ଅଵନ୍ତୀ ନାମ ନଗରୀ ମାଲଵେ ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତା ବଭୂଵ ତସ୍ଯ ନୃପତେଃ ପୃଥିଵୀ କକୁଦୋପମା
ମାଳବ ଭୂମିରେ ଅବନ୍ତୀ ନାମକ ଏକ ନଗର ଥିଲା, ଯାହାର ରାଜା ପୃଥିବୀର ଶିଖର ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣା ଦୃଢପ୍ରାକାରତୋରଣା ଦୃଢଯନ୍ତ୍ରାର୍ଗଲଦ୍ଵାରା ପରିଖାଭିର୍ ଅଲଂକୃତା
ସେଇ ସହର ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣ, ମଜବୁତ ତାଲା ଓ ଦ୍ୱାର, ଏବଂ ଖାଇଁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ନାନାଵଣିକ୍ସମାକୀର୍ଣା ନାନାଭାଣ୍ଡସୁଵିକ୍ରିଯା ରଥ୍ଯାପଣଵତୀ ରମ୍ଯା ସୁଵିଭକ୍ତଚତୁଷ୍ପଥା
ବିଭିନ୍ନ ପଣ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଭରିଥିଲେ, ରମ୍ୟ ରଥୀ ଓ ବଜାର, ଏବଂ ଭଲଭାବେ ବିଭକ୍ତ ଚତୁର୍ଥପଥ ଥିଲା।
ଗୃହଗୋପୁରସଂବାଧା ଵୀଥୀଭିଃ ସମଲଂକୃତା ରାଜହଂସନିଭୈଃ ଶୁଭ୍ରୈଶ୍ ଚିତ୍ରଗ୍ରୀଵୈର୍ ମନୋହରୈଃ
ଘର ଓ ଗୋପୁରରେ ଭରିଥିବା, ଶୋଭାମୟ ବଡ଼ ରାସ୍ତା, ଏବଂ ରାଜହଂସ ପରି ଧଳା ଓ ରଙ୍ଗିନ ଗଳା ଥିବା ଆକର୍ଷକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅନେକଶତସାହସ୍ରୈଃ ପ୍ରାସାଦୈଃ ସମଲଂକୃତା ଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵପ୍ରମୁଦିତା ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିସ୍ଵନା
ସେହି ସହର ଶତଶଃ ସହସ୍ର ପ୍ରାସାଦରେ ଶୋଭିତ, ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ସବରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନିରେ ମୁଖରିତ ଥିଲା।
ନାନାଵର୍ଣପତାକାଭିର୍ ଧ୍ଵଜୈଶ୍ ଚ ସମଲଂକୃତା ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସଂକୀର୍ଣା ପଦାତିଗଣସଂକୁଲା
ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତିମାନେ ଭରିଥିଲେ।
ନାନାଯୋଧସମାକୀର୍ଣା ନାନାଜନପଦୈର୍ ଯୁତା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈଶ୍ ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯୋଦ୍ଧା, ନାନା ଜନପଦର ଲୋକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଦ୍ବିଜମାନେ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ସମୃଦ୍ଧା ସା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଃ ସମଲଂକୃତା ନ ତତ୍ର ମଲିନାଃ ସନ୍ତି ନ ମୂର୍ଖା ନାପି ନିର୍ଧନାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସହର ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା; ସେଠାରେ କେହି ମେଲା, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଗରିବ ନଥିଲେ।
ନ ରୋଗିଣୋ ନ ହୀନାଙ୍ଗା ନ ଦ୍ଯୂତଵ୍ଯସନାନ୍ଵିତାଃ ସଦା ହୃଷ୍ଟାଃ ସୁମନସୋ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପୁରୁଷାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ସେଠାରେ କେହି ରୋଗୀ, ଅଙ୍ଗହୀନ କିମ୍ବା ଜୁଆରେ ଆସକ୍ତ ନଥିଲେ; ସବୁବେଳେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଭଲମନ୍ତି ଲୋକମାନେ ଓ ମହିଳାମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
କ୍ରୀଡନ୍ତି ସ୍ମ ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ହୃଷ୍ଟାସ୍ ତତ୍ର ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ସୁଵେଷାଃ ପୁରୁଷାସ୍ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଦିନ ଓ ରାତି ଆନନ୍ଦରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଖେଳୁଥିଲେ; ଭଲ ଭୂଷିତ ପୁରୁଷମାନେ ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସୁରୂପାଃ ସୁଗୁଣାଶ୍ ଚୈଵ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷିତାଃ କାମଦେଵପ୍ରତୀକାଶାଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତାଃ
ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି, ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ କାମଦେବଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ।
ସୁକେଶାଃ ସୁକପୋଲାଶ୍ ଚ ସୁମୁଖାଃ ଶ୍ମଶ୍ରୁଧାରିଣଃ ଜ୍ଞାତାରଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଭେତ୍ତାରଃ ଶତ୍ରୁଵାହିନୀମ୍
ସୁନ୍ଦର କେଶ, ମୃଦୁ ଗଣ୍ଡ ଓ ମନୋହର ମୁହଁ, ମୁଛ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବା।
ଦାତାରଃ ସର୍ଵରତ୍ନାନାଂ ଭୋକ୍ତାରଃ ସର୍ଵସଂପଦାମ୍ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ ତତ୍ର ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସୁମନୋହରାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ମଣିର ଦାତା, ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦର ଭୋଗୀ; ଏଠାରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପର ନାରୀମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ହଂସଵାରଣଗାମିନ୍ଯଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲାମ୍ଭୋଜଲୋଚନାଃ ସୁମଧ୍ଯମାଃ ସୁଜଘନାଃ ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରାଃ
ହଂସ ଓ ହାତୀଙ୍କ ପରି ଗମନ କରୁଥିବା, ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି ଚକ୍ଷୁ, ସୁନ୍ଦର କମର, ଆକର୍ଷକ ନିତମ୍ଭ ଓ ଉଚ୍ଚ-ଭରିପୁରା ସ୍ତନ।
ସୁକେଶାଶ୍ ଚାରୁଵଦନାଃ ସୁକପୋଲାଃ ସ୍ଥିରାଲକାଃ ହାଵଭାଵାନତଗ୍ରୀଵାଃ କର୍ଣାଭରଣଭୂଷିତାଃ
ସୁନ୍ଦର କେଶ, ଆକର୍ଷକ ମୁହଁ, ମୃଦୁ ଗଣ୍ଡ, ନିଶ୍ଚଳ ଚୁଲ, ଭାବଭଙ୍ଗୀ ଭରା ଗଳା ଓ କାନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ବିମ୍ବୌଷ୍ଠ୍ଯୋ ରଞ୍ଜିତମୁଖାସ୍ ତାମ୍ବୂଲେନ ଵିରାଜିତାଃ ସୁଵର୍ଣାଭରଣୋପେତାଃ ସର୍ଵାଲଂକାରଭୂଷିତାଃ
ବିମ୍ବ ଫଳ ପରି ଓଠ, ପାନ ଖାଇ ରଙ୍ଗିନ ମୁହଁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଶ୍ଯାମାଵଦାତାଃ ସୁଶ୍ରୋଣ୍ଯଃ କାଞ୍ଚୀନୂପୁରନାଦିତାଃ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରା ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲେପନାଃ
କେହି କଳା, କେହି ଧଳା, ସୁନ୍ଦର କଟି, କଞ୍ଚି ଓ ନୂପୁର ରବିତ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲେପିଥିବା।
ଵିଦଗ୍ଧାଃ ସୁଭଗାଃ କାନ୍ତାଶ୍ ଚାର୍ଵଙ୍ଗ୍ଯଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ ରୂପଲାଵଣ୍ଯସଂଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରହସିତାନନାଃ
ଚତୁର, ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଆକର୍ଷକ, ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଓ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତେ ରୂପ ଓ ଲାବଣ୍ୟରେ ଭରିପୁରା, ସବୁବେଳେ ହସୁଥିବା ମୁହଁ।
କ୍ରୀଡନ୍ତ୍ଯଶ୍ ଚ ମଦୋନ୍ମତ୍ତାଃ ସଭାସୁ ଚତ୍ଵରେଷୁ ଚ ଗୀତଵାଦ୍ଯକଥାଲାପୈ ରମଯନ୍ତ୍ଯଶ୍ ଚ ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ସେମାନେ ଖେଳୁଥିବା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ମତ୍ତ, ସଭା ଓ ଚତ୍ବରରେ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, କାହାଣୀ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ମନ ହରିଯାନ୍ତି।
ଵାରମୁଖ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ନୃତ୍ଯଗୀତଵିଶାରଦାଃ ପ୍ରେକ୍ଷଣାଲାପକୁଶଲାଃ ସର୍ଵଯୋଷିଦ୍ଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ
ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ବେଶ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଚାହୁଁଚାହିଁ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଦକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ନାରୀ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ।
ଅନ୍ଯାଶ୍ ଚ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଗୁଣାଚାର୍ଯାଃ କୁଲସ୍ତ୍ରିଯଃ ପତିଵ୍ରତାଶ୍ ଚ ସୁଭଗା ଗୁଣୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଅଲଂକୃତାଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଗୁଣର ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳର ଘରଣୀ, ପତିପରାୟଣ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।
ଵନୈଶ୍ ଚୋପଵନୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ ଉଦ୍ଯାନୈଶ୍ ଚ ମନୋରମୈଃ ଦେଵତାଯତନୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈର୍ ନାନାକୁସୁମଶୋଭିତୈଃ
ପବିତ୍ର ବନ ଓ ଉପବନ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦେଉଳ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।
ଶାଲୈସ୍ ତାଲୈସ୍ ତମାଲୈଶ୍ ଚ ବକୁଲୈର୍ ନାଗକେସରୈଃ ପିପ୍ପଲୈଃ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ ଚ ଚନ୍ଦନାଗୁରୁଚମ୍ପକୈଃ
ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ବକୁଳ, ନାଗକେଶର, ପିପ୍ପଳ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ ଓ ଚମ୍ପକ ଗଛରେ ଶୋଭିତ।
ପୁଂନାଗୈର୍ ନାରିକେରୈଶ୍ ଚ ପନସୈଃ ସରଲଦ୍ରୁମୈଃ ନାରଙ୍ଗୈର୍ ଲକୁଚୈର୍ ଲୋଧ୍ରୈଃ ସପ୍ତପର୍ଣୈଃ ଶୁଭାଞ୍ଜନୈଃ
ପୁଣ୍ନାଗ, ନାଡ଼ିଆ, ପନସ, ସରଳ, କମଳି, ଲକୁଚ, ଲୋଧ୍ର, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୁଭ ଅଞ୍ଜନ ଗଛ ରହିଛି।
ଚୂତବିଲ୍ଵକଦମ୍ବୈଶ୍ ଚ ଶିଂଶପୈର୍ ଧଵଖାଦିରୈଃ ପାଟଲାଶୋକତଗରୈଃ କରଵୀରୈଃ ସିତେତରୈଃ
ଆମ୍ବ, ବେଲ, କଦମ୍ବ, ସିଂସପା, ଧବ, ଖାଦିର, ପାଟଳ, ଅଶୋକ, ତଗର ଓ ଧଳା ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର କରବୀର ଗଛ।
ପୀତାର୍ଜୁନକଭଲ୍ଲାତୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ ଆମ୍ରାତକୈସ୍ ତଥା ନ୍ଯଗ୍ରୋଧାଶ୍ଵତ୍ଥକାଶ୍ମର୍ଯୈଃ ପଲାଶୈର୍ ଦେଵଦାରୁଭିଃ
ହଳଦିଆ ଅର୍ଜୁନ, ଭଲ୍ଲାତକ, ସିଦ୍ଧ, ଆମ୍ରାତକ, ବଟ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, କାଶ୍ମରୀ, ପଳାଶ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛ ରହିଛି।
ମନ୍ଦାରୈଃ ପାରିଜାତୈଶ୍ ଚ ତିନ୍ତିଡୀକଵିଭୀତକୈଃ ପ୍ରାଚୀନାମଲକୈଃ ପ୍ଲକ୍ଷୈର୍ ଜମ୍ବୂଶିରୀଷପାଦପୈଃ
ମନ୍ଦାର, ପାରିଜାତ, ଟେଁଟୁଳ, ବିଭୀତକ, ପ୍ରାଚୀନ ଆମଳକୀ, ପ୍ଲକ୍ଷ, ଜାମୁ, ଶିରୀଷ ଗଛ ରହିଛି।
କାଲେଯୈଃ କାଞ୍ଚନାରୈଶ୍ ଚ ମଧୁଜମ୍ବୀରତିନ୍ଦୁକୈଃ ଖର୍ଜୂରାଗସ୍ତ୍ଯବକୁଲୈଃ ଶାଖୋଟକହରୀତକୈଃ
କାଳେୟ, କଞ୍ଚନାର, ମଧୁଜାମ୍ବିର, ଟିନ୍ଡୁକ, ଖଜୁରୀ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ବକୁଳ, ଶାଖୋଟକ ଓ ହରୀତକୀ ଗଛ ରହିଛି।
କଙ୍କୋଲୈର୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୈଶ୍ ଚ ହିନ୍ତାଲୈର୍ ବୀଜପୂରକୈଃ କେତକୀଵନଖଣ୍ଡୈଶ୍ ଚ ଅତିମୁକ୍ତୈଃ ସକୁବ୍ଜକୈଃ
କଙ୍କୋଳ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ହିନ୍ତାଳ, ବୀଜପୁର, କେତକୀ ଜଙ୍ଗଲର ଗଛମାନେ, ଏବଂ ଅତିମୁକ୍ତ ଓ କୁବ୍ଜକ ଗଛମାନେ ସହିତ ସେଠା ଶୋଭିତ ।
ମଲ୍ଲିକାକୁନ୍ଦବାଣୈଶ୍ ଚ କଦଲୀଖଣ୍ଡମଣ୍ଡିତୈଃ ମାତୁଲୁଙ୍ଗୈଃ ପୂଗଫଲୈଃ କରୁଣୈଃ ସିନ୍ଧୁଵାରକୈଃ
ମଲ୍ଲିକା, କୁନ୍ଦ, ବାଣ ଓ କଦଳୀ ଗଛର ଝୁପଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ, ମାତୁଳୁଙ୍ଗ, ପୁଗଫଳ, କରୁଣ ଓ ସିନ୍ଧୁବାର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ।