ତତୋ ରୁଦ୍ରପ୍ରଯୁକ୍ତେନ ସିଂହଵେଷେଣ ଲୀଲଯା ଦେଵ୍ଯା ମନ୍ଯୁକୃତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହତୋ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ସ କ୍ରତୁଃ
ତାପରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦେବୀ ଖେଳକୁ ଶିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କ୍ରୋଧରେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ ବୋଲି ଜାଣି, ସେ ଯଜ୍ଞଟି ନଶ୍ଟ ହେଲା ।
ମନ୍ଯୁନା ଚ ମହାଭୀମା ଭଦ୍ରକାଲୀ ମହେଶ୍ଵରୀ ଆତ୍ମନଃ କର୍ମସାକ୍ଷିତ୍ଵେ ତେନ ସାର୍ଧଂ ସହାନୁଗା
ମହାଭୟଙ୍କର ଭଦ୍ରକାଳୀ ମହେଶ୍ୱରୀ, ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ, ନିଜ କ୍ରୋଧ ସହ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ ହେଲେ ।
ସ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ କ୍ରୋଧଃ ପ୍ରେତାଵାସକୃତାଲଯଃ ଵୀରଭଦ୍ରେତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ଦେଵ୍ଯା ମନ୍ଯୁପ୍ରମାର୍ଜକଃ
ଏହି ଭଗବାନ କ୍ରୋଧ, ଯିଏ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ନିବାସ ସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କରୁଥିବା ବୀରଭଦ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ସୋ ଽସୃଜଦ୍ ରୋମକୂପେଭ୍ଯ ଆତ୍ମନୈଵ ଗଣେଶ୍ଵରାନ୍ ରୁଦ୍ରାନୁଗାନ୍ ଗଣାନ୍ ରୌଦ୍ରାନ୍ ରୁଦ୍ରଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମାନ୍
ସେ ନିଜ ଦେହର ରୋମକୂପରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଗଣପତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ ।
ରୁଦ୍ରସ୍ଯାନୁଚରାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵେ ରୁଦ୍ରପରାକ୍ରମାଃ ତେ ନିପେତୁସ୍ ତତସ୍ ତୂର୍ଣଂ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚର ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ବେଗରେ ସେଠାକୁ ଅବତରିଲେ ।
ତତଃ କିଲକିଲାଶବ୍ଦ ଆକାଶଂ ପୂରଯନ୍ନ୍ ଇଵ ସମଭୂତ୍ ସୁମହାନ୍ ଵିପ୍ରାଃ ସର୍ଵରୁଦ୍ରଗଣୈଃ କୃତଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଯେପରି ଆକାଶକୁ ପୂରିଦେଲା ।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ତ୍ରସ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ଦିଵୌକସଃ ପର୍ଵତାଶ୍ ଚ ଵ୍ଯଶୀର୍ଯନ୍ତ ଚକମ୍ପେ ଚ ଵସୁଂଧରା
ସେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଓ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା ।
ମରୁତଶ୍ ଚ ଵଵୁଃ କ୍ରୂରାଶ୍ ଚୁକ୍ଷୁଭେ ଵରୁଣାଲଯଃ ଅଗ୍ନଯୋ ଵୈ ନ ଦୀପ୍ଯନ୍ତେ ନ ଚାଦୀପ୍ଯତ ଭାସ୍କରଃ
ପବନ ବେଶି ତୀବ୍ର ହେଲା, ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ଅଗ୍ନି ଜଳିଲା ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଲା ନାହିଁ ।
ଗ୍ରହା ନୈଵ ପ୍ରକାଶନ୍ତେ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ନ ତାରକାଃ ଋଷଯୋ ନ ପ୍ରଭାସନ୍ତେ ନ ଦେଵା ନ ଚ ଦାନଵାଃ
ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ତାରା କିଛି ଆଲୋକିତ ହେଲା ନାହିଁ; ଋଷି, ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଲେ ନାହିଁ ।
ଏଵଂ ହି ତିମିରୀଭୂତେ ନିର୍ଦହନ୍ତି ଗଣେଶ୍ଵରାଃ ପ୍ରଭଞ୍ଜନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପରେ ଯୂପାନ୍ ଘୋରାନ୍ ଉତ୍ପାଟଯନ୍ତି ଚ
ଏଭଳି ଅନ୍ଧାର ହେବା ସମୟରେ, ଗଣପତିମାନେ ସବୁକିଛି ଜଳାଇଦେଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି ଉପଡ଼ିଦେଲେ ।
ପ୍ରଣଦନ୍ତି ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଵିକୁର୍ଵନ୍ତି ତଥା ପରେ ତ୍ଵରିତଂ ଵୈ ପ୍ରଧାଵନ୍ତି ଵାଯୁଵେଗା ମନୋଜଵାଃ
କିଏ ଗର୍ଜନ କଲେ, କିଏ ଅଜଣା ଶବ୍ଦ କଲେ, ଆଉ କିଏ ବେଗରେ ପବନ ଓ ମନର ତ୍ୱରାରେ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ଚୂର୍ଣ୍ଯନ୍ତେ ଯଜ୍ଞପାତ୍ରାଣି ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଯତନାନି ଚ ଶୀର୍ଯମାଣାନ୍ଯ୍ ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ତାରା ଇଵ ନଭସ୍ତଲାତ୍
ଯଜ୍ଞର ପାତ୍ରପାନ୍ଦିଆ ଓ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ସେଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ତାରା ହେଉଥିବା ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା ।
ଦିଵ୍ଯାନ୍ନପାନଭକ୍ଷ୍ଯାଣାଂ ରାଶଯଃ ପର୍ଵତୋପମାଃ କ୍ଷୀରନଦ୍ଯସ୍ ତଥା ଚାନ୍ଯା ଘୃତପାଯସକର୍ଦମାଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନର ଏମିତି ପାହାଡ଼ ପରି ଢେର ହେଲା, ଦୁଧର ନଦୀ ଓ ଘିଅ, ପାୟସ, ଦହିର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀ ଦେଖାଗଲା ।
ମଧୁମଣ୍ଡୋଦକା ଦିଵ୍ଯାଃ ଖଣ୍ଡଶର୍କରଵାଲୁକାଃ ଷଡ୍ରସାନ୍ ନିଵହନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯା ଗୁଡକୁଲ୍ଯା ମନୋରମାଃ
ମଧୁମିଶ୍ରିତ ଜଳର ଦିବ୍ୟ ଧାରା, ଚିନିର ବାଲୁକା, ଏବଂ ଛଅ ରସର ମଧୁର ଗୁଡ଼ର ଛୋଟ ନଦୀ ଦେଖାଗଲା ।
ଉଚ୍ଚାଵଚାନି ମାଂସାନି ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ ଯାନି କାନି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି ଲେହ୍ଯଚୋଷ୍ଯାଣି ଯାନି ଚ
ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ପ୍ରକାରର ମାଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦେବତାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ, ଯାହା ଚାଟିବା କିମ୍ବା ଚୁଷିବାଯୋଗ୍ୟ ସବୁ ଦେଖାଗଲା ।
ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ଵିଵିଧୈର୍ ଵକ୍ତ୍ରୈର୍ ଵିଲୁମ୍ପନ୍ତି କ୍ଷିପନ୍ତି ଚ ରୁଦ୍ରକୋପା ମହାକୋପାଃ କାଲାଗ୍ନିସଦୃଶୋପମାଃ
ସେମାନେ ଅନେକ ମୁହଁରେ ଖାଇଲେ, ଲୁଟିଲେ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଛିଟିଦେଲେ; ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନଙ୍କ ରୋଷ ଦହନାଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ।
ଭକ୍ଷଯନ୍ତୋ ଽଥ ଶୈଲାଭା ଭୀଷଯନ୍ତଶ୍ ଚ ସର୍ଵତଃ କ୍ରୀଡନ୍ତି ଵିଵିଧାକାରାଶ୍ ଚିକ୍ଷିପୁଃ ସୁରଯୋଷିତଃ
ପାହାଡ଼ ପରି ଖାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଖେଳିଲେ ଓ ଦେବଙ୍ଗନାମାନେକୁ ଛିଁଡ଼ିଦେଲେ ।
ଏଵଂ ଗଣାଶ୍ ଚ ତୈର୍ ଯୁକ୍ତୋ ଵୀରଭଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ରୁଦ୍ରକୋପପ୍ରଯୁକ୍ତଶ୍ ଚ ସର୍ଵଦେଵୈଃ ସୁରକ୍ଷିତମ୍
ଏଭଳି ଗଣମାନେ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରେରିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ ।
ତଂ ଯଜ୍ଞମ୍ ଅଦହଚ୍ ଛୀଘ୍ରଂ ଭଦ୍ରକାଲ୍ଯାଃ ସମୀପତଃ ଚକ୍ରୁର୍ ଅନ୍ଯେ ତଥା ନାଦାନ୍ ସର୍ଵଭୂତଭଯଂକରାନ୍
ସେମାନେ ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ନିକଟରେ ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ତୁରନ୍ତ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଭରିଦେଲେ।
ଛିତ୍ତ୍ଵା ଶିରୋ ଽନ୍ଯେ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଵ୍ଯନଦନ୍ତ ଭଯଂକରମ୍ ତତଃ ଶକ୍ରାଦଯୋ ଦେଵା ଦକ୍ଷଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରଜାପତିଃ ଊଚୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଭୂତ୍ଵା କଥ୍ଯତାଂ କୋ ଭଵାନ୍ ଇତି
ଅନ୍ୟେମାନେ ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଇ, ଭୟଜନକ ଚିତ୍କାର କଲେ। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ— 'ଆପଣ କିଏ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ?'
ନାହଂ ଦେଵୋ ନ ଦୈତ୍ଯୋ ଵା ନ ଚ ଭୋକ୍ତୁମ୍ ଇହାଗତଃ ନୈଵ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଚ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରା ନ ଚ କୌତୂହଲାନ୍ଵିତାଃ
ମୁଁ ଦେବତା ନୁହେଁ, ଦାନବ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏଠାକୁ ଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆସିନାହିଁ। ହେ ଦେବତାମାନେ, ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା କୌତୁହଳରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଆସିନାହିଁ।
ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞଵିନାଶାର୍ଥଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଽହଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ଵୀରଭଦ୍ରେତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ରୁଦ୍ରକୋପାଦ୍ ଵିନିଃସୃତଃ
ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ, ମୁଁ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ମୋ ନାମ ବୀରଭଦ୍ର, ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଭଦ୍ରକାଲୀ ଚ ଵିଖ୍ଯାତା ଦେଵ୍ଯାଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ ଵିନିର୍ଗତା ପ୍ରେଷିତା ଦେଵଦେଵେନ ଯଜ୍ଞାନ୍ତିକମ୍ ଉପାଗତା
ଏହି ଭଦ୍ରକାଳୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଶରଣଂ ଗଚ୍ଛ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦେଵଦେଵମ୍ ଉମାପତିମ୍ ଵରଂ କ୍ରୋଧୋ ଽପି ଦେଵସ୍ଯ ନ ଵରଃ ପରିଚାରକୈଃ
ହେ ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉମାପତିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଅ। କାରଣ, ଭଗବାନଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନିଖାତୋତ୍ପାଟିତୈର୍ ଯୂପୈର୍ ଅପଵିଦ୍ଧୈସ୍ ତତସ୍ ତତଃ ଉତ୍ପତଦ୍ଭିଃ ପତଦ୍ଭିଶ୍ ଚ ଗୃଧ୍ରୈର୍ ଆମିଷଗୃଧ୍ନୁଭିଃ
ଯଜ୍ଞର ଯୂପସ୍ତମ୍ଭଗୁଡ଼ିକୁ ଉଖଳି ଏଠାଉଠି ଛିଟିଯାଇଥିଲା। ମାଂସ ଲୋଭରେ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଉଡ଼ି ଓ ଝପଟି ପଡ଼ୁଥିଲେ।
ପକ୍ଷଵାତଵିନିର୍ଧୂତୈଃ ଶିଵାରୁତଵିନାଦିତୈଃ ସ ତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞୋ ନୃପତେର୍ ବାଧ୍ଯମାନସ୍ ତଦା ଗଣୈଃ
ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କ ପାଖିର ପବନରେ ସବୁ ଉଡ଼ୁଥିଲା, ଶିବଙ୍କ ଦଳର ଭୟଙ୍କର ହୁଙ୍କାରରେ ମାନ୍ୟପ୍ରାଣ ହେଉଥିଲା। ରାଜାଙ୍କ ସେ ଯଜ୍ଞ ଶିବଗଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲା।
ଆସ୍ଥାଯ ମୃଗରୂପଂ ଵୈ ଖମ୍ ଏଵାଭ୍ଯପତତ୍ ତଦା ତଂ ତୁ ଯଜ୍ଞଂ ତଥାରୂପଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତମ୍ ଉପଲଭ୍ଯ ସଃ
ସେତେବେଳେ, ଏକ ମୃଗର ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଏହି ଯଜ୍ଞ ଆକାଶକୁ ଲାଫି ଚାଲିଗଲା। ଏପରି ରୂପରେ ଯଜ୍ଞକୁ ପଳାଉଥିବା ଦେଖି, ସେ—
ଧନୁର୍ ଆଦାଯ ବାଣଂ ଚ ତଦର୍ଥମ୍ ଅଗମତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ତତସ୍ ତସ୍ଯ ଗଣେଶସ୍ଯ କ୍ରୋଧାଦ୍ ଅମିତତେଜସଃ
ପ୍ରଭୁ ତାହା ପାଇଁ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରିଲେ। ତାପରେ ସେ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଗଣପତିଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ—
ଲଲାଟାତ୍ ପ୍ରସୃତୋ ଘୋରଃ ସ୍ଵେଦବିନ୍ଦୁର୍ ବଭୂଵ ହ ତସ୍ମିନ୍ ପତିତମାତ୍ରେ ଚ ସ୍ଵେଦବିନ୍ଦୌ ତଦା ଭୁଵି
ତାଙ୍କ ଲଳାଟରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପସିନାର ଫୁଲକା ଚୁଇଁଲା। ସେଇ ସମୟରେ ସେ ପସିନା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତୋ ମହାନ୍ ଅଗ୍ନିର୍ ଜ୍ଵଲତ୍କାଲାନଲୋପମଃ ତତ୍ରୋଦପଦ୍ଯତ ତଦା ପୁରୁଷୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ଅଗ୍ନି ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ସମୟାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି ଦହୁଥିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।