ସମୁତ୍ପନ୍ନେନ ଭୋ ଵିପ୍ରାଃ ସତ୍ପୁତ୍ରେଣ ମହାତ୍ମନା ତ୍ରାତଃ ସ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ପୁଂନାମ୍ନୋ ନରକାତ୍ ତଦା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁଅର ଜନ୍ମରେ, ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ନାମକ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ।
ତଂ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ ଚ ନଦ୍ଯଶ୍ ଚ ରତ୍ନାନ୍ଯ୍ ଆଦାଯ ସର୍ଵଶଃ ତୋଯାନି ଚାଭିଷେକାର୍ଥଂ ସର୍ଵ ଏଵୋପତସ୍ଥିରେ
ତାପରେ ସମୁଦ୍ର ଓ ନଦୀମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମଣିମୁକ୍ତା ଓ ଜଳ ନେଇ, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ପିତାମହଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵୈର୍ ଆଙ୍ଗିରସୈଃ ସହ ସ୍ଥାଵରାଣି ଚ ଭୂତାନି ଜଙ୍ଗମାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ
ପିତାମହ ଭଗବାନ ଦେବମାନେ, ଆଙ୍ଗିରସ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଏବଂ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସମାଗମ୍ଯ ତଦା ଵୈଣ୍ଯମ୍ ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚନ୍ ନରାଧିପମ୍ ମହତା ରାଜରାଜେନ ପ୍ରଜାସ୍ ତେନାନୁରଞ୍ଜିତାଃ
ସେମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ ବେନଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହେଲେ।
ସୋ ଽଭିଷିକ୍ତୋ ମହାତେଜା ଵିଧିଵଦ୍ ଧର୍ମକୋଵିଦୈଃ ଆଧିରାଜ୍ଯେ ତଦା ରାଜ୍ଞାଂ ପୃଥୁର୍ ଵୈଣ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଯଥାବିଧି ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୃଥୁ ବେନପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାରାଜା ହେଲେ।
ପିତ୍ରାପରଞ୍ଜିତାସ୍ ତସ୍ଯ ପ୍ରଜାସ୍ ତେନାନୁରଞ୍ଜିତାଃ ଅନୁରାଗାତ୍ ତତସ୍ ତସ୍ଯ ନାମ ରାଜାଭ୍ଯଜାଯତ
ତାଙ୍କର ପିତା ପ୍ରତି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ପ୍ରଜାମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ସ୍ନେହରୁ ସେ 'ରାଜା' ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଆପସ୍ ତସ୍ତମ୍ଭିରେ ତସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରମ୍ ଅଭିଯାସ୍ଯତଃ ପର୍ଵତାଶ୍ ଚ ଦଦୁର୍ ମାର୍ଗଂ ଧ୍ଵଜଭଙ୍ଗଶ୍ ଚ ନାଭଵତ୍
ସେ ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ଯିବାବେଳେ, ଜଳ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଟକି ରହିଲା, ପାହାଡ଼ମାନେ ପଥ ଦେଲେ, କୌଣସି ଧ୍ୱଜ ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ।
ଅକୃଷ୍ଟପଚ୍ଯା ପୃଥିଵୀ ସିଧ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ନାନି ଚିନ୍ତନାତ୍ ସର୍ଵକାମଦୁଘା ଗାଵଃ ପୁଟକେ ପୁଟକେ ମଧୁ
ମାଟି କୃଷି ଛାଡ଼ି ଅନ୍ନ ଦେଉଥିଲା, କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ଖାଦ୍ୟ ମିଳୁଥିଲା, ଗାଈମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗହ୍ୱରରେ ମଧୁ ମିଳୁଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ କାଲେ ତୁ ଯଜ୍ଞେ ପୈତାମହେ ଶୁଭେ ସୂତଃ ସୂତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସୌତ୍ଯେ ଽହନି ମହାମତିଃ
ଏହି ସମୟରେ, ପିତୃୟ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ସୂତି କ୍ରିୟା ଦିନରେ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୂତ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ମହାଯଜ୍ଞେ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଽଥ ମାଗଧଃ ପୃଥୋଃ ସ୍ତଵାର୍ଥଂ ତୌ ତତ୍ର ସମାହୂତୌ ମହର୍ଷିଭିଃ
ସେଇ ମହାଯଜ୍ଞରେ ଜ୍ଞାନୀ ମାଗଧ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦୁହେଁକୁ ପୃଥୁଙ୍କ ସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଡାକିଲେ।
ତାଵ୍ ଊଚୁର୍ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ସ୍ତୂଯତାମ୍ ଏଷ ପାର୍ଥିଵଃ କର୍ମୈତଦ୍ ଅନୁରୂପଂ ଵାଂ ପାତ୍ରଂ ଚାଯଂ ନରାଧିପଃ
ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଦୁହେଁକୁ ଭଲ ମିଳିବ, ଏହି ନରପତି ଯୋଗ୍ୟ।'
ତାଵ୍ ଊଚତୁସ୍ ତଦା ସର୍ଵାଂସ୍ ତାନ୍ ଋଷୀନ୍ ସୂତମାଗଧୌ ଆଵାଂ ଦେଵାନ୍ ଋଷୀଂଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରୀଣଯାଵଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ
ତାପରେ ସୂତ ଓ ମାଗଧ ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆମେ ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଛୁ।'
ନ ଚାସ୍ଯ ଵିଦ୍ମୋ ଵୈ କର୍ମ ନାମ ଵା ଲକ୍ଷଣଂ ଯଶଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯେନାସ୍ଯ କୁର୍ଯାଵ ରାଜ୍ଞସ୍ ତେଜସ୍ଵିନୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
କିନ୍ତୁ ଆମେ ତାଙ୍କର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ନାମ କିମ୍ବା ଗୁଣ ଜାଣୁନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିପାରିବା।
ଋଷିଭିସ୍ ତୌ ନିଯୁକ୍ତୌ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯୈଃ ସ୍ତୂଯତାମ୍ ଇତି ଯାନି କର୍ମାଣି କୃତଵାନ୍ ପୃଥୁଃ ପଶ୍ଚାନ୍ ମହାବଲଃ
ଋଷିମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ, 'ଭବିଷ୍ୟତର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କର; ପୃଥୁ ଯେଉଁ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ପରେ କରିବେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କର।'
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵୈ ଲୋକେ ସ୍ତଵେଷୁ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଆଶୀର୍ଵାଦାଃ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ସୂତମାଗଧବନ୍ଦିଭିଃ
ସେଇବେଳୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ବନ୍ଦୀମାନେ ସ୍ତୁତିରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାର ପ୍ରଥା ଚାଲିଆସିଛି।
ତଯୋଃ ସ୍ତଵାନ୍ତେ ସୁପ୍ରୀତଃ ପୃଥୁଃ ପ୍ରାଦାତ୍ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରଃ ଅନୂପଦେଶଂ ସୂତାଯ ମଗଧଂ ମାଗଧାଯ ଚ
ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶେଷରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରଜାପତି ପୃଥୁ ସୂତଙ୍କୁ ଅନୂପ ଦେଶ ଏବଂ ମାଗଧଙ୍କୁ ମାଗଧ ଦେଶ ଦାନ କଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମପ୍ରୀତାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ ମନୀଷିଣଃ ଵୃତ୍ତୀନାମ୍ ଏଷ ଵୋ ଦାତା ଭଵିଷ୍ଯତି ନରାଧିପଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକମାନେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ଏହି ରାଜା ଆପଣମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ଦେବେ।'
ତତୋ ଵୈଣ୍ଯଂ ମହାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଜାଃ ସମଭିଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ତ୍ଵଂ ନୋ ଵୃତ୍ତିଂ ଵିଧତ୍ସ୍ଵେତି ମହର୍ଷିଵଚନାତ୍ ତଦା
ତାପରେ ପ୍ରଜାମାନେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବେଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମହାର୍ଷିଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ କହିଲେ, 'ଆମ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଦେବାକୁ ଆପଣ ଉତ୍ତରଦାୟୀ।'
ସୋ ଽଭିଦ୍ରୁତଃ ପ୍ରଜାଭିସ୍ ତୁ ପ୍ରଜାହିତଚିକୀର୍ଷଯା ଧନୁର୍ ଗୃହ୍ଯ ପୃଷତ୍କାଂଶ୍ ଚ ପୃଥିଵୀମ୍ ଆଦ୍ରଵଦ୍ ବଲୀ
ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ପରେ, ସେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ବିଚରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତୋ ଵୈଣ୍ଯଭଯତ୍ରସ୍ତା ଗୌର୍ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ ମହୀ ତାଂ ପୃଥୁର୍ ଧନୁର୍ ଆଦାଯ ଦ୍ରଵନ୍ତୀମ୍ ଅନ୍ଵଧାଵତ
ତାପରେ ବେଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଭୟରେ ପୃଥିବୀ ଗାଈ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପଳାଇଗଲା; ପୃଥୁ ଧନୁଷ ନେଇ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ତାକୁ ଧାଡ଼ିଲେ।
ସା ଲୋକାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦୀନ୍ ଗତ୍ଵା ଵୈଣ୍ଯଭଯାତ୍ ତଦା ପ୍ରଦଦର୍ଶାଗ୍ରତୋ ଵୈଣ୍ଯଂ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନମ୍
ସେ ବେଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ବାଣ ଧରିଥିବା ବେଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ।
ଜ୍ଵଲଦ୍ଭିର୍ ନିଶିତୈର୍ ବାଣୈର୍ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍ ଅନ୍ତତଃ ମହାଯୋଗଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଦୁର୍ଧର୍ଷମ୍ ଅମରୈର୍ ଅପି
ତିକ୍ତ ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣ ନେଇ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ଦେଖାଦେଲେ—ଏକ ମହାଯୋଗୀ, ମହାତ୍ମା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅଲଭନ୍ତୀ ତୁ ସା ତ୍ରାଣଂ ଵୈଣ୍ଯମ୍ ଏଵାନ୍ଵପଦ୍ଯତ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ଭୂତ୍ଵା ପୂଜ୍ଯା ଲୋକୈସ୍ ତ୍ରିଭିସ୍ ତଦା
କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନ ପାଇ ସେ ପୁଣି ବେଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରିଲେ, ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଵୈଣ୍ଯଂ ନାଧର୍ମଂ ସ୍ତ୍ରୀଵଧେ ପରିପଶ୍ଯସି କଥଂ ଧାରଯିତା ଚାସି ପ୍ରଜା ରାଜନ୍ ଵିନା ମଯା
ସେ ବେଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆପଣ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଅଧର୍ମ ଭାବିବେ ନାହିଁ; ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଆପଣ କିପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିପାରିବେ, ରାଜା?'
ମଯି ଲୋକାଃ ସ୍ଥିତା ରାଜନ୍ ମଯେଦଂ ଧାର୍ଯତେ ଜଗତ୍ ମଦ୍ଵିନାଶେ ଵିନଶ୍ଯେଯୁଃ ପ୍ରଜାଃ ପାର୍ଥିଵ ଵିଦ୍ଧି ତତ୍
'ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୋ ଉପରେ ଅଟିଛନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ। ମୋର ନାଶ ହେଲେ ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବେ, ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତୁ, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ନ ମାମ୍ ଅର୍ହସି ହନ୍ତୁଂ ଵୈ ଶ୍ରେଯଶ୍ ଚେତ୍ ତ୍ଵଂ ଚିକୀର୍ଷସି ପ୍ରଜାନାଂ ପୃଥିଵୀପାଲ ଶୃଣୁ ଚେଦଂ ଵଚୋ ମମ
'ମୋତେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଭଲ ଚାହାନ୍ତି, ହେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ତେବେ ମୋର ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।'
ଉପାଯତଃ ସମାରବ୍ଧାଃ ସର୍ଵେ ସିଧ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଉପକ୍ରମାଃ ଉପାଯଂ ପଶ୍ଯ ଯେନ ତ୍ଵଂ ଧାରଯେଥାଃ ପ୍ରଜାମ୍ ଇମାମ୍
'ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଠିକ୍ ଉପାୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ସଫଳତା ମିଳେ; ଏହି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ କିପରି ପୋଷଣ କରିପାରିବେ, ସେଠିପାଇଁ ଉପାୟ ଦେଖନ୍ତୁ।'
ହତ୍ଵାପି ମାଂ ନ ଶକ୍ତସ୍ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାନାଂ ପୋଷଣେ ନୃପ ଅନୁକୂଲା ଭଵିଷ୍ଯାମି ଯଚ୍ଛ କୋପଂ ମହାମତେ
'ମୋତେ ମାରିଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ରାଜା। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ହେବି; ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଦୟାକରି କ୍ରୋଧ ଦମନ କରନ୍ତୁ।'
ଅଵଧ୍ଯାଂ ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ପ୍ରାହୁସ୍ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତେଷ୍ଵ୍ ଅପି ଯଦ୍ଯ୍ ଏଵଂ ପୃଥିଵୀପାଲ ନ ଧର୍ମଂ ତ୍ଯକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
'ନାରୀଙ୍କୁ ମାରିବା ଅନୁଚିତ, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଯଦି ଏହିପରି ହୁଏ, ହେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ତେବେ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଏଵଂ ବହୁଵିଧଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ମହାମନାଃ କୋପଂ ନିଗୃହ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵସୁଧାମ୍ ଇଦମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ବହୁ ପ୍ରକାର କଥା ଶୁଣି, ମହାମନା ରାଜା ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦମନ କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବେ ପୃଥିବୀକୁ କହିଲେ।