ବଲେନ ମହତା ଯୁକ୍ତଃ ସଭୃତ୍ଯଃ ସପୁରୋହିତଃ
ତାପରେ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ନଗରରୁ ସେ ପ୍ରଜାପତି ନିଜ ସେନା, ଦାସ-ପୁରୋହିତ ସହିତ ବାହାରିଲେ।
ଅନୁଜଗ୍ମୁସ୍ ତୁ ତଂ ସର୍ଵେ ରଥିନଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ ରଥୈର୍ ଵିମାନସଂକାଶୈଃ ପତାକାଧ୍ଵଜସେଵିତୈଃ
ସମସ୍ତ ରଥଚାଳକମାନେ ହସ୍ତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ରଥଗୁଡ଼ିକ ଦେବତାଙ୍କ ବିମାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ସାଦିନଶ୍ ଚ ତଥା ସର୍ଵେ ପ୍ରାସତୋମରପାଣଯଃ ଅଶ୍ଵୈଃ ପଵନସଂକାଶୈର୍ ଅନୁଜଗ୍ମୁସ୍ ତୁ ତଂ ନୃପମ୍
ସେହିପରି, ସମସ୍ତ ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ହାତରେ ବାଣ ଓ ମୁଷଳ ଧରି, ବାୟୁପରି ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ହିମଵତ୍ସଂଭଵୈର୍ ମତ୍ତୈର୍ ଵାରଣୈଃ ପର୍ଵତୋପମୈଃ ଈଷାଦନ୍ତୈଃ ସଦା ମତ୍ତୈଃ ପ୍ରଚଣ୍ଡୈଃ ଷଷ୍ଟିହାଯନୈଃ
ହିମାଳୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମଦୋନ୍ମତ ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଅଳ୍ପ ଭାବରେ ବାକା ଦାନ୍ତ ଥିବା, ସଦା ମଦମସ୍ତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର, ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ହାତୀମାନେ,
ହେମକକ୍ଷୈଃ ସପତାକୈର୍ ଘଣ୍ଟାରଵଵିଭୂଷିତୈଃ ଅନୁଜଗ୍ମୁଶ୍ ଚ ତଂ ସର୍ଵେ ଗଜଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ
ସୁନାର କବଚ, ପତାକା ଓ ଘଣ୍ଟାର ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷ ହାତୀଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଅସଂଖ୍ଯେଯାଶ୍ ଚ ପାଦାତା ଧନୁଷ୍ପ୍ରାସାସିପାଣଯଃ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରା ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲେପନାଃ
ଅସଂଖ୍ୟ ପଦାତି ସେଠାରେ ଥିଲେ, ହାତରେ ଧନୁଷ୍ୟ, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ଧରି, ଦେବତାଙ୍କ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ।
ଅନୁଜଗ୍ମୁଶ୍ ଚ ତଂ ସର୍ଵେ ଯୁଵାନୋ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୁଶଲାଃ ଶୂରାଃ ସଦା ସଂଗ୍ରାମଲାଲସାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୁବକ, ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସଦା ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟବତ୍ ଶୂର।
ଅନ୍ତଃପୁରନିଵାସିନ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ ବିମ୍ବୌଷ୍ଠଚାରୁଦଶନାଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ
ଅନ୍ତଃପୁରରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ବିମ୍ବ ଫଳ ପରି ଠୋଠ ଓ ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଧରାଃ ସର୍ଵା ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯଵିଭୂଷିତାଃ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗାଃ ଶରଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାଃ
ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦେବତାଙ୍କ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ, ମୁହଁ ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ସୁମଧ୍ଯମାଶ୍ ଚାରୁଵେଷାଶ୍ ଚାରୁକର୍ଣାଲକାଞ୍ଚିତାଃ ତାମ୍ବୂଲରଞ୍ଜିତମୁଖା ରକ୍ଷିଭିଶ୍ ଚ ସୁରକ୍ଷିତାଃ
ସୁସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟପ୍ରদেশ, ଆକର୍ଷଣୀୟ ପୋଶାକ, ଚମତ୍କାର କୁନ୍ଦଳିତ କେଶ, ତାମ୍ବୁଳ ଖାଇ ମୁହଁ ରଙ୍ଗିଥିବା, ରକ୍ଷକମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁଥିଲେ।
ଯାନୈର୍ ଉଚ୍ଚାଵଚୈଃ ଶୁଭ୍ରୈର୍ ମଣିକାଞ୍ଚନଭୂଷିତୈଃ ଉପଗୀଯମାନାସ୍ ତାଃ ସର୍ଵା ଗାଯନୈଃ ସ୍ତୁତିପାଠକୈଃ
ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଦୁଇପ୍ରକାର ଶୁଭ୍ର ଯାନରେ, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତେ ଗାୟକ ଓ ସ୍ତୁତିପାଠକଙ୍କ ଗୀତରେ ଅନୁସୃତ ହେଉଥିଲେ।
ଵେଷ୍ଟିତାଃ ଶସ୍ତ୍ରହସ୍ତୈଶ୍ ଚ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣାଃ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯା ଅନୁଜଗ୍ମୁଶ୍ ଚ ତଂ ନୃପମ୍
ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରକ୍ଷକମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଦୀର୍ଘ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଵଣିଗ୍ଗ୍ରାମଗଣାଃ ସର୍ଵେ ନାନାପୁରନିଵାସିନଃ ଧନୈ ରତ୍ନୈଃ ସୁଵର୍ଣୈଶ୍ ଚ ସଦାରାଃ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ
ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସାୟୀ ସଂଘ ଓ ନାନା ସହରର ଲୋକମାନେ, ତାଙ୍କର ଧନ, ମଣି, ସୁନା, ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପରିଚାରକ ସହିତ,
ଅସ୍ତ୍ରଵିକ୍ରଯକାଶ୍ ଚୈଵ ତାମ୍ବୂଲପଣ୍ଯଜୀଵିନଃ ତୃଣଵିକ୍ରଯକାଶ୍ ଚୈଵ କାଷ୍ଠଵିକ୍ରଯକାରକାଃ
ଅସ୍ତ୍ର ବେପାରୀ, ତାମ୍ବୁଳ ବେପାରୀ, ଘାସ ବେପାରୀ ଓ କାଠ ବେପାରୀମାନେ,
ରଙ୍ଗୋପଜୀଵିନଃ ସର୍ଵେ ମାଂସଵିକ୍ରଯିଣସ୍ ତଥା ତୈଲଵିକ୍ରଯକାଶ୍ ଚୈଵ ଵସ୍ତ୍ରଵିକ୍ରଯକାସ୍ ତଥା
ସମସ୍ତ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବା, ମାଂସ ବେପାରୀ, ତେଲ ବେପାରୀ ଓ ବସ୍ତ୍ର ବେପାରୀମାନେ,
ଫଲଵିକ୍ରଯିଣଶ୍ ଚୈଵ ପତ୍ତ୍ରଵିକ୍ରଯିଣସ୍ ତଥା ତଥା ଜଵସହାରାଶ୍ ଚ ରଜକାଶ୍ ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ଫଳ ବେପାରୀ, ପତ୍ର ବେପାରୀ, ଭାର ବୋହିବା ଲୋକ ଓ ଧୋବୀମାନେ, ହଜାରେ ହଜାର,
ଗୋପାଲା ନାପିତାଶ୍ ଚୈଵ ତଥାନ୍ଯେ ଵସ୍ତ୍ରସୂଚକାଃ ମେଷପାଲାଶ୍ ଚାଜପାଲା ମୃଗପାଲାଶ୍ ଚ ହଂସକାଃ
ଗୋପାଳ, ନାପିତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ସିବାକାର, ମେଷପାଳ, ଛାଗଳପାଳ, ମୃଗପାଳ ଓ ହଂସପାଳମାନେ,
ଧାନ୍ଯଵିକ୍ରଯିଣଶ୍ ଚୈଵ ସକ୍ତୁଵିକ୍ରଯିଣଶ୍ ଚ ଯେ ଗୁଡଵିକ୍ରଯିକାଶ୍ ଚୈଵ ତଥା ଲଵଣଜୀଵିନଃ
ଧାନ ବେପାରୀ, ଚାଟୁ ବେପାରୀ, ଗୁଡ଼ ବେପାରୀ ଓ ଲୁଣ ବେପାରୀମାନେ,
ଗାଯନା ନର୍ତକାଶ୍ ଚୈଵ ତଥା ମଙ୍ଗଲପାଠକାଃ ଶୈଲୂଷାଃ କଥକାଶ୍ ଚୈଵ ପୁରାଣାର୍ଥଵିଶାରଦାଃ
ଗାୟକ, ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ, ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ପାଠକ, ନଟ, କଥାକାର ଓ ପୁରାଣ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ।
କଵଯଃ କାଵ୍ଯକର୍ତାରୋ ନାନାକାଵ୍ଯଵିଶାରଦାଃ ଵିଷଘ୍ନା ଗାରୁଡାଶ୍ ଚୈଵ ନାନାରତ୍ନପରୀକ୍ଷକାଃ
କବିମାନେ, କବିତା ରଚନା କରୁଥିବା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କବିତାରେ ପାରଙ୍ଗତ; ବିଷ ନିବାରଣ କରୁଥିବା, ଗରୁଡ଼ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଣିର ଚିହ୍ନଟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ—
ଵ୍ଯୋକାରାସ୍ ତାମ୍ରକାରାଶ୍ ଚ କାଂସ୍ଯକାରାଶ୍ ଚ ରୂଠକାଃ କୌଷକାରାଶ୍ ଚିତ୍ରକାରାଃ କୁନ୍ଦକାରାଶ୍ ଚ ପାଵକାଃ
ଲୋହା କାମ କରୁଥିବା, ତାମ୍ବା କାମ କରୁଥିବା, କଂସା କାମ କରୁଥିବା, ସୁନା କାମ କରୁଥିବା, ପଟ ବୁନୁଥିବା, ଚିତ୍ର ଆଙ୍କୁଥିବା, କୁମ୍ଭ କରୁଥିବା ଓ ଅଗ୍ନି କାମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ—
ଦଣ୍ଡକାରାଶ୍ ଚାସିକାରାଃ ସୁରାଧୂତୋପଜୀଵିନଃ ମଲ୍ଲା ଦୂତାଶ୍ ଚ କାଯସ୍ଥା ଯେ ଚାନ୍ଯେ କର୍ମକାରିଣଃ
ଲାଠି ତିଆରି କରୁଥିବା, ତଳୱାର ତିଆରି କରୁଥିବା, ମଦ ପକାଇ ଜୀବିକା କରୁଥିବା, ପହଳବାନ୍, ଦୂତ, ଲେଖାପାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ—
ତନ୍ତୁଵାଯା ରୂପକାରା ଵାର୍ତିକାସ୍ ତୈଲପାଠକାଃ ଲାଵଜୀଵାସ୍ ତୈତ୍ତିରିକା ମୃଗପକ୍ଷ୍ଯୁପଜୀଵିନଃ
ତାଣ୍ଡା ବୁନୁଥିବା, ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରୁଥିବା, କଳା କାମ କରୁଥିବା, ତେଲ ଚିପି କାମ କରୁଥିବା, ଲାଭା ବେଚି ଜୀବିକା କରୁଥିବା, ପକ୍ଷୀ ଧରୁଥିବା ଓ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଶିକାର କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ—
ଗଜଵୈଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ଵୈଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ନରଵୈଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ଯେ ନରାଃ ଵୃକ୍ଷଵୈଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ଗୋଵୈଦ୍ଯା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଛେଦଦାହକାଃ
ହାତୀ ଚିକିତ୍ସକ, ଡାକ୍ତର, ମନୁଷ୍ୟ ଚିକିତ୍ସକ, ଗଛ ଚିକିତ୍ସକ, ଗାଈ ଚିକିତ୍ସକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଟା-ଦାଗା କାମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ—
ଏତେ ନାଗରକାଃ ସର୍ଵେ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ନାନୁକୀର୍ତିତାଃ ଅନୁଜଗ୍ମୁସ୍ ତୁ ରାଜାନଂ ସମସ୍ତପୁରଵାସିନଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନୁଲିଖିତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପୁରବାସୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଯଥା ଵ୍ରଜନ୍ତଂ ପିତରଂ ଗ୍ରାମାନ୍ତରଂ ସମୁତ୍ସୁକାଃ ଅନୁଯାନ୍ତି ଯଥା ପୁତ୍ରାସ୍ ତଥା ତଂ ତେ ଽପି ନାଗରାଃ
ଯେପରିକି ପୁଅମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଅନ୍ୟ ଗାଁକୁ ଯିବାବେଳେ ସେଉଁଠି ପଛରେ ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ନଗରବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଏଵଂ ସ ନୃପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵୃତଃ ସର୍ଵୈର୍ ମହାଜନୈଃ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥପାଦାତୈର୍ ଜଗାମ ଚ ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜା, ସମସ୍ତ ମହାଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି ସହିତ ଦୀରେ ଦୀରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଏଵଂ ଗତ୍ଵା ସ ନୃପତିର୍ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯୋଦଧେସ୍ ତଟମ୍ ସର୍ଵୈସ୍ ତୈର୍ ଦୀର୍ଘକାଲେନ ବଲୈର୍ ଅନୁଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏଭଳି ଯାଇ, ସେଇ ରାଜା, ସମସ୍ତ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅନୁସରିତ ହୋଇ, ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ସାଗରଂ ରମ୍ଯଂ ନୃତ୍ଯନ୍ତମ୍ ଇଵ ଚ ସ୍ଥିତମ୍ ଅନେକଶତସାହସ୍ରୈର୍ ଊର୍ମିଭିଶ୍ ଚ ସମାକୁଲମ୍
ସେ ଶୋଭାମୟ ସାଗରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଶତ-ସାହସ୍ର ତରଙ୍ଗ ରହିଥିଲା, ଏବଂ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।