ଵିଵିଧୈଃ ପାଦପୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ ଉଦ୍ଯାନୈର୍ ଵିଵିଧୈସ୍ ତଥା ଜଲସ୍ଥଲଚରୈଶ୍ ଚୈଵ ଵିହଗୈଶ୍ ଚାର୍ଵଧିଷ୍ଠିତୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ଗଛ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉଦ୍ୟାନ, ଜଳ ଓ ଭୂମିରେ ବସୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନେ ସହିତ ଅଛି ।
ଦେଵତାଯତନୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈଃ ଶୋଭିତା ସା ମହାପୁରୀ ତତ୍ରାସ୍ତେ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵସ୍ ତ୍ରିପୁରାରିସ୍ ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ଦେବତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସେଇ ମହାନଗରୀରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ତ୍ରିପୁର ଶତ୍ରୁ, ଭଗବାନ ଶିବ ବସିଛନ୍ତି ।
ମହାକାଲେତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଃ ଶିଵଃ ଶିଵକୁଣ୍ଡେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଧିଵତ୍ ପାପନାଶନେ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଶିବଙ୍କୁ 'ମହାକାଳ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶିବକୁଣ୍ଡରେ ବିଧିବତ୍ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ ।
ଦେଵାନ୍ ପିତୄନ୍ ଋଷୀଂଶ୍ ଚୈଵ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ବୁଧଃ ଗତ୍ଵା ଶିଵାଲଯଂ ପଶ୍ଚାତ୍ କୃତ୍ଵା ତଂ ତ୍ରିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ତୃପ୍ତ କରି, ପରେ ଶିବମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ, ତାହାକୁ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଂଯତୋ ଭୂତ୍ଵା ଧୌତଵାସା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ସ୍ନାନୈଃ ପୁଷ୍ପୈସ୍ ତଥା ଗନ୍ଧୈର୍ ଧୂପୈର୍ ଦୀପୈଶ୍ ଚ ଭକ୍ତିତଃ
ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ହୋଇ, ପରିସ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସ୍ନାନ, ପୁଷ୍ପ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ ଉପହାରୈଶ୍ ଚ ଗୀତଵାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୈଃ ଦଣ୍ଡଵତ୍ପ୍ରଣିପାତୈଶ୍ ଚ ନୃତ୍ଯୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଶଂକରମ୍
ନୈବେଦ୍ୟ, ଉପହାର, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା, ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ମହାକାଲଂ ସକୃଚ୍ ଛିଵମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଓ ନିୟମରେ ମହାକାଳଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶିବ, ଏକଥର ପୂଜା କରେ, ସେ ହଜାର ଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ପାପୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିମାନୈଃ ସାର୍ଵକାମିକୈଃ ଆରୁହ୍ଯ ତ୍ରିଦିଵଂ ଯାତି ଯତ୍ର ଶଂଭୋର୍ ନିକେତନମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି।
ଦିଵ୍ଯରୂପଧରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷିତଃ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତତ୍ର ଵରାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ଯାଵଦ୍ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଶିଵଲୋକେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଜରାମରଣଵର୍ଜିତଃ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାଦ୍ ଇହାଯାତଃ ପ୍ରଵରେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ କୁଲେ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ସେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରହେ। ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ସେ ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଚତୁର୍ଵେଦୀ ଭଵେଦ୍ ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ ଯୋଗଂ ପାଶୁପତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ସେ ଚାରି ବେଦର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ, ପଶୁପତି ଯୋଗ ଲାଭ କରି, ପରେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।
ଆସ୍ତେ ତତ୍ର ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ଶିପ୍ରା ନାମେତି ଵିଶ୍ରୁତା ତସ୍ଯାଂ ସ୍ନାତସ୍ ତୁ ଵିଧିଵତ୍ ସଂତର୍ପ୍ଯ ପିତୃଦେଵତାଃ
ସେଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ବହୁଛି, ଯାହାକୁ ଶିପ୍ରା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯେଉଁଠି ନିୟମ ମାନି ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରାଯାଏ—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିମାନଵରମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ବହୁଵିଧାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ନରୋତ୍ତମଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଆସ୍ତେ ତତ୍ରୈଵ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ଵାମିନାମାସୌ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦୋ ହରିଃ
ସେଠାରେ ନିଜେ ଭଗବାନ୍, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜନାର୍ଦନ ନାମକ ଠାକୁର ଅଛନ୍ତି; ସେ ଗୋବିନ୍ଦ, ସ୍ୱାମୀ, ହରି ନାମରେ ପରିଚିତ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁକ୍ତିମ୍ ଆପ୍ନୋତି ତ୍ରିସପ୍ତକୁଲସଂଯୁତଃ ଵିମାନେନାର୍କଵର୍ଣେନ କିଙ୍କିଣୀଜାଲମାଲିନା
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ଏକାଇଶ ପିଢ଼ି ସହିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଘଣ୍ଟିର ଝାଲରେ ଶୋଭିତ ଦେବ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରେ।
ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧେନ କାମଗେନାସ୍ଥିରେଣ ଚ ଉପଗୀଯମାନୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ଚାହିଦା ମୁତାବକ ଚଳିଥିବା ଅଚଳ ଦେବ ରଥରେ ବସି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଚ ଵିଵିଧାନ୍ କାମାନ୍ ନିରାତଙ୍କୋ ଗତଜ୍ଵରଃ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵଂ ଯାଵତ୍ ସୁରୂପଃ ସୁଭଗଃ ସୁଖୀ
ସେ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଓ ଦୁଃଖରହିତ ହୋଇ, ଶୁଭ ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୋଇ, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
କାଲେନାଗତ୍ଯ ମତିମାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସ୍ଯାନ୍ ମହୀତଲେ ପ୍ରଵରେ ଯୋଗିନାଂ ଗେହେ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ସମୟ ଆସିଲେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀଙ୍କ ଘରେ, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ଜାଣି ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଯୋଗମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଵିକ୍ରମସ୍ଵାମିନାମାନଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତତ୍ରୈଵ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ପରେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ; ସେଠାରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବିକ୍ରମସ୍ୱାମୀନାମକ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନରୋ ଵା ନାରୀ ଵା ଫଲଂ ପୂର୍ଵୋଦିତଂ ଲଭେତ୍ ଅନ୍ଯେ ଽପି ତତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଦେଵାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ଫଳ ପାଏ; ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ମାତରଶ୍ ଚ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦାଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାନ୍ ଵିଧିଵଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ମାତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ଦେଇଥିବା। ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ନିୟମ ମାନି ଦେଖି, ପୂଜା କରି, ପ୍ରଣାମ କଲେ—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ନରୋ ଯାତି ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ଏଵଂ ସା ନଗରୀ ରମ୍ଯା ରାଜସିଂହେନ ପାଲିତା
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ଏଭଳି ହେଉଛି ସେ ରମ୍ୟ ନଗରୀ, ରାଜସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ।
ନିତ୍ଯୋତ୍ସଵପ୍ରମୁଦିତା ଯଥେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାମରାଵତୀ ପୁରାଷ୍ଟାଦଶସଂଯୁକ୍ତା ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣଚତୁଷ୍ପଥା
ସେଠାରେ ସବୁବେଳେ ଉତ୍ସବ ଓ ଆନନ୍ଦ ରହେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀ ପରି, ଅଠାରୋଟି ଦ୍ୱାର ଓ ବିସ୍ତୃତ ଚାରିମୁଖା ରାସ୍ତା ଅଛି।
ଧନୁର୍ଜ୍ଯାଘୋଷନିନଦା ସିଦ୍ଧସଂଗମଭୂଷିତା ଵିଦ୍ଯାଵଦ୍ଗଣଭୂଯିଷ୍ଠା ଵେଦନିର୍ଘୋଷନାଦିତା
ଧନୁଷ ତାଣିବାର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା, ସିଦ୍ଧମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏଠାରେ ଅଧିକ, ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣର ଧ୍ୱନିରେ ମୁଖରିତ।
ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ କାଵ୍ଯାଲାପକଥାଶ୍ ଚୈଵ ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ଽହର୍ନିଶଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମହାଭାରତ, ପୁରାତନ କଥା, ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ କବିତାମୟ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଦିନରାତି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଣନ୍ତି।
ଏଵଂ ମଯା ଗୁଣାଢ୍ଯା ସା ତଦୁଯିନୀ?? ସମୁଦାହୃତା ଯସ୍ଯାଂ ରାଜାଭଵତ୍ ପୂର୍ଵମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମହାମତିଃ
ଏଭଳି ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେଉଁ ଭୂମିରେ ପୂର୍ବେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେଇ ଭୂମିକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ତସ୍ଯାଂ ସ ନୃପତିଃ ପୂର୍ଵଂ କୁର୍ଵନ୍ ରାଜ୍ଯମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ପାଲଯାମ୍ ଆସ ମତିମାନ୍ ପ୍ରଜାଃ ପୁତ୍ରାନ୍ ଇଵୌରସାନ୍
ସେଇ ଭୂମିରେ ଏକ ସମୟରେ ମତିମାନ୍ ରାଜା ଅପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ, ନିଜ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ପୁଅମାନେ ପରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ସତ୍ଯଵାଦୀ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ଶୂରଃ ସର୍ଵଗୁଣାକରଃ ମତିମାନ୍ ଧର୍ମସଂପନ୍ନଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
ସେ ରାଜା ସତ୍ୟବାଦୀ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ପ୍ରବଳ, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଧାମ, ଧର୍ମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲେ।
ସତ୍ଯଵାଞ୍ ଶୀଲଵାନ୍ ଦାନ୍ତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପରପୁରଂଜଯଃ ଆଦିତ୍ଯ ଇଵ ତେଜୋଭୀ ରୂପୈର୍ ଆଶ୍ଵିନଯୋର୍ ଇଵ
ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରୁଥିବା, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଶତ୍ରୁ ରାଜ୍ୟ ଜିତ କରିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଆଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କ ପରି ରୂପବାନ୍।
ଵର୍ଧମାନସୁରାଶ୍ଚର୍ଯଃ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ ଶାରଦେନ୍ଦୁର୍ ଇଵାଭାତି ଲକ୍ଷଣୈଃ ସମଲଂକୃତଃ
ସେ ଦିନକୁ ଦିନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।