ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ଚ କୃଷ୍ଣଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ସାଗରେ ଚେନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଖ୍ଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ମୋକ୍ଷଂ ଲଭେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯିଏ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମକ ସାଗରରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ।
କସ୍ମାତ୍ ସ ନୃପତିଃ ପୂର୍ଵମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ଜଗତ୍ପତିଃ ଜଗାମ ପରମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ସେ ରାଜା, ଜଗତ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପୂର୍ବେ କାହିଁକି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ?
ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥଂ ସ ନୃପସତ୍ତମଃ ଵାଜିମେଧେନ ଵିଧିଵଦ୍ ଇଷ୍ଟଵାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ହେ ସୁରମଣି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା କିପରି ସଠିକ୍ ଧାରାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ?
କଥଂ ସ ସର୍ଵଫଲଦେ କ୍ଷେତ୍ରେ ପରମଦୁର୍ଲଭେ ପ୍ରାସାଦଂ କାରଯାମ୍ ଆସ ଚେଷ୍ଟଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ କିପରି ତିନି ଭୁବନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କଲେ?
କଥଂ ସ କୃଷ୍ଣଂ ରାମଂ ଚ ସୁଭଦ୍ରାଂ ଚ ପ୍ରଜାପତେ ନିର୍ମମେ ରାଜଶାର୍ଦୂଲଃ କ୍ଷେତ୍ରଂ ରକ୍ଷିତଵାନ୍ କଥମ୍
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ସେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ କିପରି କୃଷ୍ଣ, ରାମ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ଏବଂ କିପରି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଲେ?
କଥଂ ତତ୍ର ମହୀପାଲଃ ପ୍ରାସାଦେ ଭୁଵନୋତ୍ତମେ ସ୍ଥାପଯାମ୍ ଆସ ମତିମାନ୍ କୃଷ୍ଣାଦୀଂସ୍ ତ୍ରିଦଶାର୍ଚିତାନ୍
ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ରାଜା କିପରି ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ଦିରରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିଥିବା କୃଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ?
ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାତଥମ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସ୍ଯ୍ ଅଶେଷେଣ ଚରିତଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ହେ ସୁରମଣି, ଆପଣ ଦୟାକରି ସେଇ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ସମସ୍ତ କାହାଣୀ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ, କିଛି ଛାଡ଼ି ନାହିଁ।
ନ ତୃପ୍ତିମ୍ ଅଧିଗଚ୍ଛାମସ୍ ତଵ ଵାକ୍ଯାମୃତେନ ଵୈ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ଆପଣଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଶୁଣି ଆମେ କେବେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ; ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଆମେ ଅଧିକ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କାରଣ ଆମର ଉତ୍ସୁକତା ବହୁତ।
ସାଧୁ ସାଧୁ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯତ୍ ପୃଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ପୁରାତନମ୍ ସର୍ଵପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ବହୁତ ଭଲ କଥା, ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ପୁରାତନ ଏହି କଥା ପଚାରିଛନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ଶୁଭ ଏବଂ ଭୋଗ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତସ୍ଯ ଚରିତଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ କୃତେ ଯୁଗେ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ପ୍ରଯତାଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ
ମୁଁ ଏବେ କୃତଯୁଗରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେଇ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କର କାହାଣୀ କହିବି; ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହାକୁ ମନୋଯୋଗ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଅଵନ୍ତୀ ନାମ ନଗରୀ ମାଲଵେ ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତା ବଭୂଵ ତସ୍ଯ ନୃପତେଃ ପୃଥିଵୀ କକୁଦୋପମା
ମାଳବ ଭୂମିରେ ଅବନ୍ତୀ ନାମକ ଏକ ନଗର ଥିଲା, ଯାହାର ରାଜା ପୃଥିବୀର ଶିଖର ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣା ଦୃଢପ୍ରାକାରତୋରଣା ଦୃଢଯନ୍ତ୍ରାର୍ଗଲଦ୍ଵାରା ପରିଖାଭିର୍ ଅଲଂକୃତା
ସେଇ ସହର ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣ, ମଜବୁତ ତାଲା ଓ ଦ୍ୱାର, ଏବଂ ଖାଇଁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ନାନାଵଣିକ୍ସମାକୀର୍ଣା ନାନାଭାଣ୍ଡସୁଵିକ୍ରିଯା ରଥ୍ଯାପଣଵତୀ ରମ୍ଯା ସୁଵିଭକ୍ତଚତୁଷ୍ପଥା
ବିଭିନ୍ନ ପଣ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଭରିଥିଲେ, ରମ୍ୟ ରଥୀ ଓ ବଜାର, ଏବଂ ଭଲଭାବେ ବିଭକ୍ତ ଚତୁର୍ଥପଥ ଥିଲା।
ଗୃହଗୋପୁରସଂବାଧା ଵୀଥୀଭିଃ ସମଲଂକୃତା ରାଜହଂସନିଭୈଃ ଶୁଭ୍ରୈଶ୍ ଚିତ୍ରଗ୍ରୀଵୈର୍ ମନୋହରୈଃ
ଘର ଓ ଗୋପୁରରେ ଭରିଥିବା, ଶୋଭାମୟ ବଡ଼ ରାସ୍ତା, ଏବଂ ରାଜହଂସ ପରି ଧଳା ଓ ରଙ୍ଗିନ ଗଳା ଥିବା ଆକର୍ଷକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅନେକଶତସାହସ୍ରୈଃ ପ୍ରାସାଦୈଃ ସମଲଂକୃତା ଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵପ୍ରମୁଦିତା ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିସ୍ଵନା
ସେହି ସହର ଶତଶଃ ସହସ୍ର ପ୍ରାସାଦରେ ଶୋଭିତ, ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ସବରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନିରେ ମୁଖରିତ ଥିଲା।
ନାନାଵର୍ଣପତାକାଭିର୍ ଧ୍ଵଜୈଶ୍ ଚ ସମଲଂକୃତା ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସଂକୀର୍ଣା ପଦାତିଗଣସଂକୁଲା
ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତିମାନେ ଭରିଥିଲେ।
ନାନାଯୋଧସମାକୀର୍ଣା ନାନାଜନପଦୈର୍ ଯୁତା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈଶ୍ ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯୋଦ୍ଧା, ନାନା ଜନପଦର ଲୋକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଦ୍ବିଜମାନେ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ସମୃଦ୍ଧା ସା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଃ ସମଲଂକୃତା ନ ତତ୍ର ମଲିନାଃ ସନ୍ତି ନ ମୂର୍ଖା ନାପି ନିର୍ଧନାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସହର ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା; ସେଠାରେ କେହି ମେଲା, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଗରିବ ନଥିଲେ।
ନ ରୋଗିଣୋ ନ ହୀନାଙ୍ଗା ନ ଦ୍ଯୂତଵ୍ଯସନାନ୍ଵିତାଃ ସଦା ହୃଷ୍ଟାଃ ସୁମନସୋ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପୁରୁଷାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ସେଠାରେ କେହି ରୋଗୀ, ଅଙ୍ଗହୀନ କିମ୍ବା ଜୁଆରେ ଆସକ୍ତ ନଥିଲେ; ସବୁବେଳେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଭଲମନ୍ତି ଲୋକମାନେ ଓ ମହିଳାମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
କ୍ରୀଡନ୍ତି ସ୍ମ ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ହୃଷ୍ଟାସ୍ ତତ୍ର ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ସୁଵେଷାଃ ପୁରୁଷାସ୍ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଦିନ ଓ ରାତି ଆନନ୍ଦରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଖେଳୁଥିଲେ; ଭଲ ଭୂଷିତ ପୁରୁଷମାନେ ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସୁରୂପାଃ ସୁଗୁଣାଶ୍ ଚୈଵ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷିତାଃ କାମଦେଵପ୍ରତୀକାଶାଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତାଃ
ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି, ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ କାମଦେବଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ।
ସୁକେଶାଃ ସୁକପୋଲାଶ୍ ଚ ସୁମୁଖାଃ ଶ୍ମଶ୍ରୁଧାରିଣଃ ଜ୍ଞାତାରଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଭେତ୍ତାରଃ ଶତ୍ରୁଵାହିନୀମ୍
ସୁନ୍ଦର କେଶ, ମୃଦୁ ଗଣ୍ଡ ଓ ମନୋହର ମୁହଁ, ମୁଛ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବା।
ଦାତାରଃ ସର୍ଵରତ୍ନାନାଂ ଭୋକ୍ତାରଃ ସର୍ଵସଂପଦାମ୍ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ ତତ୍ର ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସୁମନୋହରାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ମଣିର ଦାତା, ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦର ଭୋଗୀ; ଏଠାରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପର ନାରୀମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ହଂସଵାରଣଗାମିନ୍ଯଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲାମ୍ଭୋଜଲୋଚନାଃ ସୁମଧ୍ଯମାଃ ସୁଜଘନାଃ ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରାଃ
ହଂସ ଓ ହାତୀଙ୍କ ପରି ଗମନ କରୁଥିବା, ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି ଚକ୍ଷୁ, ସୁନ୍ଦର କମର, ଆକର୍ଷକ ନିତମ୍ଭ ଓ ଉଚ୍ଚ-ଭରିପୁରା ସ୍ତନ।
ସୁକେଶାଶ୍ ଚାରୁଵଦନାଃ ସୁକପୋଲାଃ ସ୍ଥିରାଲକାଃ ହାଵଭାଵାନତଗ୍ରୀଵାଃ କର୍ଣାଭରଣଭୂଷିତାଃ
ସୁନ୍ଦର କେଶ, ଆକର୍ଷକ ମୁହଁ, ମୃଦୁ ଗଣ୍ଡ, ନିଶ୍ଚଳ ଚୁଲ, ଭାବଭଙ୍ଗୀ ଭରା ଗଳା ଓ କାନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ବିମ୍ବୌଷ୍ଠ୍ଯୋ ରଞ୍ଜିତମୁଖାସ୍ ତାମ୍ବୂଲେନ ଵିରାଜିତାଃ ସୁଵର୍ଣାଭରଣୋପେତାଃ ସର୍ଵାଲଂକାରଭୂଷିତାଃ
ବିମ୍ବ ଫଳ ପରି ଓଠ, ପାନ ଖାଇ ରଙ୍ଗିନ ମୁହଁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଶ୍ଯାମାଵଦାତାଃ ସୁଶ୍ରୋଣ୍ଯଃ କାଞ୍ଚୀନୂପୁରନାଦିତାଃ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରା ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲେପନାଃ
କେହି କଳା, କେହି ଧଳା, ସୁନ୍ଦର କଟି, କଞ୍ଚି ଓ ନୂପୁର ରବିତ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲେପିଥିବା।
ଵିଦଗ୍ଧାଃ ସୁଭଗାଃ କାନ୍ତାଶ୍ ଚାର୍ଵଙ୍ଗ୍ଯଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ ରୂପଲାଵଣ୍ଯସଂଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରହସିତାନନାଃ
ଚତୁର, ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଆକର୍ଷକ, ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଓ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତେ ରୂପ ଓ ଲାବଣ୍ୟରେ ଭରିପୁରା, ସବୁବେଳେ ହସୁଥିବା ମୁହଁ।
କ୍ରୀଡନ୍ତ୍ଯଶ୍ ଚ ମଦୋନ୍ମତ୍ତାଃ ସଭାସୁ ଚତ୍ଵରେଷୁ ଚ ଗୀତଵାଦ୍ଯକଥାଲାପୈ ରମଯନ୍ତ୍ଯଶ୍ ଚ ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ସେମାନେ ଖେଳୁଥିବା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ମତ୍ତ, ସଭା ଓ ଚତ୍ବରରେ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, କାହାଣୀ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ମନ ହରିଯାନ୍ତି।
ଵାରମୁଖ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ନୃତ୍ଯଗୀତଵିଶାରଦାଃ ପ୍ରେକ୍ଷଣାଲାପକୁଶଲାଃ ସର୍ଵଯୋଷିଦ୍ଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ
ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ବେଶ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଚାହୁଁଚାହିଁ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଦକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ନାରୀ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ।