ତଥୈଵମ୍ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଧିପତିର୍ ଭଵଃ କୃତ୍ଵାଶ୍ଵାସକରଂ ଵାକ୍ଯଂ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଵାକ୍ଯସଂହିତମ୍
ତିନି ଲୋକର ନାଥ ଭବ ଏଭଳି ଶାନ୍ତିଦାୟକ ଓ ଜ୍ଞାନମୟ କଥା କହିଥିଲେ।
ଦକ୍ଷ ଦୁଃଖଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞଵିଧ୍ଵଂସନଂ ପ୍ରତି ଅହଂ ଯଜ୍ଞହନସ୍ ତୁଭ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟମ୍ ଏତତ୍ ପୁରାନଘ
ଡକ୍ଷ, ଯଜ୍ଞ ବିନାଶ ନେଇ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଯଜ୍ଞ ବିନାଶକାରୀ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦେଖିଛ।
ଭୂଯଶ୍ ଚ ତ୍ଵଂ ଵରମ୍ ଇମଂ ମତ୍ତୋ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ସୁଵ୍ରତ ପ୍ରସନ୍ନସୁମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ମମୈକାଗ୍ରମନାଃ ଶୃଣୁ
ପୁନିଥରେ, ହେ ସଦ୍ବ୍ରତ, ମୋଠାରୁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କର; ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ଵାଜପେଯଶତସ୍ଯ ଵୈ ପ୍ରଜାପତେ ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ଫଲଭାଗୀ ଭଵିଷ୍ଯସି
ମୋର କୃପାରେ, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ତୁମେ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ଭାଗ୍ୟପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇବ।
ଵେଦାନ୍ ଷଡଙ୍ଗାନ୍ ବୁଧ୍ଯସ୍ଵ ସାଂଖ୍ଯଯୋଗାଂଶ୍ ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ ତପଶ୍ ଚ ଵିପୁଲଂ ତପ୍ତ୍ଵା ଦୁଶ୍ଚରଂ ଦେଵଦାନଵୈଃ
ବେଦ ଓ ତାହାର ଛଅ ଅଙ୍ଗ, ସାଙ୍ଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗର ସମସ୍ତ ଶାଖା ଜାଣ; ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ତପସ୍ୟା କରିପାରିନଥିଲେ, ସେହି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କର।
ଅବ୍ଦୈର୍ ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ ଯୁକ୍ତଂ ଗୂଢମ୍ ଅପ୍ରଜ୍ଞନିନ୍ଦିତମ୍ ଵର୍ଣାଶ୍ରମକୃତୈର୍ ଧର୍ମୈର୍ ଵିନୀତଂ ନ କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ଵଚିତ୍
ବାରଷ ବର୍ଷ ଧରି, ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯାହାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ନିୟମରେ ଚାଲିଥିବା, ଶିଷ୍ଟ ଓ ନିୟମିତ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
ସମାଗତଂ ଵ୍ଯଵସିତଂ ପଶୁପାଶଵିମୋକ୍ଷଣମ୍ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଆଶ୍ରମାଣାଂ ଚ ମଯା ପାଶୁପତଂ ଵ୍ରତମ୍
ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ, ମୁଁ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛି।
ଉତ୍ପାଦିତଂ ଦକ୍ଷ ଶୁଭଂ ସର୍ଵପାପଵିମୋଚନମ୍ ଅସ୍ଯ ଚୀର୍ଣସ୍ଯ ଯତ୍ ସମ୍ଯକ୍ ଫଲଂ ଭଵତି ପୁଷ୍କଲମ୍ ତଚ୍ ଚାସ୍ତୁ ସୁମହାଭାଗ ମାନସସ୍ ତ୍ଯଜ୍ଯତାଂ ଜ୍ଵରଃ
ଡକ୍ଷ, ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି; ଏହାକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କରିଲେ ଯେଉଁ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ତୁମ ପାଇଁ ହେଉ; ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଗ୍ୟବାନ୍, ମନରୁ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଦେଵେଶଃ ସପତ୍ନୀକଃ ସହାନୁଗଃ ଅଦର୍ଶନମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଦକ୍ଷସ୍ଯାମିତତେଜସଃ
ଏଭଳି କହି, ଦେବମାନ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନାହିଁ।
ଅଵାପ୍ଯ ଚ ତଥା ଭାଗଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ଚୋମଯା ଭଵଃ ଜ୍ଵରଂ ଚ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞୋ ବହୁଧା ଵ୍ଯଭଜତ୍ ତଦା
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ଭାଗ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଭବ ତାହା ପାଇଲେ; ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ସେତେବେଳେ ଜ୍ୱରକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବଣ୍ଟନ କଲେ।
ଶାନ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵମ୍ ଅଥ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ଶିଖାଭିତାପୋ ନାଗାନାଂ ପର୍ଵତାନାଂ ଶିଲାଜତୁ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଶୁଣ; ନାଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିଖାର ତାପ, ପାହାଡ଼ ଓ ଶିଳାଜତୁ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
ଅପାଂ ତୁ ନୀଲିକାଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ ନିର୍ମୋକୋ ଭୁଜଗେଷୁ ଚ ଖୋରକଃ ସୌରଭେଯାଣାମ୍ ଊଖରଃ ପୃଥିଵୀତଲେ
ପାଣି ପାଇଁ ନୀଳିକା, ସର୍ପମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ମୋକ, ସୌରଭେୟମାନେ ପାଇଁ ଖୋରକ, ପୃଥିବୀରେ ଉଖର ରହିଛି ବୋଲି ଜାଣ।
ଶୁନାମ୍ ଅପି ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଦୃଷ୍ଟିପ୍ରତ୍ଯଵରୋଧନମ୍ ରନ୍ଧ୍ରାଗତମ୍ ଅଥାଶ୍ଵାନାଂ ଶିଖୋଦ୍ଭେଦଶ୍ ଚ ବର୍ହିଣାମ୍
କୁକୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅବରୋଧିତ ହୁଏ; ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାକ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୋଷ ଥାଏ; ମୟୂରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚୁଡ଼ିଆ ଫାଟିଯିବାକୁ ଦୁର୍ବଳତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନେତ୍ରରାଗଃ କୋକିଲାନାଂ ଦ୍ଵେଷଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମହାତ୍ମନାମ୍ ଜନାନାମ୍ ଅପି ଭେଦଶ୍ ଚ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
କୋଇଲୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଖି ଲାଲ ହେବାକୁ ଦୋଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୁର୍ବଳତା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବି ଏହି ପ୍ରକାର ଭେଦ ଥାଏ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଶୁକାନାମ୍ ଅପି ସର୍ଵେଷାଂ ହିକ୍କିକା ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଜ୍ଵରଃ ଶାର୍ଦୂଲେଷ୍ଵ୍ ଅଥ ଵୈ ଵିପ୍ରାଃ ଶ୍ରମୋ ଜ୍ଵର ଇହୋଚ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ ଟିଆମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିକ୍କା ହେବାକୁ ରୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ବାଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୱର ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ମାନୁଷେଷୁ ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞା ଜ୍ଵରୋ ନାମୈଷ କୀର୍ତିତଃ ମରଣେ ଜନ୍ମନି ତଥା ମଧ୍ଯେ ଚାପି ନିଵେଶିତଃ
ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଜ୍ୱରକୁ ନାମ ଦେଇ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; ଏହା ମୃତ୍ୟୁବେଳେ, ଜନ୍ମବେଳେ ଓ ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ ବି ଥାଏ।
ଏତନ୍ ମାହେଶ୍ଵରଂ ତେଜୋ ଜ୍ଵରୋ ନାମ ସୁଦାରୁଣଃ ନମସ୍ଯଶ୍ ଚୈଵ ମାନ୍ଯଶ୍ ଚ ସର୍ଵପ୍ରାଣିଭିର୍ ଈଶ୍ଵରଃ
ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଶକ୍ତି; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ପୂଜିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେଇ ପ୍ରଭୁ।
ଇମାଂ ଜ୍ଵରୋତ୍ପତ୍ତିମ୍ ଅଦୀନମାନସଃ ପଠେତ୍ ସଦା ଯଃ ସୁସମାହିତୋ ନରଃ ଵିମୁକ୍ତରୋଗଃ ସ ନରୋ ମୁଦାଯୁତୋ ଲଭେତ କାମାଂଶ୍ ଚ ଯଥାମନୀଷିତାନ୍
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଏହି ଜ୍ୱରର ଉତ୍ପତ୍ତିକଥାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସଦା ପଢ଼େ, ସେ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଆନନ୍ଦ ପାଏ ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିପାରେ।
ଦକ୍ଷପ୍ରୋକ୍ତଂ ସ୍ତଵଂ ଚାପି କୀର୍ତଯେଦ୍ ଯଃ ଶୃଣୋତି ଵା ନାଶୁଭଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ କିଂଚିଦ୍ ଦୀର୍ଘମ୍ ଆଯୁର୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠି ଡକ୍ଷଙ୍କ କହିଥିବା ଏହି ସ୍ତବକୁ କେହି ଗାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅଶୁଭ ଘଟେନାହିଁ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ମିଳେ।
ଯଥା ସର୍ଵେଷୁ ଦେଵେଷୁ ଵରିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନ୍ ଭଵଃ ତଥା ସ୍ତଵୋ ଵରିଷ୍ଠୋ ଽଯଂ ସ୍ତଵାନାଂ ଦକ୍ଷନିର୍ମିତଃ
ଯେପରି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଗବାନ୍ ଭବ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେପରି ଡକ୍ଷଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଏହି ସ୍ତବ ବି ସ୍ତବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଯଶଃସ୍ଵର୍ଗସୁରୈଶ୍ଵର୍ଯଵିତ୍ତାଦିଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ ସ୍ତୋତଵ୍ଯୋ ଭକ୍ତିମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ଵିଦ୍ଯାକାମୈଶ୍ ଚ ଯତ୍ନତଃ
ଯେଉଁମାନେ ଯଶ, ସ୍ୱର୍ଗ, ଶାସନ, ଧନ ଓ ବିଜୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ସ୍ତବକୁ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ।
ଵ୍ଯାଧିତୋ ଦୁଃଖିତୋ ଦୀନୋ ନରୋ ଗ୍ରସ୍ତୋ ଭଯାଦିଭିଃ ରାଜକାର୍ଯନିଯୁକ୍ତୋ ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ମହତୋ ଭଯାତ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ରୋଗ, ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କିମ୍ବା ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ, କିମ୍ବା ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ, ସେ ମହାଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଅନେନୈଵ ଚ ଦେହେନ ଗଣାନାଂ ଚ ମହେଶ୍ଵରାତ୍ ଇହ ଲୋକେ ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗଣରାଡ୍ ଉପଜାଯତେ
ଏହି ଦେହରେ ଥିବାବେଳେ ମହେଶ୍ୱର ଓ ଗଣମାନଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ପାଇ ଗଣପତି ହେବାର ଅଧିକାର ମିଳେ।
ନ ଯକ୍ଷା ନ ପିଶାଚା ଵା ନ ନାଗା ନ ଵିନାଯକାଃ କୁର୍ଯୁର୍ ଵିଘ୍ନଂ ଗୃହେ ତସ୍ଯ ଯତ୍ର ସଂସ୍ତୂଯତେ ଭଵଃ
ଯେଉଁଘରେ ଭବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ନାଗ କିମ୍ବା ବିନାୟକ କେହି ମଧ୍ୟ ବାଧା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଶୃଣୁଯାଦ୍ ଵା ଇଦଂ ନାରୀ ଭକ୍ତ୍ଯାଥ ଭଵଭାଵିତା ପିତୃପକ୍ଷେ ଭର୍ତୃପକ୍ଷେ ପୂଜ୍ଯା ଭଵତି ଚୈଵ ହ
ଯଦି କୌଣସି ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହିକଥା ଶୁଣନ୍ତି ଓ ଭବରେ ମନ ଲଗାନ୍ତି, ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଶୃଣୁଯାଦ୍ ଵା ଇଦଂ ସର୍ଵଂ କୀର୍ତଯେଦ୍ ଵାପ୍ଯ୍ ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ ତସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି କାର୍ଯାଣି ସିଦ୍ଧିଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଵିଘ୍ନତଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ସମସ୍ତକୁ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ବାରମ୍ବାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କାମ ଅବିଘ୍ନରେ ସଫଳ ହୁଏ।
ମନସା ଚିନ୍ତିତଂ ଯଚ୍ ଚ ଯଚ୍ ଚ ଵାଚାପ୍ଯ୍ ଉଦାହୃତମ୍ ସର୍ଵଂ ସଂପଦ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ସ୍ତଵସ୍ଯାସ୍ଯାନୁକୀର୍ତନାତ୍
ମନରେ ଯାହା ଭାବିଥିବେ କିମ୍ବା ମୁଁହରେ ଯାହା କହିଥିବେ, ଏହି ସ୍ତବକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସେସବୁ ସଫଳ ହୁଏ।
ଦେଵସ୍ଯ ସଗୁହସ୍ଯାଥ ଦେଵ୍ଯା ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରସ୍ଯ ଚ ବଲିଂ ଵିଭଜତଃ କୃତ୍ଵା ଦମେନ ନିଯମେନ ଚ
ଦେବତା ସଗୁହ, ଦେବୀ ଓ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇ, ସଂଯମ ଓ ନିୟମ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତୋ ଗୃହ୍ଣୀଯାନ୍ ନାମାନ୍ଯ୍ ଆଶୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଈପ୍ସିତାଂଲ୍ ଲଭତେ ଽପ୍ଯ୍ ଅର୍ଥାନ୍ କାମାନ୍ ଭୋଗାଂଶ୍ ଚ ମାନଵଃ
ତାପରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ ନେଇବା ଉଚିତ; ଏହା କଲେ ମଣିଷ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଧନ, କାମନା ଓ ଭୋଗ ଲାଭ କରେ।
ମୃତଶ୍ ଚ ସ୍ଵର୍ଗମ୍ ଆପ୍ନୋତି ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରସମାଵୃତଃ ସର୍ଵକାମସୁଯୁକ୍ତୋ ଵା ଯୁକ୍ତୋ ଵା ସର୍ଵପାତକୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ହଜାର ଜଣ ନାରୀ ସହିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଯଦିଓ ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଥିବେ।