ଯଦା ନ ଶକ୍ଯତେ ମୋହାଦ୍ ଅଵଲେପାଚ୍ ଚ ପାର୍ଥିଵଃ ଅପନେତୁଂ ତଦା ଵେଣସ୍ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ମହର୍ଷଯଃ
ମୋହ ଓ ଅଭିମାନରେ ରାଜାକୁ ଅପସାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ମହାର୍ଷିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବେଣଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ତଂ ନିଗୃହ୍ଯ ମହାତ୍ମାନୋ ଵିସ୍ଫୁରନ୍ତଂ ମହାବଲମ୍ ତତୋ ଽସ୍ଯ ସଵ୍ଯମ୍ ଊରୁଂ ତେ ମମନ୍ଥୁର୍ ଜାତମନ୍ଯଵଃ
ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ, କ୍ରୋଧରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବଳବାନ୍ ବେଣଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ତାଙ୍କର ବାମ ଉରୁକୁ ଭଲଭାବେ ମଥନ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ନିମଥ୍ଯମାନେ ଵୈ ରାଜ୍ଞ ଊରୌ ତୁ ଜଜ୍ଞିଵାନ୍ ହ୍ରସ୍ଵୋ ଽତିମାତ୍ରଃ ପୁରୁଷଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ ଚେତି ବଭୂଵ ହ
ରାଜାଙ୍କ ବାମ ଉରୁ ମଥନ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଛୋଟ ଏବଂ କଳା ଦେହର ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ସ ଭୀତଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ ଭୂତ୍ଵା ତସ୍ଥିଵାନ୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ତମ୍ ଅତ୍ରିର୍ ଵିହ୍ଵଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଷୀଦେତ୍ଯ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତଦା
ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଅତ୍ରି କହିଲେ, 'ବସ'।
ନିଷାଦଵଂଶକର୍ତାସୌ ବଭୂଵ ଵଦତାଂ ଵରାଃ ଧୀଵରାନ୍ ଅସୃଜଚ୍ ଚାପି ଵେଣକଲ୍ମଷସଂଭଵାନ୍
ସେ ନିଷାଦ ବଂଶର ସ୍ଥାପକ ହେଲେ, ହେ ବକ୍ତାଶ୍ରେଷ୍ଠ; ବେଣଙ୍କ ଅପବିତ୍ରତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଧୀବରମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵିନ୍ଧ୍ଯନିଲଯାସ୍ ତଥା ପର୍ଵତସଂଶ୍ରଯାଃ ଅଧର୍ମରୁଚଯୋ ଵିପ୍ରାସ୍ ତେ ତୁ ଵୈ ଵେଣକଲ୍ମଷାଃ
ଯେମାନେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବେଣଙ୍କ ପାପରେ ଦୂଷିତ।
ତତଃ ପୁନର୍ ମହାତ୍ମାନଃ ପାଣିଂ ଵେଣସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣମ୍ ଅରଣୀମ୍ ଇଵ ସଂରବ୍ଧା ମମନ୍ଥୁର୍ ଜାତମନ୍ଯଵଃ
ତାପରେ, ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ବେଣଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତକୁ ଅରଣୀ ପରି ମଥନ କଲେ।
ପୃଥୁସ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ କରାଜ୍ ଜ୍ଵଲନସଂନିଭଃ ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵଵପୁଷା ସାକ୍ଷାଦ୍ ଅଗ୍ନିର୍ ଇଵ ଜ୍ଵଲନ୍
ସେହି ହାତରୁ ପ୍ରଥୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ନିଜ ତେଜରେ ଚମକୁଥିବା, ମନେ ହେଉଥିଲା ନିଜେ ଅଗ୍ନି ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇଛନ୍ତି।
ଅଥ ସୋ ଽଜଗଵଂ ନାମ ଧନୁର୍ ଗୃହ୍ଯ ମହାରଵମ୍ ଶରାଂଶ୍ ଚ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ କଵଚଂ ଚ ମହାପ୍ରଭମ୍
ତାପରେ ସେ ଅଜଗବ ନାମକ ଉଚ୍ଚଧ୍ୱନି ଧନୁଷ ଉଠାଇଲେ, ସହିତେ ଦିବ୍ୟ ଶର ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତେଜସ୍ୱୀ କବଚ ଧରିଲେ।
ତସ୍ମିଞ୍ ଜାତେ ଽଥ ଭୂତାନି ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟାନି ସର୍ଵଶଃ ସମାପେତୁର୍ ମହାଭାଗା ଵେଣସ୍ ତୁ ତ୍ରିଦିଵଂ ଯଯୌ
ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେବେଳେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଖୁସିରେ ଭରିଗଲେ, ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ବେନ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସମୁତ୍ପନ୍ନେନ ଭୋ ଵିପ୍ରାଃ ସତ୍ପୁତ୍ରେଣ ମହାତ୍ମନା ତ୍ରାତଃ ସ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ପୁଂନାମ୍ନୋ ନରକାତ୍ ତଦା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁଅର ଜନ୍ମରେ, ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ନାମକ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ।
ତଂ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ ଚ ନଦ୍ଯଶ୍ ଚ ରତ୍ନାନ୍ଯ୍ ଆଦାଯ ସର୍ଵଶଃ ତୋଯାନି ଚାଭିଷେକାର୍ଥଂ ସର୍ଵ ଏଵୋପତସ୍ଥିରେ
ତାପରେ ସମୁଦ୍ର ଓ ନଦୀମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମଣିମୁକ୍ତା ଓ ଜଳ ନେଇ, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ପିତାମହଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵୈର୍ ଆଙ୍ଗିରସୈଃ ସହ ସ୍ଥାଵରାଣି ଚ ଭୂତାନି ଜଙ୍ଗମାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ
ପିତାମହ ଭଗବାନ ଦେବମାନେ, ଆଙ୍ଗିରସ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଏବଂ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସମାଗମ୍ଯ ତଦା ଵୈଣ୍ଯମ୍ ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚନ୍ ନରାଧିପମ୍ ମହତା ରାଜରାଜେନ ପ୍ରଜାସ୍ ତେନାନୁରଞ୍ଜିତାଃ
ସେମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ ବେନଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହେଲେ।
ସୋ ଽଭିଷିକ୍ତୋ ମହାତେଜା ଵିଧିଵଦ୍ ଧର୍ମକୋଵିଦୈଃ ଆଧିରାଜ୍ଯେ ତଦା ରାଜ୍ଞାଂ ପୃଥୁର୍ ଵୈଣ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଯଥାବିଧି ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୃଥୁ ବେନପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାରାଜା ହେଲେ।
ପିତ୍ରାପରଞ୍ଜିତାସ୍ ତସ୍ଯ ପ୍ରଜାସ୍ ତେନାନୁରଞ୍ଜିତାଃ ଅନୁରାଗାତ୍ ତତସ୍ ତସ୍ଯ ନାମ ରାଜାଭ୍ଯଜାଯତ
ତାଙ୍କର ପିତା ପ୍ରତି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ପ୍ରଜାମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ସ୍ନେହରୁ ସେ 'ରାଜା' ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଆପସ୍ ତସ୍ତମ୍ଭିରେ ତସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରମ୍ ଅଭିଯାସ୍ଯତଃ ପର୍ଵତାଶ୍ ଚ ଦଦୁର୍ ମାର୍ଗଂ ଧ୍ଵଜଭଙ୍ଗଶ୍ ଚ ନାଭଵତ୍
ସେ ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ଯିବାବେଳେ, ଜଳ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଟକି ରହିଲା, ପାହାଡ଼ମାନେ ପଥ ଦେଲେ, କୌଣସି ଧ୍ୱଜ ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ।
ଅକୃଷ୍ଟପଚ୍ଯା ପୃଥିଵୀ ସିଧ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ନାନି ଚିନ୍ତନାତ୍ ସର୍ଵକାମଦୁଘା ଗାଵଃ ପୁଟକେ ପୁଟକେ ମଧୁ
ମାଟି କୃଷି ଛାଡ଼ି ଅନ୍ନ ଦେଉଥିଲା, କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ଖାଦ୍ୟ ମିଳୁଥିଲା, ଗାଈମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗହ୍ୱରରେ ମଧୁ ମିଳୁଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ କାଲେ ତୁ ଯଜ୍ଞେ ପୈତାମହେ ଶୁଭେ ସୂତଃ ସୂତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସୌତ୍ଯେ ଽହନି ମହାମତିଃ
ଏହି ସମୟରେ, ପିତୃୟ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ସୂତି କ୍ରିୟା ଦିନରେ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୂତ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ମହାଯଜ୍ଞେ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଽଥ ମାଗଧଃ ପୃଥୋଃ ସ୍ତଵାର୍ଥଂ ତୌ ତତ୍ର ସମାହୂତୌ ମହର୍ଷିଭିଃ
ସେଇ ମହାଯଜ୍ଞରେ ଜ୍ଞାନୀ ମାଗଧ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦୁହେଁକୁ ପୃଥୁଙ୍କ ସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଡାକିଲେ।
ତାଵ୍ ଊଚୁର୍ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ସ୍ତୂଯତାମ୍ ଏଷ ପାର୍ଥିଵଃ କର୍ମୈତଦ୍ ଅନୁରୂପଂ ଵାଂ ପାତ୍ରଂ ଚାଯଂ ନରାଧିପଃ
ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଦୁହେଁକୁ ଭଲ ମିଳିବ, ଏହି ନରପତି ଯୋଗ୍ୟ।'
ତାଵ୍ ଊଚତୁସ୍ ତଦା ସର୍ଵାଂସ୍ ତାନ୍ ଋଷୀନ୍ ସୂତମାଗଧୌ ଆଵାଂ ଦେଵାନ୍ ଋଷୀଂଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରୀଣଯାଵଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ
ତାପରେ ସୂତ ଓ ମାଗଧ ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆମେ ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଛୁ।'
ନ ଚାସ୍ଯ ଵିଦ୍ମୋ ଵୈ କର୍ମ ନାମ ଵା ଲକ୍ଷଣଂ ଯଶଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯେନାସ୍ଯ କୁର୍ଯାଵ ରାଜ୍ଞସ୍ ତେଜସ୍ଵିନୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
କିନ୍ତୁ ଆମେ ତାଙ୍କର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ନାମ କିମ୍ବା ଗୁଣ ଜାଣୁନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିପାରିବା।
ଋଷିଭିସ୍ ତୌ ନିଯୁକ୍ତୌ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯୈଃ ସ୍ତୂଯତାମ୍ ଇତି ଯାନି କର୍ମାଣି କୃତଵାନ୍ ପୃଥୁଃ ପଶ୍ଚାନ୍ ମହାବଲଃ
ଋଷିମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ, 'ଭବିଷ୍ୟତର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କର; ପୃଥୁ ଯେଉଁ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ପରେ କରିବେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କର।'
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵୈ ଲୋକେ ସ୍ତଵେଷୁ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଆଶୀର୍ଵାଦାଃ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ସୂତମାଗଧବନ୍ଦିଭିଃ
ସେଇବେଳୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ବନ୍ଦୀମାନେ ସ୍ତୁତିରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାର ପ୍ରଥା ଚାଲିଆସିଛି।
ତଯୋଃ ସ୍ତଵାନ୍ତେ ସୁପ୍ରୀତଃ ପୃଥୁଃ ପ୍ରାଦାତ୍ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରଃ ଅନୂପଦେଶଂ ସୂତାଯ ମଗଧଂ ମାଗଧାଯ ଚ
ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶେଷରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରଜାପତି ପୃଥୁ ସୂତଙ୍କୁ ଅନୂପ ଦେଶ ଏବଂ ମାଗଧଙ୍କୁ ମାଗଧ ଦେଶ ଦାନ କଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମପ୍ରୀତାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ ମନୀଷିଣଃ ଵୃତ୍ତୀନାମ୍ ଏଷ ଵୋ ଦାତା ଭଵିଷ୍ଯତି ନରାଧିପଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକମାନେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ଏହି ରାଜା ଆପଣମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ଦେବେ।'
ତତୋ ଵୈଣ୍ଯଂ ମହାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଜାଃ ସମଭିଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ତ୍ଵଂ ନୋ ଵୃତ୍ତିଂ ଵିଧତ୍ସ୍ଵେତି ମହର୍ଷିଵଚନାତ୍ ତଦା
ତାପରେ ପ୍ରଜାମାନେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବେଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମହାର୍ଷିଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ କହିଲେ, 'ଆମ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଦେବାକୁ ଆପଣ ଉତ୍ତରଦାୟୀ।'
ସୋ ଽଭିଦ୍ରୁତଃ ପ୍ରଜାଭିସ୍ ତୁ ପ୍ରଜାହିତଚିକୀର୍ଷଯା ଧନୁର୍ ଗୃହ୍ଯ ପୃଷତ୍କାଂଶ୍ ଚ ପୃଥିଵୀମ୍ ଆଦ୍ରଵଦ୍ ବଲୀ
ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ପରେ, ସେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ବିଚରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତୋ ଵୈଣ୍ଯଭଯତ୍ରସ୍ତା ଗୌର୍ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ ମହୀ ତାଂ ପୃଥୁର୍ ଧନୁର୍ ଆଦାଯ ଦ୍ରଵନ୍ତୀମ୍ ଅନ୍ଵଧାଵତ
ତାପରେ ବେଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଭୟରେ ପୃଥିବୀ ଗାଈ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପଳାଇଗଲା; ପୃଥୁ ଧନୁଷ ନେଇ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ତାକୁ ଧାଡ଼ିଲେ।