ଅନ୍ଯାଶ୍ ଚ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵିରଜେ ଲୋକମାତରଃ ସର୍ଵପାପହରା ଦେଵ୍ଯୋ ଵରଦା ଭକ୍ତିଵତ୍ସଲାଃ
ବିରଜାରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିବା, ଭକ୍ତିକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି।
ଆସ୍ତେ ଵୈତରଣୀ ତତ୍ର ସର୍ଵପାପହରା ନଦୀ ଯସ୍ଯାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ବୈତରଣୀ ନଦୀ ବହୁଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ମଣିଷ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଆସ୍ତେ ସ୍ଵଯଂଭୂସ୍ ତତ୍ରୈଵ କ୍ରୋଡରୂପୀ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପରଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ
ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ହରି କ୍ରୋଡ ଆକାରରେ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତି ସହ ଶିର ନମାଇଲେ, ସେମାନେ ପରମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
କାପିଲେ ଗୋଗ୍ରହେ ସୋମେ ତୀର୍ଥେ ଚାଲାବୁସଂଜ୍ଞିତେ ମୃତ୍ଯୁଂଜଯେ କ୍ରୋଡତୀର୍ଥେ ଵାସୁକେ ସିଦ୍ଧକେଶ୍ଵରେ
କପିଳ, ଗୋଗ୍ରହ, ସୋମ, ଆଲାବୁ ନାମକ ତୀର୍ଥ, ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, କ୍ରୋଡତୀର୍ଥ, ବାସୁକି ଓ ସିଦ୍ଧକେଶ୍ୱର—
ତୀର୍ଥେଷ୍ଵ୍ ଏତେଷୁ ମତିମାନ୍ ଵିରଜେ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ଗତ୍ଵାଷ୍ଟତୀର୍ଥଂ ଵିଧିଵତ୍ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ
ଏହି ଅଷ୍ଟ ତୀର୍ଥକୁ ବିରଜାରେ, ଯିଏ ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଦୃଢ଼ ମନ ସହିତ ଯାଇ, ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତାମାନେକୁ ଶିର ନମାଏ—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିମାନଵରମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ ଉପଗୀଯମାନୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ମମ ଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଚମତ୍କାରି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇ ଗୌରବ କରନ୍ତି, ସେ ମୋର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵିରଜେ ଯୋ ମମ କ୍ଷେତ୍ରେ ପିଣ୍ଡଦାନଂ କରୋତି ଵୈ ସ କରୋତ୍ଯ୍ ଅକ୍ଷଯାଂ ତୃପ୍ତିଂ ପିତୄଣାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ବିରଜାରେ, ମୋ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯିଏ ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପିତୃମାନେକୁ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମମ କ୍ଷେତ୍ରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିରଜେ ଯେ କଲେଵରମ୍ ପରିତ୍ଯଜନ୍ତି ପୁରୁଷାସ୍ ତେ ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଵୈ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିରଜାରେ, ମୋ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଯଃ ସାଗରେ ମର୍ତ୍ଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ କପିଲଂ ହରିମ୍ ପଶ୍ଯେଦ୍ ଦେଵୀଂ ଚ ଵାରାହୀଂ ସ ଯାତି ତ୍ରିଦଶାଲଯମ୍
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରି, କପିଳ ଓ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ଏବଂ ଦେବୀ ବାରାହୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ, ସେ ଲୋକ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ସନ୍ତି ଚାନ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଆଯତନାନି ଚ ତତ୍କାଲେ ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵେଦିତଵ୍ଯାନି ତାନି ଵୈ
ଏଠି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ପୂଜାସ୍ଥଳୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏହି ସମୟରେ, ମହାନ ଋଷି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ସମୁଦ୍ରସ୍ଯୋତ୍ତରେ ତୀରେ ତସ୍ମିନ୍ ଦେଶେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଆସ୍ତେ ଗୁହ୍ଯଂ ପରଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ପାପନାଶନମ୍
ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର ତଟରେ, ସେଇ ଦେଶରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏକ ଗୁପ୍ତ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି ଓ ପାପ ନାଶ କରେ।
ସର୍ଵତ୍ର ଵାଲୁକାକୀର୍ଣଂ ପଵିତ୍ରଂ ସର୍ଵକାମଦମ୍ ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ପରମଦୁର୍ଲଭମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାଳୁକା ଛାଡ଼ିଥିବା, ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଟି ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଅଶୋକାର୍ଜୁନପୁଂନାଗୈର୍ ବକୁଲୈଃ ସରଲଦ୍ରୁମୈଃ ପନସୈର୍ ନାରିକେଲୈଶ୍ ଚ ଶାଲୈସ୍ ତାଲୈଃ କପିତ୍ଥକୈଃ
ଏଠି ଅଶୋକ, ଅର୍ଜୁନ, ପୁନ୍ନାଗ, ବକୁଳ, ସାଳ, ସରଳ, ପଣସ, ନାଡ଼ିଆ, ଶାଳ, ତାଳ ଓ କପିଥ ଗଛରେ ଶୋଭିତ।
ଚମ୍ପକୈଃ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ ଚ ଚୂତବିଲ୍ଵୈଃ ସପାଟଲୈଃ କଦମ୍ବୈଃ କୋଵିଦାରୈଶ୍ ଚ ଲକୁଚୈର୍ ନାଗକେସରୈଃ
ଚମ୍ପା, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଆମ୍ବ, ବେଲ, ପାଟଳ, କଦମ୍ବ, କୋବିଦାର, ଲକୁଚ, ଓ ନାଗକେଶର ଗଛ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି।
ପ୍ରାଚୀନାମଲକୈର୍ ଲୋଧ୍ରୈର୍ ନାରଙ୍ଗୈର୍ ଧଵଖାଦିରୈଃ ସର୍ଜଭୂର୍ଜାଶ୍ଵକର୍ଣୈଶ୍ ଚ ତମାଲୈର୍ ଦେଵଦାରୁଭିଃ
ପ୍ରାଚୀନାମଳକ, ଲୋଧ୍ର, ନାରଙ୍ଗା, ଧବ, ଖାଦିର, ସର୍ଜ, ଭୂର୍ଜ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ତମାଳ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି।
ମନ୍ଦାରୈଃ ପାରିଜାତୈଶ୍ ଚ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧାଗୁରୁଚନ୍ଦନୈଃ ଖର୍ଜୂରାମ୍ରାତକୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୈଃ ସକିଂଶୁକୈଃ
ମନ୍ଦାର, ପାରିଜାତ, ବଟବୃକ୍ଷ, ଅଗୁରୁ, ଚନ୍ଦନ, ଖଜୁରୀ, ଆମ୍ରାତକ, ସିଦ୍ଧ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଓ କିମ୍ଶୁକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥୈଃ ସପ୍ତପର୍ଣୈଶ୍ ଚ ମଧୁଧାରଶୁଭାଞ୍ଜନୈଃ ଶିଂଶପାମଲକୈର୍ ନୀପୈର୍ ନିମ୍ବତିନ୍ଦୁଵିଭୀତକୈଃ
ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ମଧୁଧାରା, ଶୁଭଞ୍ଜନ, ଶିଂଶପା, ଆମଳକ, ନୀପ, ନିମ୍ବ, ତିନ୍ଦୁକ ଓ ବିଭୀତକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି।
ସର୍ଵର୍ତୁଫଲଗନ୍ଧାଢ୍ଯୈଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ ମନୋହ୍ଲାଦକରୈଃ ଶୁଭ୍ରୈର୍ ନାନାଵିହଗନାଦିତୈଃ
ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ପବିତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ।
ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯୈଃ ସୁମଧୁରୈର୍ ବଲନିର୍ମଦନେରିତୈଃ ମନସଃ ପ୍ରୀତିଜନକୈଃ ଶବ୍ଦୈଃ ଖଗମୁଖେରିତୈଃ
କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ବହୁତ ମିଠା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମଦମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ, ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଚକୋରୈଃ ଶତପତ୍ତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଭୃଙ୍ଗରାଜୈସ୍ ତଥା ଶୁକୈଃ କୋକିଲୈଃ କଲଵିଙ୍କୈଶ୍ ଚ ହାରୀତୈର୍ ଜୀଵଜୀଵକୈଃ
ଚକୋର, ପଦ୍ମ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ଶୁଆ, କୋଇଲି, କଳବିଙ୍କ, ହାରୀତ ଓ ଜୀବଜୀବକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରିଯପୁତ୍ରୈଶ୍ ଚାତକୈଶ୍ ଚ ତଥାନ୍ଯୈର୍ ମଧୁରସ୍ଵରୈଃ ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯୈଃ ପ୍ରିଯକରୈଃ କୂଜଦ୍ଭିଶ୍ ଚାର୍ଵଧିଷ୍ଠିତୈଃ
ପ୍ରିୟପୁତ୍ର, ଚାତକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମିଠା ସ୍ୱରର ପକ୍ଷୀମାନେ, କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ପ୍ରିୟ, ମଧୁର ଗୀତ ଗାଉଥିବା ଓ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବସିଥିବା।
କେତକୀଵନଖଣ୍ଡୈଶ୍ ଚ ଅତିମୁକ୍ତୈଃ ସକୁବ୍ଜକୈଃ ମାଲତୀକୁନ୍ଦବାଣୈଶ୍ ଚ କରଵୀରୈଃ ସିତେତରୈଃ
କେତକୀ ଜଙ୍ଗଲ ଖଣ୍ଡ, ଅତିମୁକ୍ତ ଓ କୁବ୍ଜକ, ମାଲତୀ ଓ କୁନ୍ଦ ମାଳା, ଏବଂ ଧଳା ଓ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗର କରବୀର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।
ଜମ୍ବୀରକରୁଣାଙ୍କୋଲୈର୍ ଦାଡିମୈର୍ ବୀଜପୂରକୈଃ ମାତୁଲୁଙ୍ଗୈଃ ପୂଗଫଲୈର୍ ହିନ୍ତାଲୈଃ କଦଲୀଵନୈଃ
ଜମ୍ବିର, କରୁଣ, ଅଙ୍କୋଳ, ଦାଡିମ୍ବ, ବୀଜପୁର, ମାତୁଲୁଙ୍ଗ, ପୁଗଫଳ, ହିନ୍ତାଳ ଓ କଦଳୀ ଜଙ୍ଗଲ ଏଠି ଅଛି।
ଅନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵିଵିଧୈର୍ ଵୃକ୍ଷୈଃ ପୁଷ୍ପୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈର୍ ମନୋହରୈଃ ଲତାଵିତାନଗୁଲ୍ମୈଶ୍ ଚ ଵିଵିଧୈଶ୍ ଚ ଜଲାଶଯୈଃ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ, ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଫୁଲ, ଲତାର ଛାୟା, ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳାଶୟ ଏଠି ଅଛି।
ଦୀର୍ଘିକାଭିସ୍ ତଡାଗୈଶ୍ ଚ ପୁଷ୍କରିଣୀଭିଶ୍ ଚ ଵାପିଭିଃ ନାନାଜଲାଶଯୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ପଦ୍ମିନୀଖଣ୍ଡମଣ୍ଡିତୈଃ
ବଡ଼ ଡିଗ୍ହି, ପୋଖରୀ, ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ, କୁଆଁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟ, ପଦ୍ମ ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ।
ସରାଂସି ଚ ମନୋଜ୍ଞାନି ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲାନି ଚ କୁମୁଦୈଃ ପୁଣ୍ଡରୀକୈଶ୍ ଚ ତଥା ନୀଲୋତ୍ପଲୈଃ ଶୁଭୈଃ
ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ, କୁମୁଦ, ପଦ୍ମ ଓ ଶୁଭ୍ର ନୀଳୋତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।
କହ୍ଲାରୈଃ କମଲୈଶ୍ ଚାପି ଆଚିତାନି ସମନ୍ତତଃ କାଦମ୍ବୈଶ୍ ଚକ୍ରଵାକୈଶ୍ ଚ ତଥୈଵ ଜଲକୁକ୍କୁଟୈଃ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାରିପାଖରେ କହ୍ଲା ଫୁଲ, ପଦ୍ମ, କଦମ୍ବ ଗଛ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଓ ଜଳକୁକୁଟି ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନ ଶୋଭିତ।
କାରଣ୍ଡଵୈଃ ପ୍ଲଵୈର୍ ହଂସୈଃ କୂର୍ମୈର୍ ମତ୍ସ୍ଯୈଶ୍ ଚ ମଦ୍ଗୁଭିଃ ଦାତ୍ଯୂହସାରସାକୀର୍ଣୈଃ କୋଯଷ୍ଟିବକଶୋଭିତୈଃ
କାରଣ୍ଡବ ବତକ, ତେରା ପକ୍ଷୀ, ହଂସ, କଚ୍ଛପ, ମାଛ ଓ ମଦ୍ଗୁ ପକ୍ଷୀ, ଦାତ୍ୟୁହ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀ, କୋୟଷ୍ଟି ଓ ବକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଏଠା ଭରିଯାଇଛି ଓ ଶୋଭା ପାଇଛି।
ଏତୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ କୂଜଦ୍ଭିଃ ସମନ୍ତାଜ୍ ଜଲଚାରିଭିଃ ଖଗୈର୍ ଜଲଚରୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈଃ କୁସୁମୈଶ୍ ଚ ଜଲୋଦ୍ଭଵୈଃ
ଏହିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳପାଖୀମାନେ, ଚାରିଦିଗରେ ମିଳି କୁହୁକୁହୁ ଶବ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ଜଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଏଠା ଶୋଭିତ।
ଏଵଂ ନାନାଵିଧୈର୍ ଵୃକ୍ଷୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ସ୍ଥଲଜଲୋଦ୍ଭଵୈଃ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଗୃହସ୍ଥୈଶ୍ ଚ ଵାନପ୍ରସ୍ଥୈଶ୍ ଚ ଭିକ୍ଷୁଭିଃ
ଏଭଳି ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଫୁଲ, ମାଟି ଓ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଫୁଲ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଭିକ୍ଷୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏଠି ଶୋଭା ପାଇଛି।