ଵଲ୍ଲଭୋ ନରନାରୀଣାଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଯଥା ଶଶୀ ଆଦିତ୍ଯ ଇଵ ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଃ ଶତ୍ରୁସଂଘଭଯଂକରଃ
ସେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶ୍ୟ, ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର।
ଵୈଷ୍ଣଵଃ ସତ୍ତ୍ଵସଂପନ୍ନୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ଅଧ୍ଯେତା ଯୋଗସାଂଖ୍ଯାନାଂ ମୁମୁକ୍ଷୁର୍ ଧର୍ମତତ୍ପରଃ
ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଭରପୂର, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟୀ, ଯୋଗ ଓ ସାଂଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ, ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ।
ଏଵଂ ସ ପାଲଯନ୍ ପୃଥ୍ଵୀଂ ରାଜା ସର୍ଵଗୁଣାକରଃ ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ହରେର୍ ଆରାଧନଂ ପ୍ରତି
ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଧାମ ହୋଇ ରାଜା ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଲା।
କଥମ୍ ଆରାଧଯିଷ୍ଯାମି ଦେଵଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ କସ୍ମିନ୍ କ୍ଷେତ୍ରେ ଽଥଵା ତୀର୍ଥେ ନଦୀତୀରେ ତଥାଶ୍ରମେ
ମୁଁ କିପରି ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ଦେବ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜିବି? କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ର, କିମ୍ବା ତୀର୍ଥ, ନଦୀପାର କିମ୍ବା ଆଶ୍ରମରେ?
ଏଵଂ ଚିନ୍ତାପରଃ ସୋ ଽଥ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ମନସା ମହୀମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି କ୍ଷେତ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଅଥ ପୁରାଣ୍ଯ୍ ଅପି
ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସେ ମନରେ ସମସ୍ତ ଭୂମି, ତୀର୍ଥ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ପୁରାତନ ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ।
ତାନି ସର୍ଵାଣି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଜଗାମାଯତନଂ ପୁନଃ ଵିଖ୍ଯାତଂ ପରମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଛାଡ଼ି, ପୁନି ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ତତ୍ କ୍ଷେତ୍ରଵରଂ ସମୃଦ୍ଧବଲଵାହନଃ ଅଯଜଚ୍ ଚାଶ୍ଵମେଧେନ ଵିଧିଵଦ୍ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣଃ
ସେ ଶକ୍ତି ଓ ସମ୍ପଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଓ ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ।
କାରଯିତ୍ଵା ମହୋତ୍ସେଧଂ ପ୍ରାସାଦଂ ଚୈଵ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ତତ୍ର ସଂକର୍ଷଣଂ କୃଷ୍ଣଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ ଏକ ବିଶାଳ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରି, ତାହାରେ ଶଙ୍କର୍ଷଣ, କୃଷ୍ଣ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ପଞ୍ଚତୀର୍ଥଂ ଚ ଵିଧିଵତ୍ କୃତ୍ଵା ତତ୍ର ମହୀପତିଃ ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ତପୋ ହୋମଂ ଦେଵତାପ୍ରେକ୍ଷଣଂ ତଥା
ସେଠାରେ ରାଜା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କରି, ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତପ, ହୋମ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଚାରାଧ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ତଵାନ୍
ସେ ଭକ୍ତିସହିତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତିଦିନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର କୃପାରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ଚ କୃଷ୍ଣଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ସାଗରେ ଚେନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଖ୍ଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ମୋକ୍ଷଂ ଲଭେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯିଏ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମକ ସାଗରରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ।
କସ୍ମାତ୍ ସ ନୃପତିଃ ପୂର୍ଵମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ଜଗତ୍ପତିଃ ଜଗାମ ପରମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ସେ ରାଜା, ଜଗତ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପୂର୍ବେ କାହିଁକି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ?
ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥଂ ସ ନୃପସତ୍ତମଃ ଵାଜିମେଧେନ ଵିଧିଵଦ୍ ଇଷ୍ଟଵାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ହେ ସୁରମଣି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା କିପରି ସଠିକ୍ ଧାରାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ?
କଥଂ ସ ସର୍ଵଫଲଦେ କ୍ଷେତ୍ରେ ପରମଦୁର୍ଲଭେ ପ୍ରାସାଦଂ କାରଯାମ୍ ଆସ ଚେଷ୍ଟଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ କିପରି ତିନି ଭୁବନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କଲେ?
କଥଂ ସ କୃଷ୍ଣଂ ରାମଂ ଚ ସୁଭଦ୍ରାଂ ଚ ପ୍ରଜାପତେ ନିର୍ମମେ ରାଜଶାର୍ଦୂଲଃ କ୍ଷେତ୍ରଂ ରକ୍ଷିତଵାନ୍ କଥମ୍
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ସେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ କିପରି କୃଷ୍ଣ, ରାମ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ଏବଂ କିପରି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଲେ?
କଥଂ ତତ୍ର ମହୀପାଲଃ ପ୍ରାସାଦେ ଭୁଵନୋତ୍ତମେ ସ୍ଥାପଯାମ୍ ଆସ ମତିମାନ୍ କୃଷ୍ଣାଦୀଂସ୍ ତ୍ରିଦଶାର୍ଚିତାନ୍
ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ରାଜା କିପରି ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ଦିରରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିଥିବା କୃଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ?
ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାତଥମ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସ୍ଯ୍ ଅଶେଷେଣ ଚରିତଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ହେ ସୁରମଣି, ଆପଣ ଦୟାକରି ସେଇ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ସମସ୍ତ କାହାଣୀ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ, କିଛି ଛାଡ଼ି ନାହିଁ।
ନ ତୃପ୍ତିମ୍ ଅଧିଗଚ୍ଛାମସ୍ ତଵ ଵାକ୍ଯାମୃତେନ ଵୈ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ଆପଣଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଶୁଣି ଆମେ କେବେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ; ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଆମେ ଅଧିକ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କାରଣ ଆମର ଉତ୍ସୁକତା ବହୁତ।
ସାଧୁ ସାଧୁ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯତ୍ ପୃଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ପୁରାତନମ୍ ସର୍ଵପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ବହୁତ ଭଲ କଥା, ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ପୁରାତନ ଏହି କଥା ପଚାରିଛନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ଶୁଭ ଏବଂ ଭୋଗ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତସ୍ଯ ଚରିତଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ କୃତେ ଯୁଗେ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ପ୍ରଯତାଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ
ମୁଁ ଏବେ କୃତଯୁଗରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେଇ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କର କାହାଣୀ କହିବି; ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହାକୁ ମନୋଯୋଗ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଅଵନ୍ତୀ ନାମ ନଗରୀ ମାଲଵେ ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତା ବଭୂଵ ତସ୍ଯ ନୃପତେଃ ପୃଥିଵୀ କକୁଦୋପମା
ମାଳବ ଭୂମିରେ ଅବନ୍ତୀ ନାମକ ଏକ ନଗର ଥିଲା, ଯାହାର ରାଜା ପୃଥିବୀର ଶିଖର ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣା ଦୃଢପ୍ରାକାରତୋରଣା ଦୃଢଯନ୍ତ୍ରାର୍ଗଲଦ୍ଵାରା ପରିଖାଭିର୍ ଅଲଂକୃତା
ସେଇ ସହର ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣ, ମଜବୁତ ତାଲା ଓ ଦ୍ୱାର, ଏବଂ ଖାଇଁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ନାନାଵଣିକ୍ସମାକୀର୍ଣା ନାନାଭାଣ୍ଡସୁଵିକ୍ରିଯା ରଥ୍ଯାପଣଵତୀ ରମ୍ଯା ସୁଵିଭକ୍ତଚତୁଷ୍ପଥା
ବିଭିନ୍ନ ପଣ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଭରିଥିଲେ, ରମ୍ୟ ରଥୀ ଓ ବଜାର, ଏବଂ ଭଲଭାବେ ବିଭକ୍ତ ଚତୁର୍ଥପଥ ଥିଲା।
ଗୃହଗୋପୁରସଂବାଧା ଵୀଥୀଭିଃ ସମଲଂକୃତା ରାଜହଂସନିଭୈଃ ଶୁଭ୍ରୈଶ୍ ଚିତ୍ରଗ୍ରୀଵୈର୍ ମନୋହରୈଃ
ଘର ଓ ଗୋପୁରରେ ଭରିଥିବା, ଶୋଭାମୟ ବଡ଼ ରାସ୍ତା, ଏବଂ ରାଜହଂସ ପରି ଧଳା ଓ ରଙ୍ଗିନ ଗଳା ଥିବା ଆକର୍ଷକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅନେକଶତସାହସ୍ରୈଃ ପ୍ରାସାଦୈଃ ସମଲଂକୃତା ଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵପ୍ରମୁଦିତା ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିସ୍ଵନା
ସେହି ସହର ଶତଶଃ ସହସ୍ର ପ୍ରାସାଦରେ ଶୋଭିତ, ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ସବରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନିରେ ମୁଖରିତ ଥିଲା।
ନାନାଵର୍ଣପତାକାଭିର୍ ଧ୍ଵଜୈଶ୍ ଚ ସମଲଂକୃତା ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସଂକୀର୍ଣା ପଦାତିଗଣସଂକୁଲା
ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତିମାନେ ଭରିଥିଲେ।
ନାନାଯୋଧସମାକୀର୍ଣା ନାନାଜନପଦୈର୍ ଯୁତା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈଶ୍ ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯୋଦ୍ଧା, ନାନା ଜନପଦର ଲୋକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଦ୍ବିଜମାନେ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ସମୃଦ୍ଧା ସା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଃ ସମଲଂକୃତା ନ ତତ୍ର ମଲିନାଃ ସନ୍ତି ନ ମୂର୍ଖା ନାପି ନିର୍ଧନାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସହର ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା; ସେଠାରେ କେହି ମେଲା, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଗରିବ ନଥିଲେ।
ନ ରୋଗିଣୋ ନ ହୀନାଙ୍ଗା ନ ଦ୍ଯୂତଵ୍ଯସନାନ୍ଵିତାଃ ସଦା ହୃଷ୍ଟାଃ ସୁମନସୋ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପୁରୁଷାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ସେଠାରେ କେହି ରୋଗୀ, ଅଙ୍ଗହୀନ କିମ୍ବା ଜୁଆରେ ଆସକ୍ତ ନଥିଲେ; ସବୁବେଳେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଭଲମନ୍ତି ଲୋକମାନେ ଓ ମହିଳାମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
କ୍ରୀଡନ୍ତି ସ୍ମ ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ହୃଷ୍ଟାସ୍ ତତ୍ର ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ସୁଵେଷାଃ ପୁରୁଷାସ୍ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଦିନ ଓ ରାତି ଆନନ୍ଦରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଖେଳୁଥିଲେ; ଭଲ ଭୂଷିତ ପୁରୁଷମାନେ ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।