ନାରୀ ଵା ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲାଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତା ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ଫଲମ୍ ଆପ୍ନୋତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଜଣେ ଜଣାଣୀ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରିତ ହୃଦୟରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଥିବା ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଆନ୍ତି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କଃ ଶକ୍ନୋତି ଗୁଣାନ୍ ଵକ୍ତୁଂ ସମଗ୍ରାନ୍ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ତସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରଵରସ୍ଯାଥ ଋତେ ଦେଵାନ୍ ମହେଶ୍ଵରାତ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ରର ସମସ୍ତ ଗୁଣ କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ? ଦେବତାମାନେ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଏହା କହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଷେତ୍ରୋତ୍ତମେ ଗତ୍ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧଯାଶ୍ରଦ୍ଧଯାପି ଵା ମାଧଵାଦିଷୁ ମାସେଷୁ ନରୋ ଵା ଯଦି ଵାଙ୍ଗନା
ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ଜଣାଣୀ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କିମ୍ବା ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ମାଧବ ଆଦି ମାସରେ ଯେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତି—
ଯସ୍ମିନ୍ ଯସ୍ମିଂସ୍ ତିଥୌ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ବିନ୍ଦୁସରୋମ୍ଭସି ପଶ୍ଯେଦ୍ ଦେଵଂ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଦେଵୀଂ ଚ ଵରଦାଂ ଶିଵାମ୍
ଯେଉଁ ତିଥିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିନ୍ଦୁସରସ୍ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିରୂପାକ୍ଷ ଦେବ ଓ ଦୟାମୟୀ ଶିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି—
ଗଣଂ ଚଣ୍ଡଂ କାର୍ତ୍ତିକେଯଂ ଗଣେଶଂ ଵୃଷଭଂ ତଥା କଲ୍ପଦ୍ରୁମଂ ଚ ସାଵିତ୍ରୀଂ ଶିଵଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଏବଂ ଗଣମଧ୍ୟରେ ଚଣ୍ଡ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗଣେଶ, ବୃଷ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି—ସେମାନେ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ କାପିଲେ ତୀର୍ଥେ ଵିଧିଵତ୍ ପାପନାଶନେ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯ୍ ଅଭିମତାନ୍ କାମାଞ୍ ଶିଵଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ପାପ ନାଶକ କପିଳ ତୀର୍ଥରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି, ମନେଇଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ, ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଃ ସ୍ତମ୍ଭ୍ଯଂ ତତ୍ର ଵିଧିଵତ୍ କରୋତି ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ କୁଲୈକଵିଂଶମ୍ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଶିଵଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଯଥାବିଧି ଷ୍ଟମ୍ଭ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ, ସେ ନିଜ ବଂଶର ଏକୋଇଶ ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଏକାମ୍ରକେ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରେ ଵାରାଣସୀସମେ ଶୁଭେ ସ୍ନାନଂ କରୋତି ଯସ୍ ତତ୍ର ମୋକ୍ଷଂ ସ ଲଭତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏକାମ୍ର ନାମକ ଶିବକ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯାହା ବାରାଣସୀ ସମାନ ପବିତ୍ର, ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।
ଵିରଜେ ଵିରଜା ମାତା ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ସଂପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ଯସ୍ଯାଃ ସଂଦର୍ଶନାନ୍ ମର୍ତ୍ଯଃ ପୁନାତ୍ଯ୍ ଆସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍
ବିରଜା, ବିରଜା ମାତା, ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ମଣିଷ ନିଜ ସପ୍ତମ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର କରିପାରେ।
ସକୃଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଦେଵୀଂ ଭକ୍ତ୍ଯାପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ନରଃ ସ୍ଵଵଂଶମ୍ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ମମ ଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକଥର ଦେଖି, ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରି, ଶିର ନମାଇଲେ, ମଣିଷ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଅନ୍ଯାଶ୍ ଚ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵିରଜେ ଲୋକମାତରଃ ସର୍ଵପାପହରା ଦେଵ୍ଯୋ ଵରଦା ଭକ୍ତିଵତ୍ସଲାଃ
ବିରଜାରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିବା, ଭକ୍ତିକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି।
ଆସ୍ତେ ଵୈତରଣୀ ତତ୍ର ସର୍ଵପାପହରା ନଦୀ ଯସ୍ଯାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ବୈତରଣୀ ନଦୀ ବହୁଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ମଣିଷ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଆସ୍ତେ ସ୍ଵଯଂଭୂସ୍ ତତ୍ରୈଵ କ୍ରୋଡରୂପୀ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପରଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ
ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ହରି କ୍ରୋଡ ଆକାରରେ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତି ସହ ଶିର ନମାଇଲେ, ସେମାନେ ପରମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
କାପିଲେ ଗୋଗ୍ରହେ ସୋମେ ତୀର୍ଥେ ଚାଲାବୁସଂଜ୍ଞିତେ ମୃତ୍ଯୁଂଜଯେ କ୍ରୋଡତୀର୍ଥେ ଵାସୁକେ ସିଦ୍ଧକେଶ୍ଵରେ
କପିଳ, ଗୋଗ୍ରହ, ସୋମ, ଆଲାବୁ ନାମକ ତୀର୍ଥ, ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, କ୍ରୋଡତୀର୍ଥ, ବାସୁକି ଓ ସିଦ୍ଧକେଶ୍ୱର—
ତୀର୍ଥେଷ୍ଵ୍ ଏତେଷୁ ମତିମାନ୍ ଵିରଜେ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ଗତ୍ଵାଷ୍ଟତୀର୍ଥଂ ଵିଧିଵତ୍ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ
ଏହି ଅଷ୍ଟ ତୀର୍ଥକୁ ବିରଜାରେ, ଯିଏ ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଦୃଢ଼ ମନ ସହିତ ଯାଇ, ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତାମାନେକୁ ଶିର ନମାଏ—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିମାନଵରମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ ଉପଗୀଯମାନୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ମମ ଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଚମତ୍କାରି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇ ଗୌରବ କରନ୍ତି, ସେ ମୋର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵିରଜେ ଯୋ ମମ କ୍ଷେତ୍ରେ ପିଣ୍ଡଦାନଂ କରୋତି ଵୈ ସ କରୋତ୍ଯ୍ ଅକ୍ଷଯାଂ ତୃପ୍ତିଂ ପିତୄଣାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ବିରଜାରେ, ମୋ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯିଏ ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପିତୃମାନେକୁ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମମ କ୍ଷେତ୍ରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିରଜେ ଯେ କଲେଵରମ୍ ପରିତ୍ଯଜନ୍ତି ପୁରୁଷାସ୍ ତେ ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଵୈ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିରଜାରେ, ମୋ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଯଃ ସାଗରେ ମର୍ତ୍ଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ କପିଲଂ ହରିମ୍ ପଶ୍ଯେଦ୍ ଦେଵୀଂ ଚ ଵାରାହୀଂ ସ ଯାତି ତ୍ରିଦଶାଲଯମ୍
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରି, କପିଳ ଓ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ଏବଂ ଦେବୀ ବାରାହୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ, ସେ ଲୋକ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ସନ୍ତି ଚାନ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଆଯତନାନି ଚ ତତ୍କାଲେ ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵେଦିତଵ୍ଯାନି ତାନି ଵୈ
ଏଠି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ପୂଜାସ୍ଥଳୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏହି ସମୟରେ, ମହାନ ଋଷି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ସମୁଦ୍ରସ୍ଯୋତ୍ତରେ ତୀରେ ତସ୍ମିନ୍ ଦେଶେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଆସ୍ତେ ଗୁହ୍ଯଂ ପରଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ପାପନାଶନମ୍
ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର ତଟରେ, ସେଇ ଦେଶରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏକ ଗୁପ୍ତ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି ଓ ପାପ ନାଶ କରେ।
ସର୍ଵତ୍ର ଵାଲୁକାକୀର୍ଣଂ ପଵିତ୍ରଂ ସର୍ଵକାମଦମ୍ ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ପରମଦୁର୍ଲଭମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାଳୁକା ଛାଡ଼ିଥିବା, ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଟି ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଅଶୋକାର୍ଜୁନପୁଂନାଗୈର୍ ବକୁଲୈଃ ସରଲଦ୍ରୁମୈଃ ପନସୈର୍ ନାରିକେଲୈଶ୍ ଚ ଶାଲୈସ୍ ତାଲୈଃ କପିତ୍ଥକୈଃ
ଏଠି ଅଶୋକ, ଅର୍ଜୁନ, ପୁନ୍ନାଗ, ବକୁଳ, ସାଳ, ସରଳ, ପଣସ, ନାଡ଼ିଆ, ଶାଳ, ତାଳ ଓ କପିଥ ଗଛରେ ଶୋଭିତ।
ଚମ୍ପକୈଃ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ ଚ ଚୂତବିଲ୍ଵୈଃ ସପାଟଲୈଃ କଦମ୍ବୈଃ କୋଵିଦାରୈଶ୍ ଚ ଲକୁଚୈର୍ ନାଗକେସରୈଃ
ଚମ୍ପା, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଆମ୍ବ, ବେଲ, ପାଟଳ, କଦମ୍ବ, କୋବିଦାର, ଲକୁଚ, ଓ ନାଗକେଶର ଗଛ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି।
ପ୍ରାଚୀନାମଲକୈର୍ ଲୋଧ୍ରୈର୍ ନାରଙ୍ଗୈର୍ ଧଵଖାଦିରୈଃ ସର୍ଜଭୂର୍ଜାଶ୍ଵକର୍ଣୈଶ୍ ଚ ତମାଲୈର୍ ଦେଵଦାରୁଭିଃ
ପ୍ରାଚୀନାମଳକ, ଲୋଧ୍ର, ନାରଙ୍ଗା, ଧବ, ଖାଦିର, ସର୍ଜ, ଭୂର୍ଜ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ତମାଳ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି।
ମନ୍ଦାରୈଃ ପାରିଜାତୈଶ୍ ଚ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧାଗୁରୁଚନ୍ଦନୈଃ ଖର୍ଜୂରାମ୍ରାତକୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୈଃ ସକିଂଶୁକୈଃ
ମନ୍ଦାର, ପାରିଜାତ, ବଟବୃକ୍ଷ, ଅଗୁରୁ, ଚନ୍ଦନ, ଖଜୁରୀ, ଆମ୍ରାତକ, ସିଦ୍ଧ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଓ କିମ୍ଶୁକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥୈଃ ସପ୍ତପର୍ଣୈଶ୍ ଚ ମଧୁଧାରଶୁଭାଞ୍ଜନୈଃ ଶିଂଶପାମଲକୈର୍ ନୀପୈର୍ ନିମ୍ବତିନ୍ଦୁଵିଭୀତକୈଃ
ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ମଧୁଧାରା, ଶୁଭଞ୍ଜନ, ଶିଂଶପା, ଆମଳକ, ନୀପ, ନିମ୍ବ, ତିନ୍ଦୁକ ଓ ବିଭୀତକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି।
ସର୍ଵର୍ତୁଫଲଗନ୍ଧାଢ୍ଯୈଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ ମନୋହ୍ଲାଦକରୈଃ ଶୁଭ୍ରୈର୍ ନାନାଵିହଗନାଦିତୈଃ
ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ପବିତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ।
ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯୈଃ ସୁମଧୁରୈର୍ ବଲନିର୍ମଦନେରିତୈଃ ମନସଃ ପ୍ରୀତିଜନକୈଃ ଶବ୍ଦୈଃ ଖଗମୁଖେରିତୈଃ
କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ବହୁତ ମିଠା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମଦମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ, ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଚକୋରୈଃ ଶତପତ୍ତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଭୃଙ୍ଗରାଜୈସ୍ ତଥା ଶୁକୈଃ କୋକିଲୈଃ କଲଵିଙ୍କୈଶ୍ ଚ ହାରୀତୈର୍ ଜୀଵଜୀଵକୈଃ
ଚକୋର, ପଦ୍ମ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ଶୁଆ, କୋଇଲି, କଳବିଙ୍କ, ହାରୀତ ଓ ଜୀବଜୀବକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।