ଅନ୍ଯାଶ୍ ଚ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଗୁଣାଚାର୍ଯାଃ କୁଲସ୍ତ୍ରିଯଃ ପତିଵ୍ରତାଶ୍ ଚ ସୁଭଗା ଗୁଣୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଅଲଂକୃତାଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଗୁଣର ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳର ଘରଣୀ, ପତିପରାୟଣ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।
ଵନୈଶ୍ ଚୋପଵନୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ ଉଦ୍ଯାନୈଶ୍ ଚ ମନୋରମୈଃ ଦେଵତାଯତନୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈର୍ ନାନାକୁସୁମଶୋଭିତୈଃ
ପବିତ୍ର ବନ ଓ ଉପବନ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦେଉଳ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।
ଶାଲୈସ୍ ତାଲୈସ୍ ତମାଲୈଶ୍ ଚ ବକୁଲୈର୍ ନାଗକେସରୈଃ ପିପ୍ପଲୈଃ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ ଚ ଚନ୍ଦନାଗୁରୁଚମ୍ପକୈଃ
ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ବକୁଳ, ନାଗକେଶର, ପିପ୍ପଳ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ ଓ ଚମ୍ପକ ଗଛରେ ଶୋଭିତ।
ପୁଂନାଗୈର୍ ନାରିକେରୈଶ୍ ଚ ପନସୈଃ ସରଲଦ୍ରୁମୈଃ ନାରଙ୍ଗୈର୍ ଲକୁଚୈର୍ ଲୋଧ୍ରୈଃ ସପ୍ତପର୍ଣୈଃ ଶୁଭାଞ୍ଜନୈଃ
ପୁଣ୍ନାଗ, ନାଡ଼ିଆ, ପନସ, ସରଳ, କମଳି, ଲକୁଚ, ଲୋଧ୍ର, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୁଭ ଅଞ୍ଜନ ଗଛ ରହିଛି।
ଚୂତବିଲ୍ଵକଦମ୍ବୈଶ୍ ଚ ଶିଂଶପୈର୍ ଧଵଖାଦିରୈଃ ପାଟଲାଶୋକତଗରୈଃ କରଵୀରୈଃ ସିତେତରୈଃ
ଆମ୍ବ, ବେଲ, କଦମ୍ବ, ସିଂସପା, ଧବ, ଖାଦିର, ପାଟଳ, ଅଶୋକ, ତଗର ଓ ଧଳା ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର କରବୀର ଗଛ।
ପୀତାର୍ଜୁନକଭଲ୍ଲାତୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ ଆମ୍ରାତକୈସ୍ ତଥା ନ୍ଯଗ୍ରୋଧାଶ୍ଵତ୍ଥକାଶ୍ମର୍ଯୈଃ ପଲାଶୈର୍ ଦେଵଦାରୁଭିଃ
ହଳଦିଆ ଅର୍ଜୁନ, ଭଲ୍ଲାତକ, ସିଦ୍ଧ, ଆମ୍ରାତକ, ବଟ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, କାଶ୍ମରୀ, ପଳାଶ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛ ରହିଛି।
ମନ୍ଦାରୈଃ ପାରିଜାତୈଶ୍ ଚ ତିନ୍ତିଡୀକଵିଭୀତକୈଃ ପ୍ରାଚୀନାମଲକୈଃ ପ୍ଲକ୍ଷୈର୍ ଜମ୍ବୂଶିରୀଷପାଦପୈଃ
ମନ୍ଦାର, ପାରିଜାତ, ଟେଁଟୁଳ, ବିଭୀତକ, ପ୍ରାଚୀନ ଆମଳକୀ, ପ୍ଲକ୍ଷ, ଜାମୁ, ଶିରୀଷ ଗଛ ରହିଛି।
କାଲେଯୈଃ କାଞ୍ଚନାରୈଶ୍ ଚ ମଧୁଜମ୍ବୀରତିନ୍ଦୁକୈଃ ଖର୍ଜୂରାଗସ୍ତ୍ଯବକୁଲୈଃ ଶାଖୋଟକହରୀତକୈଃ
କାଳେୟ, କଞ୍ଚନାର, ମଧୁଜାମ୍ବିର, ଟିନ୍ଡୁକ, ଖଜୁରୀ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ବକୁଳ, ଶାଖୋଟକ ଓ ହରୀତକୀ ଗଛ ରହିଛି।
କଙ୍କୋଲୈର୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୈଶ୍ ଚ ହିନ୍ତାଲୈର୍ ବୀଜପୂରକୈଃ କେତକୀଵନଖଣ୍ଡୈଶ୍ ଚ ଅତିମୁକ୍ତୈଃ ସକୁବ୍ଜକୈଃ
କଙ୍କୋଳ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ହିନ୍ତାଳ, ବୀଜପୁର, କେତକୀ ଜଙ୍ଗଲର ଗଛମାନେ, ଏବଂ ଅତିମୁକ୍ତ ଓ କୁବ୍ଜକ ଗଛମାନେ ସହିତ ସେଠା ଶୋଭିତ ।
ମଲ୍ଲିକାକୁନ୍ଦବାଣୈଶ୍ ଚ କଦଲୀଖଣ୍ଡମଣ୍ଡିତୈଃ ମାତୁଲୁଙ୍ଗୈଃ ପୂଗଫଲୈଃ କରୁଣୈଃ ସିନ୍ଧୁଵାରକୈଃ
ମଲ୍ଲିକା, କୁନ୍ଦ, ବାଣ ଓ କଦଳୀ ଗଛର ଝୁପଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ, ମାତୁଳୁଙ୍ଗ, ପୁଗଫଳ, କରୁଣ ଓ ସିନ୍ଧୁବାର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ।
ବହୁଵାରୈଃ କୋଵିଦାରୈର୍ ବଦରୈଃ ସକରଞ୍ଜକୈଃ ଅନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵିଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପଵୃକ୍ଷୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈର୍ ମନୋହରୈଃ
ବହୁବାର, କୋବିଦାର, ବଦର ଓ କରଞ୍ଜକ ଗଛ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମନୋହର ଫୁଲ ଗଛମାନେ ସେଠାରେ ଅଛି ।
ଲତାଗୁଲ୍ମୈର୍ ଵିତାନୈଶ୍ ଚ ଉଦ୍ଯାନୈର୍ ନନ୍ଦନୋପମୈଃ ସଦା କୁସୁମଗନ୍ଧାଢ୍ଯୈଃ ସଦା ଫଲଭରାନତୈଃ
ଲତା, ଝାଡ଼ି, ଛାୟା ଓ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସମାନ ଉଦ୍ୟାନମାନେ, ସଦା ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସଦା ଫଳର ଭାରରେ ନମିଥିବା ।
ନାନାପକ୍ଷିରୁତୈ ରମ୍ଯୈର୍ ନାନାମୃଗଗଣାଵୃତୈଃ ଚକୋରୈଃ ଶତପତ୍ତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଭୃଙ୍ଗାରୈଃ ପ୍ରିଯପୁତ୍ରକୈଃ
ନାନା ପକ୍ଷୀର ମଧୁର ଡାକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପଶୁମାନେ, ଚକୋର, ଶତପତ୍ର, ଭୃଙ୍ଗାର ଓ ପ୍ରିୟପୁତ୍ର ସହିତ ମନୋହର ।
କଲଵିଙ୍କୈର୍ ମଯୂରୈଶ୍ ଚ ଶୁକୈଃ କୋକିଲକୈସ୍ ତଥା କପୋତୈଃ ଖଞ୍ଜରୀଟୈଶ୍ ଚ ଶ୍ଯେନୈଃ ପାରାଵତୈସ୍ ତଥା
କଳବିଙ୍କ, ମୟୂର, ଶୁଆ, କୋଇଲି, କପୋତ, ଖଞ୍ଜରୀଟ, ଶ୍ୟେନ ଓ ପାରାବତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଅଛନ୍ତି ।
ଖଗୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈର୍ ବହୁଵିଧୈଃ ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯୈର୍ ମନୋରମୈଃ ସରିତଃ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଶ୍ ଚ ସରାଂସି ସୁବହୂନି ଚ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶୁଣିବାକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ମନୋହର ପକ୍ଷୀ, ନଦୀ, ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ବହୁ ସରୋବର ରହିଛି ।
ଅନ୍ଯୈର୍ ଜଲାଶଯୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ କୁମୁଦୋତ୍ପଲମଣ୍ଡିତୈଃ ପଦ୍ମୈଃ ସିତେତରୈଃ ଶୁଭ୍ରୈଃ କହ୍ଲାରୈଶ୍ ଚ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟ, କୁମୁଦ ଓ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଧଳା ଓ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗର ପଦ୍ମ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ କହ୍ଲାର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ।
ଅନ୍ଯୈର୍ ବହୁଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ ଜଲଜୈଃ ସୁମନୋହରୈଃ ଗନ୍ଧାମୋଦକରୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜଳଜ ଓ ଅତି ମନୋହର ଫୁଲ, ଦିବ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣୈଶ୍ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତୈଃ ସାରସୈଶ୍ ଚ ବଲାକୈଶ୍ ଚ କୂର୍ମୈର୍ ମତ୍ସ୍ଯୈଃ ସନକ୍ରକୈଃ
ହଂସ, କାରଣ୍ଡବ, ଚକ୍ରବାକ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସାରସ, ବଲାକ, କୁର୍ମ, ମାଛ ଓ ମଗର ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ଜଲପାଦୈଃ କଦମ୍ବୈଶ୍ ଚ ପ୍ଲଵୈଶ୍ ଚ ଜଲକୁକ୍କୁଟୈଃ ଖଗୈର୍ ଜଲଚରୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈର୍ ନାନାରଵଵିଭୂଷିତୈଃ
ଜଳପକ୍ଷୀ, କଦମ୍ବ, ପ୍ଲବ, ଜଳକୁକୁଡ଼ି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଚର ପକ୍ଷୀ ଓ ପ୍ରାଣୀ, ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ନାନାଵର୍ଣୈଃ ସଦା ହୃଷ୍ଟୈର୍ ଅଞ୍ଚିତାନି ସମନ୍ତତଃ ଏଵଂ ନାନାଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ ଵିଵିଧୈଶ୍ ଚ ଜଲାଶଯୈଃ
ନାନା ରଙ୍ଗର ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ପକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ଵିଵିଧୈଃ ପାଦପୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ ଉଦ୍ଯାନୈର୍ ଵିଵିଧୈସ୍ ତଥା ଜଲସ୍ଥଲଚରୈଶ୍ ଚୈଵ ଵିହଗୈଶ୍ ଚାର୍ଵଧିଷ୍ଠିତୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ଗଛ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉଦ୍ୟାନ, ଜଳ ଓ ଭୂମିରେ ବସୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନେ ସହିତ ଅଛି ।
ଦେଵତାଯତନୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈଃ ଶୋଭିତା ସା ମହାପୁରୀ ତତ୍ରାସ୍ତେ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵସ୍ ତ୍ରିପୁରାରିସ୍ ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ଦେବତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସେଇ ମହାନଗରୀରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ତ୍ରିପୁର ଶତ୍ରୁ, ଭଗବାନ ଶିବ ବସିଛନ୍ତି ।
ମହାକାଲେତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଃ ଶିଵଃ ଶିଵକୁଣ୍ଡେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଧିଵତ୍ ପାପନାଶନେ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଶିବଙ୍କୁ 'ମହାକାଳ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶିବକୁଣ୍ଡରେ ବିଧିବତ୍ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ ।
ଦେଵାନ୍ ପିତୄନ୍ ଋଷୀଂଶ୍ ଚୈଵ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ବୁଧଃ ଗତ୍ଵା ଶିଵାଲଯଂ ପଶ୍ଚାତ୍ କୃତ୍ଵା ତଂ ତ୍ରିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ତୃପ୍ତ କରି, ପରେ ଶିବମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ, ତାହାକୁ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଂଯତୋ ଭୂତ୍ଵା ଧୌତଵାସା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ସ୍ନାନୈଃ ପୁଷ୍ପୈସ୍ ତଥା ଗନ୍ଧୈର୍ ଧୂପୈର୍ ଦୀପୈଶ୍ ଚ ଭକ୍ତିତଃ
ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ହୋଇ, ପରିସ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସ୍ନାନ, ପୁଷ୍ପ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ ଉପହାରୈଶ୍ ଚ ଗୀତଵାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୈଃ ଦଣ୍ଡଵତ୍ପ୍ରଣିପାତୈଶ୍ ଚ ନୃତ୍ଯୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଶଂକରମ୍
ନୈବେଦ୍ୟ, ଉପହାର, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା, ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ମହାକାଲଂ ସକୃଚ୍ ଛିଵମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଓ ନିୟମରେ ମହାକାଳଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶିବ, ଏକଥର ପୂଜା କରେ, ସେ ହଜାର ଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ପାପୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିମାନୈଃ ସାର୍ଵକାମିକୈଃ ଆରୁହ୍ଯ ତ୍ରିଦିଵଂ ଯାତି ଯତ୍ର ଶଂଭୋର୍ ନିକେତନମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି।
ଦିଵ୍ଯରୂପଧରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷିତଃ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତତ୍ର ଵରାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ଯାଵଦ୍ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଶିଵଲୋକେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଜରାମରଣଵର୍ଜିତଃ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାଦ୍ ଇହାଯାତଃ ପ୍ରଵରେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ କୁଲେ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ସେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରହେ। ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ସେ ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।