ନାହଂ ଦେଵୋ ନ ଦୈତ୍ଯୋ ଵା ନ ଚ ଭୋକ୍ତୁମ୍ ଇହାଗତଃ ନୈଵ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଚ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରା ନ ଚ କୌତୂହଲାନ୍ଵିତାଃ
ମୁଁ ଦେବତା ନୁହେଁ, ଦାନବ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏଠାକୁ ଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆସିନାହିଁ। ହେ ଦେବତାମାନେ, ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା କୌତୁହଳରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଆସିନାହିଁ।
ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞଵିନାଶାର୍ଥଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଽହଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ଵୀରଭଦ୍ରେତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ରୁଦ୍ରକୋପାଦ୍ ଵିନିଃସୃତଃ
ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ, ମୁଁ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ମୋ ନାମ ବୀରଭଦ୍ର, ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଭଦ୍ରକାଲୀ ଚ ଵିଖ୍ଯାତା ଦେଵ୍ଯାଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ ଵିନିର୍ଗତା ପ୍ରେଷିତା ଦେଵଦେଵେନ ଯଜ୍ଞାନ୍ତିକମ୍ ଉପାଗତା
ଏହି ଭଦ୍ରକାଳୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଶରଣଂ ଗଚ୍ଛ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦେଵଦେଵମ୍ ଉମାପତିମ୍ ଵରଂ କ୍ରୋଧୋ ଽପି ଦେଵସ୍ଯ ନ ଵରଃ ପରିଚାରକୈଃ
ହେ ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉମାପତିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଅ। କାରଣ, ଭଗବାନଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନିଖାତୋତ୍ପାଟିତୈର୍ ଯୂପୈର୍ ଅପଵିଦ୍ଧୈସ୍ ତତସ୍ ତତଃ ଉତ୍ପତଦ୍ଭିଃ ପତଦ୍ଭିଶ୍ ଚ ଗୃଧ୍ରୈର୍ ଆମିଷଗୃଧ୍ନୁଭିଃ
ଯଜ୍ଞର ଯୂପସ୍ତମ୍ଭଗୁଡ଼ିକୁ ଉଖଳି ଏଠାଉଠି ଛିଟିଯାଇଥିଲା। ମାଂସ ଲୋଭରେ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଉଡ଼ି ଓ ଝପଟି ପଡ଼ୁଥିଲେ।
ପକ୍ଷଵାତଵିନିର୍ଧୂତୈଃ ଶିଵାରୁତଵିନାଦିତୈଃ ସ ତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞୋ ନୃପତେର୍ ବାଧ୍ଯମାନସ୍ ତଦା ଗଣୈଃ
ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କ ପାଖିର ପବନରେ ସବୁ ଉଡ଼ୁଥିଲା, ଶିବଙ୍କ ଦଳର ଭୟଙ୍କର ହୁଙ୍କାରରେ ମାନ୍ୟପ୍ରାଣ ହେଉଥିଲା। ରାଜାଙ୍କ ସେ ଯଜ୍ଞ ଶିବଗଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲା।
ଆସ୍ଥାଯ ମୃଗରୂପଂ ଵୈ ଖମ୍ ଏଵାଭ୍ଯପତତ୍ ତଦା ତଂ ତୁ ଯଜ୍ଞଂ ତଥାରୂପଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତମ୍ ଉପଲଭ୍ଯ ସଃ
ସେତେବେଳେ, ଏକ ମୃଗର ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଏହି ଯଜ୍ଞ ଆକାଶକୁ ଲାଫି ଚାଲିଗଲା। ଏପରି ରୂପରେ ଯଜ୍ଞକୁ ପଳାଉଥିବା ଦେଖି, ସେ—
ଧନୁର୍ ଆଦାଯ ବାଣଂ ଚ ତଦର୍ଥମ୍ ଅଗମତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ତତସ୍ ତସ୍ଯ ଗଣେଶସ୍ଯ କ୍ରୋଧାଦ୍ ଅମିତତେଜସଃ
ପ୍ରଭୁ ତାହା ପାଇଁ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରିଲେ। ତାପରେ ସେ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଗଣପତିଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ—
ଲଲାଟାତ୍ ପ୍ରସୃତୋ ଘୋରଃ ସ୍ଵେଦବିନ୍ଦୁର୍ ବଭୂଵ ହ ତସ୍ମିନ୍ ପତିତମାତ୍ରେ ଚ ସ୍ଵେଦବିନ୍ଦୌ ତଦା ଭୁଵି
ତାଙ୍କ ଲଳାଟରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପସିନାର ଫୁଲକା ଚୁଇଁଲା। ସେଇ ସମୟରେ ସେ ପସିନା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତୋ ମହାନ୍ ଅଗ୍ନିର୍ ଜ୍ଵଲତ୍କାଲାନଲୋପମଃ ତତ୍ରୋଦପଦ୍ଯତ ତଦା ପୁରୁଷୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ଅଗ୍ନି ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ସମୟାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି ଦହୁଥିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ହ୍ରସ୍ଵୋ ଽତିମାତ୍ରୋ ରକ୍ତାକ୍ଷୋ ହରିଚ୍ଛ୍ମଶ୍ରୁର୍ ଵିଭୀଷଣଃ ଊର୍ଧ୍ଵକେଶୋ ଽତିରୋମାଙ୍ଗଃ ଶୋଣକର୍ଣସ୍ ତଥୈଵ ଚ
ସେ ପୁରୁଷ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିଶାଳ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ହଳଦିଆ ଦାଢ଼ି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା, ଚୁଲି ଉପରକୁ ଦାଡ଼ିଥିବା, ଦେହ ପୁରା ଲୋମରେ ଢ଼କା, ଏବଂ କାନ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ।
କରାଲକୃଷ୍ଣଵର୍ଣଶ୍ ଚ ରକ୍ତଵାସାସ୍ ତଥୈଵ ଚ ତଂ ଯଜ୍ଞଂ ସ ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ଽଦହତ୍ କକ୍ଷମ୍ ଇଵାନଲଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର କଳାବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେ ବିଶାଳ ପ୍ରାଣୀ ଶୁଖିଆ ଘାସକୁ ଅଗ୍ନି ଦହିଦେବା ପରି ଯଜ୍ଞକୁ ଦହାଇଦେଲେ।
ଦେଵାଶ୍ ଚ ପ୍ରଦ୍ରୁତାଃ ସର୍ଵେ ଗତା ଭୀତା ଦିଶୋ ଦଶ ତେନ ତସ୍ମିନ୍ ଵିଚରତା ଵିକ୍ରମେଣ ତଦା ତୁ ଵୈ
ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ, କାରଣ ସେ ବିଶାଳ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ସହିତ ଚାଲିଥିଲେ।
ପୃଥିଵୀ ଵ୍ଯଚଲତ୍ ସର୍ଵା ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ସମନ୍ତତଃ ମହାଭୂତେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ଦେଵଲୋକଭଯଂକରେ
ସେ ବିଶାଳ ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଦେବଲୋକ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେବା ସମୟରେ, ସାତ ଦ୍ୱୀପ ସହିତ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଥିଲା।
ତଦା ଚାହଂ ମହାଦେଵମ୍ ଅବ୍ରଵଂ ପ୍ରତିପୂଜଯନ୍ ଭଵତେ ଽପି ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଭାଗଂ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ପ୍ରଭୋ
ତାପରେ ମୁଁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲି: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆପଣଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ ଦେବେ।'
କ୍ରିଯତାଂ ପ୍ରତିସଂହାରଃ ସର୍ଵଦେଵେଶ୍ଵର ତ୍ଵଯା ଇମାଶ୍ ଚ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଋଷଯଶ୍ ଚ ସହସ୍ରଶଃ
'ହେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏଠାରେ ସମାପ୍ତି ହେଉ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ହଜାର ହଜାର ଋଷିମାନେ...'
ତଵ କ୍ରୋଧାନ୍ ମହାଦେଵ ନ ଶାନ୍ତିମ୍ ଉପଲେଭିରେ ଯଶ୍ ଚୈଷ ପୁରୁଷୋ ଜାତଃ ସ୍ଵେଦଜସ୍ ତେ ସୁରର୍ଷଭ
ହେ ମହାଦେବ, ତୁମର କ୍ରୋଧରୁ ଏହି ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମିଛି, ହେ ସୁରମାନ୍ୟ, ତୁମର କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଏହା କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇନାହିଁ; ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ତୁମର ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଜ୍ଵରୋ ନାମୈଷ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରଚରିଷ୍ଯତି ଏକୀଭୂତସ୍ଯ ନ ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ଧାରଣେ ତେଜସଃ ପ୍ରଭୋ
ଏହାକୁ ଲୋକେ 'ଜ୍ୱର' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ହେ ଧର୍ମକୁ ବୁଝିବା ଜଣେ, ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଘୁଞ୍ଚିବ। ଯେତେବେଳେ ଏହା ଏକାଠି ହୁଏ, ଏହାର ଶକ୍ତି କେହି ଧାରଣ କରିପାରେନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ସମର୍ଥା ସକଲା ପୃଥ୍ଵୀ ବହୁଧା ସୃଜ୍ଯତାମ୍ ଅଯମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଃ ସ ମଯା ଦେଵୋ ଭାଗେ ଚାପି ପ୍ରକଲ୍ପିତେ
ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଏହି ପ୍ରାଣୀ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ। ଏପରି ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଥିଲି, ଏବଂ ଏହାର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା।
ଭଗଵାନ୍ ମାଂ ତଥେତ୍ଯ୍ ଆହ ଦେଵଦେଵଃ ପିନାକଧୃକ୍ ପରାଂ ଚ ପ୍ରୀତିମ୍ ଅଗମତ୍ ସ ସ୍ଵଯଂ ଚ ପିନାକଧୃକ୍
ଭଗବାନ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିନାକଧାରୀ, ମୋତେ କହିଲେ, 'ତଥା ହେଉ', ଏବଂ ସେ ସ୍ୱୟଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ଦକ୍ଷୋ ଽପି ମନସା ଦେଵଂ ଭଵଂ ଶରଣମ୍ ଅନ୍ଵଗାତ୍ ପ୍ରାଣାପାନୌ ସମାରୁଧ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଃସ୍ଥାନେ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଦକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ମନରେ ଭାବି, ଭବଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ; ପ୍ରାଣ ଓ ଶ୍ୱାସକୁ ଏକତ୍ର କରି, ଚକ୍ଷୁସ୍ଥଳରେ ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ।
ଵିଧାର୍ଯ ସର୍ଵତୋ ଦୃଷ୍ଟିଂ ବହୁଦୃଷ୍ଟିର୍ ଅମିତ୍ରଜିତ୍ ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵାବ୍ରଵୀଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାଣି ତେ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଅନେକ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ହସି କହିଲେ: 'କହ, ତୋତେ କଣ କରିଦେବି?'
ଶ୍ରାଵିତେ ଚ ମହାଖ୍ଯାନେ ଦେଵାନାଂ ପିତୃଭିଃ ସହ ତମ୍ ଉଵାଚାଞ୍ଜଲିଂ କୃତ୍ଵା ଦକ୍ଷୋ ଦେଵଂ ପ୍ରଜାପତିଃ ଭୀତଃ ଶଙ୍କିତଚିତ୍ତସ୍ ତୁ ସବାଷ୍ପଵଦନେକ୍ଷଣଃ
ଦେବତାମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ ବଡ଼ କଥା ଶୁଣିଲେ, ତାପରେ ଦକ୍ଷ, ପ୍ରଜାପତି, ହାତ ଜୋଡି ଭୟଭୀତ ଓ ଶଙ୍କିତ ମନରେ, ଆଖିରେ ଅଂଶୁ ଓ ମୁହଁରେ ଦୁଃଖ ସହିତ, ଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ ଯଦି ଵାହଂ ତଵ ପ୍ରିଯଃ ଯଦି ଚାହମ୍ ଅନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଯଦି ଦେଯୋ ଵରୋ ମମ
ଯଦି ଭଗବାନ ପ୍ରସନ୍ନ, ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟ, ଯଦି ମୋତେ କୃପା କରିବାକୁ ଚାହଁ, ଯଦି ମୋତେ ଦୟା କରି ବର ଦେବାକୁ ଚାହଁ—
ଯଦ୍ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଭକ୍ଷିତଂ ପୀତଂ ତ୍ରାସିତଂ ଯଚ୍ ଚ ନାଶିତମ୍ ଚୂର୍ଣୀକୃତାପଵିଦ୍ଧଂ ଚ ଯଜ୍ଞସଂଭାରମ୍ ଈଦୃଶମ୍
ଯେଉଁ ଭକ୍ଷ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଖାଇଦିଆଯାଇଛି, ପିଇଦିଆଯାଇଛି, ଭୟ ଦେଇ ଦୂର କରାଯାଇଛି, ବା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଫେଲାଯାଇଛି—ଏପରି ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ—
ଦୀର୍ଘକାଲେନ ମହତା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଚ ସଂଚିତମ୍ ନ ଚ ମିଥ୍ଯା ଭଵେନ୍ ମହ୍ଯଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ ମହେଶ୍ଵର
ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ ସଞ୍ଚୟ କରାଯାଇଛି—ତୁମ କୃପାରେ, ମହେଶ୍ୱର, ଏହା ମୋ ପାଖରେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ।
ତଥାସ୍ତ୍ଵ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ଭଗଵାନ୍ ଭଗନେତ୍ରହରୋ ହରଃ ଧର୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ମହାଦେଵଂ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକଂ ଚ ପ୍ରଜାପତିଃ
'ତଥା ହେଉ', ଭଗବାନ ଭଗନେତ୍ରହର ହର କହିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ଧର୍ମର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ତିନି ଆଖି ଥିବା ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଜାନୁଭ୍ଯାମ୍ ଅଵନୀଂ ଗତ୍ଵା ଦକ୍ଷୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଭଵାଦ୍ ଵରମ୍ ନାମ୍ନାଂ ଚାଷ୍ଟସହସ୍ରେଣ ସ୍ତୁତଵାନ୍ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍
ଦକ୍ଷ ଜାଣୁ ଟିକେଇ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ, ଭବଙ୍କୁ ବର ପାଇ, ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟହଜାର ନାମରେ ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦା ଦକ୍ଷଃ ଶଂଭୋର୍ ଵୀର୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ସଂସ୍ତୋତୁମ୍ ଉପଚକ୍ରମେ
ଏପରି ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦକ୍ଷ ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନମସ୍ ତେ ଦେଵଦେଵେଶ ନମସ୍ ତେ ଽନ୍ଧକସୂଦନ ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵଂ ବଲଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଵଦାନଵପୂଜିତ
ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ଦେବତାଙ୍କ ମାଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଅନ୍ଧକାସୁରଙ୍କ ନାଶକ, ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶକ୍ତିରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।