ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣମ୍

ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇମାଂ ଧାରଯେନ୍ ନିତ୍ଯଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ ଵାପ୍ଯ୍ ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ ସ୍ଵଵଂଶଧାରଣଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ

ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ସଦା ଧାରଣ କରେ କିମ୍ବା ବାରମ୍ବାର ଶୁଣେ, ନିଜ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ କାରଣଂ ଯତ୍ ତନ୍ ନିତ୍ଯଂ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍ ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷସ୍ ତସ୍ମାନ୍ ନିର୍ମମେ ଵିଶ୍ଵମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ

ଯେଉଁ ଅପ୍ରକାଶ କାରଣ ସଦା ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତି ଭାବରେ ଅଛି, ସେଠାରୁ ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ଭାବେ ଭଗବାନ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତଂ ବୁଧ୍ଯଧ୍ଵଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ବ୍ରହ୍ମାଣମ୍ ଅମିତୌଜସମ୍ ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ନାରାଯଣପରାଯଣମ୍

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ବୁଝ, ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି କରନ୍ତି।

ଅହଂକାରସ୍ ତୁ ମହତସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଭୂତାନି ଜଜ୍ଞିରେ ଭୂତଭେଦାଶ୍ ଚ ଭୂତେଭ୍ଯ ଇତି ସର୍ଗଃ ସନାତନଃ

ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଅହଂକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାହାରୁ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଏହି ଭୂତମାନଙ୍କୁ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ହୁଏ—ଏହି ହେଉଛି ସନାତନ ସୃଷ୍ଟି।

ଵିସ୍ତରାଵଯଵଂ ଚୈଵ ଯଥାପ୍ରଜ୍ଞଂ ଯଥାଶ୍ରୁତି କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵଃ ସର୍ଵେଷାଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧନମ୍

ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୁଣ, ଯଥା ବୁଝିବା ଓ ଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ, ଏହି ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ତୁମମାନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଏ।

କୀର୍ତିତଂ ସ୍ଥିରକୀର୍ତୀନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପୁଣ୍ଯଵର୍ଧନମ୍ ତତଃ ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ ଭଗଵାନ୍ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ

ଏହି କଥା ସ୍ଥିର କୀର୍ତ୍ତି ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ। ତାପରେ ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା ଭଗବାନ୍ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।

ଅପ ଏଵ ସସର୍ଜାଦୌ ତାସୁ ଵୀର୍ଯମ୍ ଅଥାସୃଜତ୍ ଆପୋ ନାରା ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଆପୋ ଵୈ ନରସୂନଵଃ

ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ସେ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେହି ଜଳରେ ନିଜ ବୀଜ ରଖିଲେ। ଏହି ଜଳକୁ 'ନାରା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ 'ଜଳ ହେଉଛି ନରଙ୍କର ସନ୍ତାନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅଯନଂ ତସ୍ଯ ତାଃ ପୂର୍ଵଂ ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣମ୍ ଅଭଵତ୍ ତଦ୍ ଅଣ୍ଡମ୍ ଉଦକେଶଯମ୍

ସେହି ଜଳ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ହେଲା; ଏହି କାରଣରୁ ସେ 'ନାରାୟଣ' ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ସୁନା ପ୍ରଭା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଡାଣ୍ଡା ଜଳ ଉପରେ ଭସି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ତତ୍ର ଜଜ୍ଞେ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣୋ ଭଗଵାନ୍ ଉଷିତ୍ଵା ପରିଵତ୍ସରମ୍

ସେହି ଡାଣ୍ଡା ଭିତରେ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେଲା; ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ତାଙ୍କୁ 'ସ୍ୱୟଂଭୂ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୁନା ରଙ୍ଗର ଭଗବାନ୍ ସେଠାରେ ପୂରା ଏକ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ।

ତଦ୍ ଅଣ୍ଡମ୍ ଅକରୋଦ୍ ଦ୍ଵୈଧଂ ଦିଵଂ ଭୁଵମ୍ ଅଥାପି ଚ ତଯୋଃ ଶକଲଯୋର୍ ମଧ୍ଯ ଆକାଶମ୍ ଅକରୋତ୍ ପ୍ରଭୁଃ

ସେ ଡାଣ୍ଡାକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ, ଏକ ଭାଗରୁ ଦିଗନ୍ତ ଓ ପୃଥିବୀ ଗଠନ କଲେ; ଏହି ଦୁଇ ଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ଆକାଶ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଅପ୍ସୁ ପାରିପ୍ଲଵାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଦିଶଶ୍ ଚ ଦଶଧା ଦଧେ ତତ୍ର କାଲଂ ମନୋ ଵାଚଂ କାମଂ କ୍ରୋଧମ୍ ଅଥୋ ରତିମ୍

ସେ ଜଳରେ ଡୁବିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ରଖିଲେ ଏବଂ ଦଶ ଦିଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେଠାରେ ସମୟ, ମନ, ବାକ୍, କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ରତି ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ସସର୍ଜ ସୃଷ୍ଟିଂ ତଦ୍ରୂପାଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ ପ୍ରଜାପତୀନ୍ ମରୀଚିମ୍ ଅତ୍ର୍ଯଙ୍ଗିରସୌ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲହଂ କ୍ରତୁମ୍

ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ସେହି ରୂପରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିମାନେ—ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ଏବଂ କ୍ରତୁଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ମହାତେଜାଃ ସୋ ଽସୃଜତ୍ ସପ୍ତ ମାନସାନ୍ ସପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ ଇତ୍ଯ୍ ଏତେ ପୁରାଣେ ନିଶ୍ଚଯଂ ଗତାଃ

ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସପ୍ତ ମନସ୍ପୁତ ପ୍ରଜାପତିମାନେ—ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପୁରାଣରେ ଏହି ସପ୍ତଜନଙ୍କୁ 'ବ୍ରହ୍ମା' ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି।

ନାରାଯଣାତ୍ମକାନାଂ ତୁ ସପ୍ତାନାଂ ବ୍ରହ୍ମଜନ୍ମନାମ୍ ତତୋ ଽସୃଜତ୍ ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଂ ରୋଷାତ୍ମସଂଭଵମ୍

ଏହି ସପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୂଳ ନାରାୟଣ ସ୍ୱରୂପ। ପୁରାତନ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରୋଧରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ସନତ୍କୁମାରଂ ଚ ଵିଭୁଂ ପୂର୍ଵେଷାମ୍ ଅପି ପୂର୍ଵଜମ୍ ସପ୍ତସ୍ଵ୍ ଏତା ଅଜାଯନ୍ତ ପ୍ରଜା ରୁଦ୍ରାଶ୍ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ

ସେ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ପ୍ରାଚୀନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା। ସପ୍ତଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ସ୍କନ୍ଦଃ ସନତ୍କୁମାରଶ୍ ଚ ତେଜଃ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ତିଷ୍ଠତଃ ତେଷାଂ ସପ୍ତ ମହାଵଂଶା ଦିଵ୍ଯା ଦେଵଗଣାନ୍ଵିତାଃ

ସ୍କନ୍ଦ ଓ ସନତ୍କୁମାର ତାଙ୍କର ତେଜ ଏକତ୍ର କରି ରହିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ସପ୍ତ ମହାବଂଶ ଦେବମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

କ୍ରିଯାଵନ୍ତଃ ପ୍ରଜାଵନ୍ତୋ ମହର୍ଷିଭିର୍ ଅଲଂକୃତାଃ ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଽଶନିମେଘାଂଶ୍ ଚ ରୋହିତେନ୍ଦ୍ରଧନୂଂଷି ଚ

କ୍ରିୟାଶୀଳ ଓ ପ୍ରଜାଶୀଳ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ସେ ବିଦ୍ୟୁତ୍, ମେଘର ଗର୍ଜନ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଵଯାଂସି ଚ ସସର୍ଜାଦୌ ପର୍ଜନ୍ଯଂ ଚ ସସର୍ଜ ହ ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ନିର୍ମମେ ଯଜ୍ଞସିଦ୍ଧଯେ

ସେ ପ୍ରଥମେ ପକ୍ଷୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ପରେ ବର୍ଷାଦେବ ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଋକ୍, ଯଜୁସ୍ ଓ ସାମ ମନ୍ତ୍ର ତିଆରି କଲେ।

ସାଧ୍ଯାନ୍ ଅଜନଯଦ୍ ଦେଵାନ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅନୁସଂଜଗୁଃ ଉଚ୍ଚାଵଚାନି ଭୂତାନି ଗାତ୍ରେଭ୍ଯସ୍ ତସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ

ସେ ସାଧ୍ୟ ଦେବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଏହିପରି ନାମରେ ସେମାନେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କର ଅଂଗ ଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଆପଵସ୍ଯ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ସୃଜତୋ ହି ପ୍ରଜାପତେଃ ସୃଜ୍ଯମାନାଃ ପ୍ରଜା ନୈଵ ଵିଵର୍ଧନ୍ତେ ଯଦା ତଦା

ପ୍ରଜାପତି ଜଳର ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ସମୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପ୍ରଜାମାନେ ବଢ଼ିଲେ ନାହିଁ।

ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵାତ୍ମନୋ ଦେହମ୍ ଅର୍ଧେନ ପୁରୁଷୋ ଽଭଵତ୍ ଅର୍ଧେନ ନାରୀ ତସ୍ଯାଂ ତୁ ସୋ ଽସୃଜଦ୍ ଦ୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ

ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ; ଏକ ଭାଗରେ ପୁରୁଷ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ଭାଗରେ ନାରୀ ହେଲେ। ସେ ନାରୀରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଦିଵଂ ଚ ପୃଥିଵୀଂ ଚୈଵ ମହିମ୍ନା ଵ୍ଯାପ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ଵିରାଜମ୍ ଅସୃଜଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୋ ଽସୃଜତ୍ ପୁରୁଷଂ ଵିରାଟ୍

ସେ ତାଙ୍କର ମହିମାରେ ଦିଗନ୍ତ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ବିରାଜଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ସେ ବିରାଟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ପୁରୁଷଂ ତଂ ମନୁଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ତସ୍ଯ ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ମାନସସ୍ଯୈତନ୍ ମନୋର୍ ଅନ୍ତରମ୍ ଉଚ୍ଯତେ

ସେହି ବିରାଟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମନୁ ବୋଲି ଜାଣ; ତାଙ୍କର କାଳକୁ 'ମନ୍ବନ୍ତର' କୁହାଯାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ମନୁ ମନସ୍ପୁତ ମନୁଙ୍କର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ କାଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସ ଵୈରାଜଃ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ସସର୍ଜ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରଭୁଃ ନାରାଯଣଵିସର୍ଗସ୍ଯ ପ୍ରଜାସ୍ ତସ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅଯୋନିଜାଃ

ସେ ବିରାଜ ନାମକ ପୁରୁଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ନାରାୟଣଙ୍କ ତରଫରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସେହି ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲେ।

ଆଯୁଷ୍ମାନ୍ କୀର୍ତିମାନ୍ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଜାଵାଂଶ୍ ଚ ଭଵେନ୍ ନରଃ ଆଦିସର୍ଗଂ ଵିଦିତ୍ଵେମଂ ଯଥେଷ୍ଟାଂ ଚାପ୍ନୁଯାଦ୍ ଗତିମ୍

ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକୁ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସତ୍ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯେଉଁ ଗତି ଚାହେ, ସେହି ଗତିକୁ ଲାଭ କରେ।

ସ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ପ୍ରଜାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଏଵମ୍ ଆପଵୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ ଲେଭେ ଵୈ ପୁରୁଷଃ ପତ୍ନୀଂ ଶତରୂପାମ୍ ଅଯୋନିଜାମ୍

ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ପ୍ରଜାପତି ଆପବ ନାମକ ପୁରୁଷ, ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବା ଶତରୂପାଙ୍କୁ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଭାବେ ପାଇଲେ।

ଆପଵସ୍ଯ ମହିମ୍ନା ତୁ ଦିଵମ୍ ଆଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତଃ ଧର୍ମେଣୈଵ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶତରୂପା ଵ୍ଯଜାଯତ

ଆପବଙ୍କର ମହିମାରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଧର୍ମରେ ଶତରୂପାଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା।

ସା ତୁ ଵର୍ଷାଯୁତଂ ତପ୍ତ୍ଵା ତପଃ ପରମଦୁଶ୍ଚରମ୍ ଭର୍ତାରଂ ଦୀପ୍ତତପସଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ

ସେ ଶତରୂପା ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରି, ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ସ ଵୈ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵୋ ଵିପ୍ରାଃ ପୁରୁଷୋ ମନୁର୍ ଉଚ୍ଯତେ ତସ୍ଯୈକସପ୍ତତିଯୁଗଂ ମନ୍ଵନ୍ତରମ୍ ଇହୋଚ୍ଯତେ

ସେ ସ୍ୱଯଂଭୂ ପୁରୁଷଙ୍କୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମନୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତାଙ୍କର ଏକାଉଣସଟି ଯୁଗକୁ ଏଠାରେ ମନ୍ବନ୍ତର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।