ବ୍ରହ୍ମପ୍ରୋକ୍ତାଂ କଥାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଋଷିପୁଂଗଵାଃ ପ୍ରଶଶଂସୁସ୍ ତଦା ହୃଷ୍ଟା ରୋମାଞ୍ଚିତତନୂରୁହାଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥାରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ, ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ଏହାର ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଅହୋ ଦେଵସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଶଂଭୋଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞଵିଧ୍ଵଂସନଂ ତଥା
ହାଁ! ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମହିମା ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ; ଏବଂ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ବିନାଶ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏକାମ୍ରକଂ କ୍ଷେତ୍ରଵରଂ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ସାଂପ୍ରତମ୍ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ଏବେ ତୁମେ ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ କହିବାକୁ ଉଚିତ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ।
ତେଷାଂ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲୋକନାଥଶ୍ ଚତୁର୍ମୁଖଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଶଂଭୋସ୍ ତତ୍ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଭୂତଲେ ଦୁଷ୍କୃତଚ୍ଛଦମ୍
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, କହିଲେ: ଭୂମିରେ ଥିବା ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସେଇ କ୍ଷେତ୍ର, ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମାସତଃ ସର୍ଵପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ପରମଦୁର୍ଲଭମ୍
ଶୁଣ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ସମସ୍ତ ପାପ ହରାଇଦେଇଥିବା, ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ।
ଲିଙ୍ଗକୋଟିସମାଯୁକ୍ତଂ ଵାରାଣସୀସମଂ ଶୁଭମ୍ ଏକାମ୍ରକେତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ତୀର୍ଥାଷ୍ଟକସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଲିଙ୍ଗ ରହିଛି, ଏହା ବାରାଣସୀ ସମାନ ପବିତ୍ର, ଏକାମ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ଆଠିଟି ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ରହିଛି।
ଏକାମ୍ରଵୃକ୍ଷସ୍ ତତ୍ରାସୀତ୍ ପୁରା କଲ୍ପେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ନାମ୍ନା ତସ୍ଯୈଵ ତତ୍ କ୍ଷେତ୍ରମ୍ ଏକାମ୍ରକମ୍ ଇତି ଶ୍ରୁତମ୍
ପୁରାତନ କାଳରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେଠାରେ ଏକାମ୍ର ବୃକ୍ଷ ଥିଲା; ସେହି ବୃକ୍ଷର ନାମରୁ, ସେଇ କ୍ଷେତ୍ରକୁ 'ଏକାମ୍ର' ବୋଲି ଅଭିଧାନ କରାଯାଏ।
ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣଂ ନରନାରୀସମନ୍ଵିତମ୍ ଵିଦ୍ଵାଂସଗଣ ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ଧନଧାନ୍ଯାଦିସଂଯୁତମ୍
ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଏକାସାଥିରେ ରହନ୍ତି, ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ଅଧିକ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ଭରିପୂର।
ଗୃହଗୋପୁରସଂବାଧଂ ତ୍ରିକଚାଦ୍ଵାରଭୂଷିତମ୍ ନାନାଵଣିକ୍ସମାକୀର୍ଣଂ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍
ସେହି ସହରଟି ଘର ଓ ଦ୍ୱାରପାଳିରେ ଭରିଥିଲା, ତିନିଟି ମହାଦ୍ୱାରରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଭିଡ଼ିଥିଲେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା।
ପୁରାଟ୍ଟାଲକସଂଯୁକ୍ତଂ ରଥିଭିଃ ସମଲଂକୃତମ୍ ରାଜହଂସନିଭୈଃ ଶୁଭ୍ରୈଃ ପ୍ରାସାଦୈର୍ ଉପଶୋଭିତମ୍
ଉଚ୍ଚ ମହଳ ଓ ତଳା ଥିଲା, ରଥମାନେ ଦ୍ୱାରମାନେ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଧଳା ରାଜହଂସ ପରି ଚମକୁଥିବା ମହଲ୍ଲା ଏଠାରେ ଅଛି।
ମାର୍ଗଗଦ୍ଵାରସଂଯୁକ୍ତଂ ସିତପ୍ରାକାରଶୋଭିତମ୍ ରକ୍ଷିତଂ ଶସ୍ତ୍ରସଂଘୈଶ୍ ଚ ପରିଖାଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ସେହି ସହରରେ ରାସ୍ତା ଓ ଦ୍ୱାର ଥିଲା, ଧଳା ପାହାଡ଼ିଆ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ଖାଲି ଖୋଦାଯାଇଥିଲା।
ସିତରକ୍ତୈସ୍ ତଥା ପୀତୈଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଯାମୈଶ୍ ଚ ଵର୍ଣକୈଃ ସମୀରଣୋଦ୍ଧତାଭିଶ୍ ଚ ପତାକାଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ଧଳା, ଲାଲ, ହଳଦିଆ, କଳା ଓ ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର ପତାକାମାନେ ବାତାସରେ ଫଡ଼ିଉଥିଲେ।
ନିତ୍ଯୋତ୍ସଵପ୍ରମୁଦିତଂ ନାନାଵାଦିତ୍ରନିସ୍ଵନୈଃ ଵୀଣାଵେଣୁମୃଦଙ୍ଗୈଶ୍ ଚ କ୍ଷେପଣୀଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ସେଠାରେ ସବୁବେଳେ ଉତ୍ସବ ହେଉଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା—ବୀଣା, ବାଁଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଝାଞ୍ଜ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ।
ଦେଵତାଯତନୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରାକାରୋଦ୍ଯାନମଣ୍ଡିତୈଃ ପୂଜାଵିଚିତ୍ରରଚିତୈଃ ସର୍ଵତ୍ର ସମଲଂକୃତମ୍
ସେଠାରେ ଦେବମନ୍ଦିର, ପ୍ରାଚୀର ଓ ବଗିଚା ଦ୍ୱାରା ସବୁଠି ଶୋଭିତ ଥିଲା, ବିଚିତ୍ର ପୂଜା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା।
ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପ୍ରମୁଦିତାସ୍ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତନୁମଧ୍ଯମାଃ ହାରୈର୍ ଅଲଂକୃତଗ୍ରୀଵାଃ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣାଃ
ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଓ ସଲିଲା କମଳପତ୍ର ପରି ଲମ୍ବା ଆଖି ଥିବା ମହିଳାମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଗଳାରେ ହାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ପୀନୋନ୍ନତକୁଚାଃ ଶ୍ଯାମାଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାଃ ସ୍ଥିରାଲକାଃ ସୁକପୋଲାଃ କାଞ୍ଚୀନୂପୁରନାଦିତାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂକ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ, ଗଢ଼ିଆ ଚୁଲି, ସୁନ୍ଦର ଗାଲ ଓ କଞ୍ଚି ଓ ନୂପୁର ରବି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।
ସୁକେଶ୍ଯଶ୍ ଚାରୁଜଘନାଃ କର୍ଣାନ୍ତାଯତଲୋଚନାଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନାଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ
ସୁନ୍ଦର କେଶ, ଆକର୍ଷକ କଟି, କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ଆଖି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଗହଣାରେ ଅଲଙ୍କୃତ।
ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଧରାଃ ଶୁଭ୍ରାଃ କାଶ୍ଚିତ୍ କାଞ୍ଚନସଂନିଭାଃ ହଂସଵାରଣଗାମିନ୍ଯଃ କୁଚଭାରାଵନାମିତାଃ
କିଛି ଦେବତ୍ବ ଓ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ହଂସ ଓ ହାତୀ ପରି ଚାଲିଥିଲେ, ଅଂକ ଭାରରେ ଦେହ ବାଙ୍କି ହୋଇଯାଉଥିଲା।
ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗାଃ କର୍ଣାଭରଣଭୂଷିତାଃ ମଦାଲସାଶ୍ ଚ ସୁଶ୍ରୋଣ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରହସିତାନନାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଦେବସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଯାଇଥିଲା, କାନରେ ଗହଣା ଥିଲା, ଆନନ୍ଦରେ ଅଳସ, ସୁନ୍ଦର କଟି ଓ ସଦା ହସୁଥିବା ମୁହଁ।
ଈଷଦ୍ଵିସ୍ପଷ୍ଟଦଶନା ବିମ୍ବୌଷ୍ଠା ମଧୁରସ୍ଵରାଃ ତାମ୍ବୂଲରଞ୍ଜିତମୁଖା ଵିଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତ ହାଲୁକା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଠୋଠ ବିମ୍ବ ଫଳ ପରି ଲାଲ, ମଧୁର ସ୍ୱର, ମୁହଁ ତାମ୍ବୁଳରେ ରଙ୍ଗିତ, ଚତୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସୁଭଗାଃ ପ୍ରିଯଵାଦିନ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଯୌଵନଗର୍ଵିତାଃ ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଧରାଃ ସର୍ଵାଃ ସଦା ଚାରିତ୍ରମଣ୍ଡିତାଃ
ସେମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ପ୍ରେମରେ କଥା କହୁଥିଲେ, ସଦା ଯୌବନରେ ଗର୍ବିତ, ସମସ୍ତେ ଦେବତ୍ବ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ ସଦା ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରରେ ଶୋଭିତ।
କ୍ରୀଡନ୍ତି ତାଃ ସଦା ତତ୍ର ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ ଚାପ୍ସରସୋପମାଃ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ ଗୃହେ ପ୍ରମୁଦିତା ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ଵରାନନାଃ
ସେହି ମହିଳାମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ପରି, ସଦା ଆପଣ ଘରେ ଦିନ ରାତି ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁରେ ଶୋଭିତ।
ପୁରୁଷାସ୍ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ରୂପଯୌଵନଗର୍ଵିତାଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନାଃ ସୁମୃଷ୍ଟମଣିକୁଣ୍ଡଲାଃ
ସେଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ଗର୍ବିତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଚମକୁଥିବା ମଣି କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ ଚ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତାସ୍ ତତ୍ର ନିଵସନ୍ତି ସୁଧାର୍ମିକାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଏବଂ ନୀତିମାନ ହୋଇ ବସୁଥିଲେ।
ଅନ୍ଯାଶ୍ ଚ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵାରମୁଖ୍ଯାଃ ସୁଲୋଚନାଃ ଘୃତାଚୀମେନକାତୁଲ୍ଯାସ୍ ତଥା ସମତିଲୋତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ବେଶ୍ୟାମାନେ ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟି ନେଇ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ଘୃତାଚୀ ଓ ମେନକା ସମାନ, ଏବଂ ତିଲୋତ୍ତମାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲେ।
ଉର୍ଵଶୀସଦୃଶାଶ୍ ଚୈଵ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିନିଭାସ୍ ତଥା ଵିଶ୍ଵାଚୀସହଜନ୍ଯାଭାଃ ପ୍ରମ୍ଲୋଚାସଦୃଶାସ୍ ତଥା
କିଛି ଉର୍ବଶୀ ସମାନ, କିଛି ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ପରି, କିଛି ବିଶ୍ୱାଚୀଙ୍କ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା ପରି, ଏବଂ କିଛି ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସର୍ଵାସ୍ ତାଃ ପ୍ରିଯଵାଦିନ୍ଯଃ ସର୍ଵା ଵିହସିତାନନାଃ କଲାକୌଶଲସଂଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵାସ୍ ତା ଗୁଣସଂଯୁତାଃ
ସେମାନେ ସବୁ ମହିଳା ମଧୁର ଭାବରେ କଥା କହନ୍ତି, ସବୁଙ୍କର ମନୋହର ହସି ମୁହଁ ରହିଛି, ସବୁ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ସବୁ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ଏଵଂ ପଣ୍ଯସ୍ତ୍ରିଯସ୍ ତତ୍ର ନୃତ୍ଯଗୀତଵିଶାରଦାଃ ନିଵସନ୍ତି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵସ୍ତ୍ରୀଗୁଣଗର୍ଵିତାଃ
ସେଠାରେ, ସେମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଦକ୍ଷ, ମୁନିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ମହିଳା ଗୁଣରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ରହନ୍ତି ।
ପ୍ରେକ୍ଷଣାଲାପକୁଶଲାଃ ସୁନ୍ଦର୍ଯଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ ନ ରୂପହୀନା ଦୁର୍ଵୃତ୍ତା ନ ପରଦ୍ରୋହକାରିକାଃ
ସେମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଦକ୍ଷ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରେ । କୌଣସି ଅପସୁନ୍ଦର, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବା ନାହିଁ ।
ଯାସାଂ କଟାକ୍ଷପାତେନ ମୋହଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ମାନଵାଃ ନ ତତ୍ର ନିର୍ଧନାଃ ସନ୍ତି ନ ମୂର୍ଖା ନ ପରଦ୍ଵିଷଃ
ସେମାନଙ୍କର ଚାଲିଥିବା କଟାକ୍ଷ ଦେଖିଲେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋହିତ ହୋଇଯାନ୍ତି । ସେଠାରେ କୌଣସି ଦରିଦ୍ର, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ନାହିଁ ।