ମାର୍ଗଗଦ୍ଵାରସଂଯୁକ୍ତଂ ସିତପ୍ରାକାରଶୋଭିତମ୍ ରକ୍ଷିତଂ ଶସ୍ତ୍ରସଂଘୈଶ୍ ଚ ପରିଖାଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ସେହି ସହରରେ ରାସ୍ତା ଓ ଦ୍ୱାର ଥିଲା, ଧଳା ପାହାଡ଼ିଆ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ଖାଲି ଖୋଦାଯାଇଥିଲା।
ସିତରକ୍ତୈସ୍ ତଥା ପୀତୈଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଯାମୈଶ୍ ଚ ଵର୍ଣକୈଃ ସମୀରଣୋଦ୍ଧତାଭିଶ୍ ଚ ପତାକାଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ଧଳା, ଲାଲ, ହଳଦିଆ, କଳା ଓ ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର ପତାକାମାନେ ବାତାସରେ ଫଡ଼ିଉଥିଲେ।
ନିତ୍ଯୋତ୍ସଵପ୍ରମୁଦିତଂ ନାନାଵାଦିତ୍ରନିସ୍ଵନୈଃ ଵୀଣାଵେଣୁମୃଦଙ୍ଗୈଶ୍ ଚ କ୍ଷେପଣୀଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ସେଠାରେ ସବୁବେଳେ ଉତ୍ସବ ହେଉଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା—ବୀଣା, ବାଁଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଝାଞ୍ଜ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ।
ଦେଵତାଯତନୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରାକାରୋଦ୍ଯାନମଣ୍ଡିତୈଃ ପୂଜାଵିଚିତ୍ରରଚିତୈଃ ସର୍ଵତ୍ର ସମଲଂକୃତମ୍
ସେଠାରେ ଦେବମନ୍ଦିର, ପ୍ରାଚୀର ଓ ବଗିଚା ଦ୍ୱାରା ସବୁଠି ଶୋଭିତ ଥିଲା, ବିଚିତ୍ର ପୂଜା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା।
ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପ୍ରମୁଦିତାସ୍ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତନୁମଧ୍ଯମାଃ ହାରୈର୍ ଅଲଂକୃତଗ୍ରୀଵାଃ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣାଃ
ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଓ ସଲିଲା କମଳପତ୍ର ପରି ଲମ୍ବା ଆଖି ଥିବା ମହିଳାମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଗଳାରେ ହାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ପୀନୋନ୍ନତକୁଚାଃ ଶ୍ଯାମାଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାଃ ସ୍ଥିରାଲକାଃ ସୁକପୋଲାଃ କାଞ୍ଚୀନୂପୁରନାଦିତାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂକ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ, ଗଢ଼ିଆ ଚୁଲି, ସୁନ୍ଦର ଗାଲ ଓ କଞ୍ଚି ଓ ନୂପୁର ରବି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।
ସୁକେଶ୍ଯଶ୍ ଚାରୁଜଘନାଃ କର୍ଣାନ୍ତାଯତଲୋଚନାଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନାଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ
ସୁନ୍ଦର କେଶ, ଆକର୍ଷକ କଟି, କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ଆଖି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଗହଣାରେ ଅଲଙ୍କୃତ।
ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଧରାଃ ଶୁଭ୍ରାଃ କାଶ୍ଚିତ୍ କାଞ୍ଚନସଂନିଭାଃ ହଂସଵାରଣଗାମିନ୍ଯଃ କୁଚଭାରାଵନାମିତାଃ
କିଛି ଦେବତ୍ବ ଓ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ହଂସ ଓ ହାତୀ ପରି ଚାଲିଥିଲେ, ଅଂକ ଭାରରେ ଦେହ ବାଙ୍କି ହୋଇଯାଉଥିଲା।
ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗାଃ କର୍ଣାଭରଣଭୂଷିତାଃ ମଦାଲସାଶ୍ ଚ ସୁଶ୍ରୋଣ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରହସିତାନନାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଦେବସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଯାଇଥିଲା, କାନରେ ଗହଣା ଥିଲା, ଆନନ୍ଦରେ ଅଳସ, ସୁନ୍ଦର କଟି ଓ ସଦା ହସୁଥିବା ମୁହଁ।
ଈଷଦ୍ଵିସ୍ପଷ୍ଟଦଶନା ବିମ୍ବୌଷ୍ଠା ମଧୁରସ୍ଵରାଃ ତାମ୍ବୂଲରଞ୍ଜିତମୁଖା ଵିଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତ ହାଲୁକା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଠୋଠ ବିମ୍ବ ଫଳ ପରି ଲାଲ, ମଧୁର ସ୍ୱର, ମୁହଁ ତାମ୍ବୁଳରେ ରଙ୍ଗିତ, ଚତୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସୁଭଗାଃ ପ୍ରିଯଵାଦିନ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଯୌଵନଗର୍ଵିତାଃ ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଧରାଃ ସର୍ଵାଃ ସଦା ଚାରିତ୍ରମଣ୍ଡିତାଃ
ସେମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ପ୍ରେମରେ କଥା କହୁଥିଲେ, ସଦା ଯୌବନରେ ଗର୍ବିତ, ସମସ୍ତେ ଦେବତ୍ବ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ ସଦା ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରରେ ଶୋଭିତ।
କ୍ରୀଡନ୍ତି ତାଃ ସଦା ତତ୍ର ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ ଚାପ୍ସରସୋପମାଃ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ ଗୃହେ ପ୍ରମୁଦିତା ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ଵରାନନାଃ
ସେହି ମହିଳାମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ପରି, ସଦା ଆପଣ ଘରେ ଦିନ ରାତି ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁରେ ଶୋଭିତ।
ପୁରୁଷାସ୍ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ରୂପଯୌଵନଗର୍ଵିତାଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନାଃ ସୁମୃଷ୍ଟମଣିକୁଣ୍ଡଲାଃ
ସେଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ଗର୍ବିତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଚମକୁଥିବା ମଣି କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ ଚ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତାସ୍ ତତ୍ର ନିଵସନ୍ତି ସୁଧାର୍ମିକାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଏବଂ ନୀତିମାନ ହୋଇ ବସୁଥିଲେ।
ଅନ୍ଯାଶ୍ ଚ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵାରମୁଖ୍ଯାଃ ସୁଲୋଚନାଃ ଘୃତାଚୀମେନକାତୁଲ୍ଯାସ୍ ତଥା ସମତିଲୋତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ବେଶ୍ୟାମାନେ ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟି ନେଇ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ଘୃତାଚୀ ଓ ମେନକା ସମାନ, ଏବଂ ତିଲୋତ୍ତମାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲେ।
ଉର୍ଵଶୀସଦୃଶାଶ୍ ଚୈଵ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିନିଭାସ୍ ତଥା ଵିଶ୍ଵାଚୀସହଜନ୍ଯାଭାଃ ପ୍ରମ୍ଲୋଚାସଦୃଶାସ୍ ତଥା
କିଛି ଉର୍ବଶୀ ସମାନ, କିଛି ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ପରି, କିଛି ବିଶ୍ୱାଚୀଙ୍କ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା ପରି, ଏବଂ କିଛି ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସର୍ଵାସ୍ ତାଃ ପ୍ରିଯଵାଦିନ୍ଯଃ ସର୍ଵା ଵିହସିତାନନାଃ କଲାକୌଶଲସଂଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵାସ୍ ତା ଗୁଣସଂଯୁତାଃ
ସେମାନେ ସବୁ ମହିଳା ମଧୁର ଭାବରେ କଥା କହନ୍ତି, ସବୁଙ୍କର ମନୋହର ହସି ମୁହଁ ରହିଛି, ସବୁ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ସବୁ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ଏଵଂ ପଣ୍ଯସ୍ତ୍ରିଯସ୍ ତତ୍ର ନୃତ୍ଯଗୀତଵିଶାରଦାଃ ନିଵସନ୍ତି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵସ୍ତ୍ରୀଗୁଣଗର୍ଵିତାଃ
ସେଠାରେ, ସେମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଦକ୍ଷ, ମୁନିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ମହିଳା ଗୁଣରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ରହନ୍ତି ।
ପ୍ରେକ୍ଷଣାଲାପକୁଶଲାଃ ସୁନ୍ଦର୍ଯଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ ନ ରୂପହୀନା ଦୁର୍ଵୃତ୍ତା ନ ପରଦ୍ରୋହକାରିକାଃ
ସେମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଦକ୍ଷ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରେ । କୌଣସି ଅପସୁନ୍ଦର, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବା ନାହିଁ ।
ଯାସାଂ କଟାକ୍ଷପାତେନ ମୋହଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ମାନଵାଃ ନ ତତ୍ର ନିର୍ଧନାଃ ସନ୍ତି ନ ମୂର୍ଖା ନ ପରଦ୍ଵିଷଃ
ସେମାନଙ୍କର ଚାଲିଥିବା କଟାକ୍ଷ ଦେଖିଲେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋହିତ ହୋଇଯାନ୍ତି । ସେଠାରେ କୌଣସି ଦରିଦ୍ର, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ନାହିଁ ।
ନ ରୋଗିଣୋ ନ ମଲିନା ନ କଦର୍ଯା ନ ମାଯିନଃ ନ ରୂପହୀନା ଦୁର୍ଵୃତ୍ତା ନ ପରଦ୍ରୋହକାରିଣଃ
ସେଠାରେ କୌଣସି ରୋଗୀ, ଅପସ୍ଵଚ୍ଛ, କଞ୍ଜୁସ, ଚତୁର୍ତ୍ତା, ଅପସୁନ୍ଦର, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବା ନାହିଁ ।
ତିଷ୍ଠନ୍ତି ମାନଵାସ୍ ତତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରେ ଜଗତି ଵିଶ୍ରୁତେ ସର୍ଵତ୍ର ସୁଖସଂଚାରଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵସୁଖାଵହମ୍
ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଭୂମିରେ ବସିଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ ।
ନାନାଜନସମାକୀର୍ଣଂ ସର୍ଵସସ୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ ଚ ପନସୈଶ୍ ଚମ୍ପକୈର୍ ନାଗକେସରୈଃ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଫସଲ ରହିଛି, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ପନସ, ଚମ୍ପକ ଓ ନାଗକେଶର ଗଛରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ପାଟଲାଶୋକବକୁଲୈଃ କପିତ୍ଥୈର୍ ବହୁଲୈର୍ ଧଵୈଃ ଚୂତନିମ୍ବକଦମ୍ବୈଶ୍ ଚ ତଥାନ୍ଯୈଃ ପୁଷ୍ପଜାତିଭିଃ
ପାଟଳ, ଅଶୋକ, ବକୁଲ, କପିତ୍ଥ, ବହୁ ଧବା, ଆମ୍ବ, ନିମ୍ବ, କଦମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଗଛରେ ଭରିଛି ।
ନୀପକୈର୍ ଧଵଖଦିରୈର୍ ଲତାଭିଶ୍ ଚ ଵିରାଜିତମ୍ ଶାଲୈସ୍ ତାଲୈସ୍ ତମାଲୈଶ୍ ଚ ନାରିକେଲୈଃ ଶୁଭାଞ୍ଜନୈଃ
ନୀପ, ଧବା, ଖଦିର ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ, ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ନାରିକେଳ ଓ ଶୁଭ ଅଞ୍ଜନ ଗଛରେ ଭରିଛି ।
ଅର୍ଜୁନୈଃ ସମପର୍ଣୈଶ୍ ଚ କୋଵିଦାରୈଃ ସପିପ୍ପଲୈଃ ଲକୁଚୈଃ ସରଲୈର୍ ଲୋଧ୍ରୈର୍ ହିନ୍ତାଲୈର୍ ଦେଵଦାରୁଭିଃ
ଅର୍ଜୁନ, ସମପର୍ଣ୍ଣ, କୋବିଦାର, ପିପ୍ପଳ, ଲକୁଚ, ସରଳ, ଲୋଧ୍ର, ହିନ୍ତାଳ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛରେ ଭରିଛି ।
ପଲାଶୈର୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୈଶ୍ ଚ ପାରିଜାତୈଃ ସକୁବ୍ଜକୈଃ କଦଲୀଵନଖଣ୍ଡୈଶ୍ ଚ ଜମ୍ବୂପୂଗଫଲୈସ୍ ତଥା
ପଳାଶ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ପାରିଜାତ, କୁବ୍ଜକ, କଦଳୀ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜାମ୍ବୁ, ପୁଗ ଫଳରେ ଭରିଛି ।
କେତକୀକରଵୀରୈଶ୍ ଚ ଅତିମୁକ୍ତୈଶ୍ ଚ କିଂଶୁକୈଃ ମନ୍ଦାରକୁନ୍ଦପୁଷ୍ପୈଶ୍ ଚ ତଥାନ୍ଯୈଃ ପୁଷ୍ପଜାତିଭିଃ
କେତକୀ, କରବୀର, ଅତିମୁକ୍ତ, କିଂଶୁକ, ମନ୍ଦାର, କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଗଛରେ ଭରିଛି ।
ନାନାପକ୍ଷିରୁତୈଃ ସେଵ୍ଯୈର୍ ଉଦ୍ଯାନୈର୍ ନନ୍ଦନୋପମୈଃ ଫଲଭାରାନତୈର୍ ଵୃକ୍ଷୈଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋତ୍କରୈଃ
ନାନା ପକ୍ଷୀର ଗୀତରେ ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନ, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସଦୃଶ, ଫଳର ଭାରରେ ଗଛ ଜୁକି ଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲର ଗୁଛ ରହିଛି ।
ଚକୋରୈଃ ଶତପତ୍ତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଭୃଙ୍ଗରାଜୈଶ୍ ଚ କୋକିଲୈଃ କଲଵିଙ୍କୈର୍ ମଯୂରୈଶ୍ ଚ ପ୍ରିଯପୁତ୍ରୈଃ ଶୁକୈସ୍ ତଥା
ଚକୋର, ଶତପତ୍ର, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, କୋକିଳ, କଳବିଙ୍କ, ମୟୂର, ପ୍ରିୟପୁତ୍ର ଓ ଶୁକ ଏବଂ ମନା ରହିଛି ।