ବହୁଵାରୈଃ କୋଵିଦାରୈର୍ ବଦରୈଃ ସକରଞ୍ଜକୈଃ ଅନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵିଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପଵୃକ୍ଷୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈର୍ ମନୋହରୈଃ
ବହୁବାର, କୋବିଦାର, ବଦର ଓ କରଞ୍ଜକ ଗଛ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମନୋହର ଫୁଲ ଗଛମାନେ ସେଠାରେ ଅଛି ।
ଲତାଗୁଲ୍ମୈର୍ ଵିତାନୈଶ୍ ଚ ଉଦ୍ଯାନୈର୍ ନନ୍ଦନୋପମୈଃ ସଦା କୁସୁମଗନ୍ଧାଢ୍ଯୈଃ ସଦା ଫଲଭରାନତୈଃ
ଲତା, ଝାଡ଼ି, ଛାୟା ଓ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସମାନ ଉଦ୍ୟାନମାନେ, ସଦା ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସଦା ଫଳର ଭାରରେ ନମିଥିବା ।
ନାନାପକ୍ଷିରୁତୈ ରମ୍ଯୈର୍ ନାନାମୃଗଗଣାଵୃତୈଃ ଚକୋରୈଃ ଶତପତ୍ତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଭୃଙ୍ଗାରୈଃ ପ୍ରିଯପୁତ୍ରକୈଃ
ନାନା ପକ୍ଷୀର ମଧୁର ଡାକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପଶୁମାନେ, ଚକୋର, ଶତପତ୍ର, ଭୃଙ୍ଗାର ଓ ପ୍ରିୟପୁତ୍ର ସହିତ ମନୋହର ।
କଲଵିଙ୍କୈର୍ ମଯୂରୈଶ୍ ଚ ଶୁକୈଃ କୋକିଲକୈସ୍ ତଥା କପୋତୈଃ ଖଞ୍ଜରୀଟୈଶ୍ ଚ ଶ୍ଯେନୈଃ ପାରାଵତୈସ୍ ତଥା
କଳବିଙ୍କ, ମୟୂର, ଶୁଆ, କୋଇଲି, କପୋତ, ଖଞ୍ଜରୀଟ, ଶ୍ୟେନ ଓ ପାରାବତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଅଛନ୍ତି ।
ଖଗୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈର୍ ବହୁଵିଧୈଃ ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯୈର୍ ମନୋରମୈଃ ସରିତଃ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଶ୍ ଚ ସରାଂସି ସୁବହୂନି ଚ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶୁଣିବାକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ମନୋହର ପକ୍ଷୀ, ନଦୀ, ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ବହୁ ସରୋବର ରହିଛି ।
ଅନ୍ଯୈର୍ ଜଲାଶଯୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ କୁମୁଦୋତ୍ପଲମଣ୍ଡିତୈଃ ପଦ୍ମୈଃ ସିତେତରୈଃ ଶୁଭ୍ରୈଃ କହ୍ଲାରୈଶ୍ ଚ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟ, କୁମୁଦ ଓ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଧଳା ଓ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗର ପଦ୍ମ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ କହ୍ଲାର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ।
ଅନ୍ଯୈର୍ ବହୁଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ ଜଲଜୈଃ ସୁମନୋହରୈଃ ଗନ୍ଧାମୋଦକରୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜଳଜ ଓ ଅତି ମନୋହର ଫୁଲ, ଦିବ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣୈଶ୍ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତୈଃ ସାରସୈଶ୍ ଚ ବଲାକୈଶ୍ ଚ କୂର୍ମୈର୍ ମତ୍ସ୍ଯୈଃ ସନକ୍ରକୈଃ
ହଂସ, କାରଣ୍ଡବ, ଚକ୍ରବାକ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସାରସ, ବଲାକ, କୁର୍ମ, ମାଛ ଓ ମଗର ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ଜଲପାଦୈଃ କଦମ୍ବୈଶ୍ ଚ ପ୍ଲଵୈଶ୍ ଚ ଜଲକୁକ୍କୁଟୈଃ ଖଗୈର୍ ଜଲଚରୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈର୍ ନାନାରଵଵିଭୂଷିତୈଃ
ଜଳପକ୍ଷୀ, କଦମ୍ବ, ପ୍ଲବ, ଜଳକୁକୁଡ଼ି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଚର ପକ୍ଷୀ ଓ ପ୍ରାଣୀ, ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ନାନାଵର୍ଣୈଃ ସଦା ହୃଷ୍ଟୈର୍ ଅଞ୍ଚିତାନି ସମନ୍ତତଃ ଏଵଂ ନାନାଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ ଵିଵିଧୈଶ୍ ଚ ଜଲାଶଯୈଃ
ନାନା ରଙ୍ଗର ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ପକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ଵିଵିଧୈଃ ପାଦପୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ ଉଦ୍ଯାନୈର୍ ଵିଵିଧୈସ୍ ତଥା ଜଲସ୍ଥଲଚରୈଶ୍ ଚୈଵ ଵିହଗୈଶ୍ ଚାର୍ଵଧିଷ୍ଠିତୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ଗଛ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉଦ୍ୟାନ, ଜଳ ଓ ଭୂମିରେ ବସୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନେ ସହିତ ଅଛି ।
ଦେଵତାଯତନୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈଃ ଶୋଭିତା ସା ମହାପୁରୀ ତତ୍ରାସ୍ତେ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵସ୍ ତ୍ରିପୁରାରିସ୍ ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ଦେବତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସେଇ ମହାନଗରୀରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ତ୍ରିପୁର ଶତ୍ରୁ, ଭଗବାନ ଶିବ ବସିଛନ୍ତି ।
ମହାକାଲେତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଃ ଶିଵଃ ଶିଵକୁଣ୍ଡେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଧିଵତ୍ ପାପନାଶନେ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଶିବଙ୍କୁ 'ମହାକାଳ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶିବକୁଣ୍ଡରେ ବିଧିବତ୍ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ ।
ଦେଵାନ୍ ପିତୄନ୍ ଋଷୀଂଶ୍ ଚୈଵ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ବୁଧଃ ଗତ୍ଵା ଶିଵାଲଯଂ ପଶ୍ଚାତ୍ କୃତ୍ଵା ତଂ ତ୍ରିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ତୃପ୍ତ କରି, ପରେ ଶିବମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ, ତାହାକୁ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଂଯତୋ ଭୂତ୍ଵା ଧୌତଵାସା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ସ୍ନାନୈଃ ପୁଷ୍ପୈସ୍ ତଥା ଗନ୍ଧୈର୍ ଧୂପୈର୍ ଦୀପୈଶ୍ ଚ ଭକ୍ତିତଃ
ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ହୋଇ, ପରିସ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସ୍ନାନ, ପୁଷ୍ପ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ ଉପହାରୈଶ୍ ଚ ଗୀତଵାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୈଃ ଦଣ୍ଡଵତ୍ପ୍ରଣିପାତୈଶ୍ ଚ ନୃତ୍ଯୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଶଂକରମ୍
ନୈବେଦ୍ୟ, ଉପହାର, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା, ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ମହାକାଲଂ ସକୃଚ୍ ଛିଵମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଓ ନିୟମରେ ମହାକାଳଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶିବ, ଏକଥର ପୂଜା କରେ, ସେ ହଜାର ଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ପାପୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିମାନୈଃ ସାର୍ଵକାମିକୈଃ ଆରୁହ୍ଯ ତ୍ରିଦିଵଂ ଯାତି ଯତ୍ର ଶଂଭୋର୍ ନିକେତନମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି।
ଦିଵ୍ଯରୂପଧରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷିତଃ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତତ୍ର ଵରାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ଯାଵଦ୍ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଶିଵଲୋକେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଜରାମରଣଵର୍ଜିତଃ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାଦ୍ ଇହାଯାତଃ ପ୍ରଵରେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ କୁଲେ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ସେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରହେ। ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ସେ ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଚତୁର୍ଵେଦୀ ଭଵେଦ୍ ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ ଯୋଗଂ ପାଶୁପତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ସେ ଚାରି ବେଦର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ, ପଶୁପତି ଯୋଗ ଲାଭ କରି, ପରେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।
ଆସ୍ତେ ତତ୍ର ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ଶିପ୍ରା ନାମେତି ଵିଶ୍ରୁତା ତସ୍ଯାଂ ସ୍ନାତସ୍ ତୁ ଵିଧିଵତ୍ ସଂତର୍ପ୍ଯ ପିତୃଦେଵତାଃ
ସେଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ବହୁଛି, ଯାହାକୁ ଶିପ୍ରା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯେଉଁଠି ନିୟମ ମାନି ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରାଯାଏ—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିମାନଵରମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ବହୁଵିଧାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ନରୋତ୍ତମଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଆସ୍ତେ ତତ୍ରୈଵ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ଵାମିନାମାସୌ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦୋ ହରିଃ
ସେଠାରେ ନିଜେ ଭଗବାନ୍, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜନାର୍ଦନ ନାମକ ଠାକୁର ଅଛନ୍ତି; ସେ ଗୋବିନ୍ଦ, ସ୍ୱାମୀ, ହରି ନାମରେ ପରିଚିତ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁକ୍ତିମ୍ ଆପ୍ନୋତି ତ୍ରିସପ୍ତକୁଲସଂଯୁତଃ ଵିମାନେନାର୍କଵର୍ଣେନ କିଙ୍କିଣୀଜାଲମାଲିନା
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ଏକାଇଶ ପିଢ଼ି ସହିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଘଣ୍ଟିର ଝାଲରେ ଶୋଭିତ ଦେବ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରେ।
ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧେନ କାମଗେନାସ୍ଥିରେଣ ଚ ଉପଗୀଯମାନୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ଚାହିଦା ମୁତାବକ ଚଳିଥିବା ଅଚଳ ଦେବ ରଥରେ ବସି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଚ ଵିଵିଧାନ୍ କାମାନ୍ ନିରାତଙ୍କୋ ଗତଜ୍ଵରଃ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵଂ ଯାଵତ୍ ସୁରୂପଃ ସୁଭଗଃ ସୁଖୀ
ସେ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଓ ଦୁଃଖରହିତ ହୋଇ, ଶୁଭ ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୋଇ, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
କାଲେନାଗତ୍ଯ ମତିମାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସ୍ଯାନ୍ ମହୀତଲେ ପ୍ରଵରେ ଯୋଗିନାଂ ଗେହେ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ସମୟ ଆସିଲେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀଙ୍କ ଘରେ, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ଜାଣି ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଯୋଗମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଵିକ୍ରମସ୍ଵାମିନାମାନଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତତ୍ରୈଵ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ପରେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ; ସେଠାରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବିକ୍ରମସ୍ୱାମୀନାମକ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନରୋ ଵା ନାରୀ ଵା ଫଲଂ ପୂର୍ଵୋଦିତଂ ଲଭେତ୍ ଅନ୍ଯେ ଽପି ତତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଦେଵାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ଫଳ ପାଏ; ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।