ପଠନ୍ ଦକ୍ଷକୃତଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ମୃତଶ୍ ଚ ଗଣସାଯୁଜ୍ଯଂ ପୂଜ୍ଯମାନଃ ସୁରାସୁରୈଃ
ଡକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହିତ ଏକତା ପାଇ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଵୃଷେଣ ଵିନିଯୁକ୍ତେନ ଵିମାନେନ ଵିରାଜତେ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵସ୍ଥାଯୀ ରୁଦ୍ରସ୍ଯାନୁଚରୋ ଭଵେତ୍
ଏହି ଲୋକ, ବୃଷଭ ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରହନ୍ତି; ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚର ହୋଇଥାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ଭଗଵାନ୍ ଵ୍ଯାସଃ ପରାଶରସୁତଃ ପ୍ରଭୁଃ ନୈତଦ୍ ଵେଦଯତେ କଶ୍ଚିନ୍ ନୈତଚ୍ ଛ୍ରାଵ୍ଯଂ ଚ କସ୍ଯଚିତ୍
ଏପରି କଥା କହିଥିଲେ ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପୂଜ୍ୟ ବ୍ୟାସଦେବ; ଏହି କଥା କେହି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହା କାହାକୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵେମଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଯେ ଽପି ସ୍ଯୁଃ ପାପଯୋନଯଃ ଵୈଶ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ ଚ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ ଚ ରୁଦ୍ରଲୋକମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯୁଃ
ଏହି ପରମ ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣିଲେ, ପାପୀ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ବଣିକ, ଜନାନୀ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ ଯଶ୍ ଚ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ସଦା ପର୍ଵସୁ ପର୍ଵସୁ ରୁଦ୍ରଲୋକମ୍ ଅଵାପ୍ନୋତି ଦ୍ଵିଜୋ ଵୈ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଏହି କଥାକୁ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖରେ ପଢିଥାନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ଵୈ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କଥାଂ ପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍ ରୁଦ୍ରକ୍ରୋଧୋଦ୍ଭଵାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ଵଦତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏପରି ପାପ ନାଶକ କଥା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ମହାମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ପାର୍ଵତ୍ଯାଶ୍ ଚ ତଥା ରୋଷଂ କ୍ରୋଧଂ ଶଂଭୋଶ୍ ଚ ଦୁଃସହମ୍ ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ଵୀରଭଦ୍ରସ୍ଯ ଭଦ୍ରକାଲ୍ଯାଶ୍ ଚ ସଂଭଵମ୍
ସେମାନେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ରୋଷ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଅସହ୍ୟ କ୍ରୋଧ, ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ।
ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞଵିନାଶଂ ଚ ଵୀର୍ଯଂ ଶଂଭୋସ୍ ତଥାଦ୍ଭୁତମ୍ ପୁନଃ ପ୍ରସାଦଂ ଦେଵସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ସୁମହାତ୍ମନଃ
ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ବିନାଶ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବ, ଏବଂ ପୁନି ଡକ୍ଷଙ୍କ ଦୟା ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ସେମାନେ ଶୁଣିଲେ।
ଯଜ୍ଞଭାଗଂ ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ଫଲଂ କ୍ରତୋଃ ହୃଷ୍ଟା ବଭୂଵୁଃ ସଂପ୍ରୀତା ଵିସ୍ମିତାଶ୍ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ଓ ଡକ୍ଷଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦିତ, ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛୁଶ୍ ଚ ପୁନର୍ ଵ୍ଯାସଂ କଥାଶେଷଂ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରୋଵାଚ ତାନ୍ ଵ୍ଯାସଃ କ୍ଷେତ୍ରମ୍ ଏକାମ୍ରକଂ ପୁନଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୁନି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କଥା ପଚାରିଲେ; ପଚାରିବା ପରେ, ବ୍ୟାସ ସେମାନେକୁ ପୁନି ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମପ୍ରୋକ୍ତାଂ କଥାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଋଷିପୁଂଗଵାଃ ପ୍ରଶଶଂସୁସ୍ ତଦା ହୃଷ୍ଟା ରୋମାଞ୍ଚିତତନୂରୁହାଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥାରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ, ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ଏହାର ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଅହୋ ଦେଵସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଶଂଭୋଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞଵିଧ୍ଵଂସନଂ ତଥା
ହାଁ! ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମହିମା ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ; ଏବଂ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ବିନାଶ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏକାମ୍ରକଂ କ୍ଷେତ୍ରଵରଂ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ସାଂପ୍ରତମ୍ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ଏବେ ତୁମେ ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ କହିବାକୁ ଉଚିତ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ।
ତେଷାଂ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲୋକନାଥଶ୍ ଚତୁର୍ମୁଖଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଶଂଭୋସ୍ ତତ୍ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଭୂତଲେ ଦୁଷ୍କୃତଚ୍ଛଦମ୍
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, କହିଲେ: ଭୂମିରେ ଥିବା ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସେଇ କ୍ଷେତ୍ର, ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମାସତଃ ସର୍ଵପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ପରମଦୁର୍ଲଭମ୍
ଶୁଣ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ସମସ୍ତ ପାପ ହରାଇଦେଇଥିବା, ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ।
ଲିଙ୍ଗକୋଟିସମାଯୁକ୍ତଂ ଵାରାଣସୀସମଂ ଶୁଭମ୍ ଏକାମ୍ରକେତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ତୀର୍ଥାଷ୍ଟକସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଲିଙ୍ଗ ରହିଛି, ଏହା ବାରାଣସୀ ସମାନ ପବିତ୍ର, ଏକାମ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ଆଠିଟି ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ରହିଛି।
ଏକାମ୍ରଵୃକ୍ଷସ୍ ତତ୍ରାସୀତ୍ ପୁରା କଲ୍ପେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ନାମ୍ନା ତସ୍ଯୈଵ ତତ୍ କ୍ଷେତ୍ରମ୍ ଏକାମ୍ରକମ୍ ଇତି ଶ୍ରୁତମ୍
ପୁରାତନ କାଳରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେଠାରେ ଏକାମ୍ର ବୃକ୍ଷ ଥିଲା; ସେହି ବୃକ୍ଷର ନାମରୁ, ସେଇ କ୍ଷେତ୍ରକୁ 'ଏକାମ୍ର' ବୋଲି ଅଭିଧାନ କରାଯାଏ।
ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣଂ ନରନାରୀସମନ୍ଵିତମ୍ ଵିଦ୍ଵାଂସଗଣ ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ଧନଧାନ୍ଯାଦିସଂଯୁତମ୍
ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଏକାସାଥିରେ ରହନ୍ତି, ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ଅଧିକ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ଭରିପୂର।
ଗୃହଗୋପୁରସଂବାଧଂ ତ୍ରିକଚାଦ୍ଵାରଭୂଷିତମ୍ ନାନାଵଣିକ୍ସମାକୀର୍ଣଂ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍
ସେହି ସହରଟି ଘର ଓ ଦ୍ୱାରପାଳିରେ ଭରିଥିଲା, ତିନିଟି ମହାଦ୍ୱାରରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଭିଡ଼ିଥିଲେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା।
ପୁରାଟ୍ଟାଲକସଂଯୁକ୍ତଂ ରଥିଭିଃ ସମଲଂକୃତମ୍ ରାଜହଂସନିଭୈଃ ଶୁଭ୍ରୈଃ ପ୍ରାସାଦୈର୍ ଉପଶୋଭିତମ୍
ଉଚ୍ଚ ମହଳ ଓ ତଳା ଥିଲା, ରଥମାନେ ଦ୍ୱାରମାନେ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଧଳା ରାଜହଂସ ପରି ଚମକୁଥିବା ମହଲ୍ଲା ଏଠାରେ ଅଛି।
ମାର୍ଗଗଦ୍ଵାରସଂଯୁକ୍ତଂ ସିତପ୍ରାକାରଶୋଭିତମ୍ ରକ୍ଷିତଂ ଶସ୍ତ୍ରସଂଘୈଶ୍ ଚ ପରିଖାଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ସେହି ସହରରେ ରାସ୍ତା ଓ ଦ୍ୱାର ଥିଲା, ଧଳା ପାହାଡ଼ିଆ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ଖାଲି ଖୋଦାଯାଇଥିଲା।
ସିତରକ୍ତୈସ୍ ତଥା ପୀତୈଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଯାମୈଶ୍ ଚ ଵର୍ଣକୈଃ ସମୀରଣୋଦ୍ଧତାଭିଶ୍ ଚ ପତାକାଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ଧଳା, ଲାଲ, ହଳଦିଆ, କଳା ଓ ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର ପତାକାମାନେ ବାତାସରେ ଫଡ଼ିଉଥିଲେ।
ନିତ୍ଯୋତ୍ସଵପ୍ରମୁଦିତଂ ନାନାଵାଦିତ୍ରନିସ୍ଵନୈଃ ଵୀଣାଵେଣୁମୃଦଙ୍ଗୈଶ୍ ଚ କ୍ଷେପଣୀଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ସେଠାରେ ସବୁବେଳେ ଉତ୍ସବ ହେଉଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା—ବୀଣା, ବାଁଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଝାଞ୍ଜ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ।
ଦେଵତାଯତନୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରାକାରୋଦ୍ଯାନମଣ୍ଡିତୈଃ ପୂଜାଵିଚିତ୍ରରଚିତୈଃ ସର୍ଵତ୍ର ସମଲଂକୃତମ୍
ସେଠାରେ ଦେବମନ୍ଦିର, ପ୍ରାଚୀର ଓ ବଗିଚା ଦ୍ୱାରା ସବୁଠି ଶୋଭିତ ଥିଲା, ବିଚିତ୍ର ପୂଜା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା।
ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପ୍ରମୁଦିତାସ୍ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତନୁମଧ୍ଯମାଃ ହାରୈର୍ ଅଲଂକୃତଗ୍ରୀଵାଃ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣାଃ
ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଓ ସଲିଲା କମଳପତ୍ର ପରି ଲମ୍ବା ଆଖି ଥିବା ମହିଳାମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଗଳାରେ ହାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ପୀନୋନ୍ନତକୁଚାଃ ଶ୍ଯାମାଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାଃ ସ୍ଥିରାଲକାଃ ସୁକପୋଲାଃ କାଞ୍ଚୀନୂପୁରନାଦିତାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂକ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ, ଗଢ଼ିଆ ଚୁଲି, ସୁନ୍ଦର ଗାଲ ଓ କଞ୍ଚି ଓ ନୂପୁର ରବି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।
ସୁକେଶ୍ଯଶ୍ ଚାରୁଜଘନାଃ କର୍ଣାନ୍ତାଯତଲୋଚନାଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନାଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ
ସୁନ୍ଦର କେଶ, ଆକର୍ଷକ କଟି, କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ଆଖି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଗହଣାରେ ଅଲଙ୍କୃତ।
ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଧରାଃ ଶୁଭ୍ରାଃ କାଶ୍ଚିତ୍ କାଞ୍ଚନସଂନିଭାଃ ହଂସଵାରଣଗାମିନ୍ଯଃ କୁଚଭାରାଵନାମିତାଃ
କିଛି ଦେବତ୍ବ ଓ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ହଂସ ଓ ହାତୀ ପରି ଚାଲିଥିଲେ, ଅଂକ ଭାରରେ ଦେହ ବାଙ୍କି ହୋଇଯାଉଥିଲା।
ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗାଃ କର୍ଣାଭରଣଭୂଷିତାଃ ମଦାଲସାଶ୍ ଚ ସୁଶ୍ରୋଣ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରହସିତାନନାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଦେବସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଯାଇଥିଲା, କାନରେ ଗହଣା ଥିଲା, ଆନନ୍ଦରେ ଅଳସ, ସୁନ୍ଦର କଟି ଓ ସଦା ହସୁଥିବା ମୁହଁ।
ଈଷଦ୍ଵିସ୍ପଷ୍ଟଦଶନା ବିମ୍ବୌଷ୍ଠା ମଧୁରସ୍ଵରାଃ ତାମ୍ବୂଲରଞ୍ଜିତମୁଖା ଵିଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତ ହାଲୁକା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଠୋଠ ବିମ୍ବ ଫଳ ପରି ଲାଲ, ମଧୁର ସ୍ୱର, ମୁହଁ ତାମ୍ବୁଳରେ ରଙ୍ଗିତ, ଚତୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।