ନ ମେ ଽସ୍ତି ବନ୍ଧୁଭିଃ କିଂଚିତ୍ କୃତ୍ଯଂ ସୁରଵରେଶ୍ଵର ତଥା କୁରୁ ମହାଦେଵ ଯଥାହଂ ସୁଖମ୍ ଆପ୍ନୁଯାମ୍
ମୋର କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହ କାମ ନାହିଁ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମହାଦେବ, ତୁମେ ଯେପରି ଚାହଁ, ସେପରି କର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସୁଖ ପାଇପାରିବି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଦେଵ୍ଯା ଵଚନଂ ସୁରେଶସ୍ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯାର୍ଥେ ସ୍ଵଗିରିଂ ଵିହାଯ ଜଗାମ ମେରୁଂ ସୁରସିଦ୍ଧସେଵିତଂ ଭାର୍ଯାସହାଯଃ ସ୍ଵଗଣୈଶ୍ ଚ ଯୁକ୍ତଃ
ଦେବୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଠାକୁର ତାଙ୍କର ନିଜ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ି, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ, ଦେବ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ପୂଜିଥିବା ମେରୁ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ।
ପ୍ରାଚେତସସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯ କଥଂ ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ ଵିନାଶମ୍ ଅଗମଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ହଯମେଧଃ ପ୍ରଜାପତେଃ
ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କିପରି ବୈବସ୍ବତ ରାଜ୍ୟକାଳରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା?
ଦେଵ୍ଯା ମନ୍ଯୁକୃତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵାତ୍ମକଃ ପ୍ରଭୁଃ କଥଂ ଵିନାଶିତୋ ଯଜ୍ଞୋ ଦକ୍ଷସ୍ଯାମିତତେଜସଃ ମହାଦେଵେନ ରୋଷାଦ୍ ଵୈ ତନ୍ ନଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ଵିସ୍ତରାତ୍
ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୋଧ ହେଉଛି କାରଣ ବୁଝି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ମହାଦେବ କିପରି ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଜ୍ଞକୁ କ୍ରୋଧରେ ନଷ୍ଟ କଲେ? ଆମକୁ ଏହା ବିସ୍ତୃତରେ କୁହ।
ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ଵୋ ଵିପ୍ରା ମହାଦେଵେନ ଵୈ ଯଥା କ୍ରୋଧାଦ୍ ଵିଧ୍ଵଂସିତୋ ଯଜ୍ଞୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି କିପରି ମହାଦେବ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ କ୍ରୋଧରେ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।
ପୁରା ମେରୋର୍ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶୃଙ୍ଗଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପୂଜିତମ୍ ଜ୍ଯୋତିଃସ୍ଥଲଂ ନାମ ଚିତ୍ରଂ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ପୂର୍ବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଶିଖର ଥିଲା, ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ଯାହାକୁ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଠଳ କୁହାଯାଏ, ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଣିରେ ଶୋଭିତ।
ଅପ୍ରମେଯମ୍ ଅନାଧୃଷ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତମ୍ ତତ୍ର ଦେଵୋ ଗିରିତଟେ ସର୍ଵଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତେ
ସେଠାରେ, ଅପରିମିତ, ଅଜୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ—ସେଇ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧାତୁରେ ଘେରାଯାଇ, ଦେବତା ବସିଥିଲେ।
ପର୍ଯଙ୍କ ଇଵ ଵିସ୍ତୀର୍ଣ ଉପଵିଷ୍ଟୋ ବଭୂଵ ହ ଶୈଲରାଜସୁତା ଚାସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥିତାଭଵତ୍
ସେ ବଡ଼ ଶଯ୍ୟା ପରି ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ସଦା ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରହୁଥିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯାଶ୍ ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ଵସଵଶ୍ ଚ ମହୌଜସଃ ତଥୈଵ ଚ ମହାତ୍ମାନାଵ୍ ଅଶ୍ଵିନୌ ଭିଷଜାଂ ଵରୌ
ମହାତ୍ମା ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସୁମାନେ ଥିଲେ, ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ତଥା ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ଗୁହ୍ଯକୈଃ ପରିଵାରିତଃ ଯକ୍ଷାଣାମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କୈଲାସନିଲଯଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହିପରି, ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଶ୍ରୀମାନ୍ କୈଳାସବାସୀ ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଉପାସତେ ମହାତ୍ମାନମ୍ ଉଶନା ଚ ମହାମୁନିଃ ସନତ୍କୁମାରପ୍ରମୁଖାସ୍ ତଥୈଵ ପରମର୍ଷଯଃ
ମହାମୁନି ଉଶନା, ସନତ୍କୁମାର ଓ ଅଗ୍ରଣୀ ଋଷିମାନେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗିରଃପ୍ରମୁଖାଶ୍ ଚୈଵ ତଥା ଦେଵର୍ଷଯୋ ଽପି ଚ ଵିଶ୍ଵାଵସୁଶ୍ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵସ୍ ତଥା ନାରଦପର୍ଵତୌ
ଅଙ୍ଗିରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବଋଷିମାନେ, ବିଶ୍ୱାବସୁ ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଏବଂ ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଅପ୍ସରୋଗଣସଂଘାଶ୍ ଚ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ ଅନେକଶଃ ଵଵୌ ସୁଖଶିଵୋ ଵାଯୁର୍ ନାନାଗନ୍ଧଵହଃ ଶୁଚିଃ
ଅନେକ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏକଠା ହେଇଥିଲେ; ସୁଖଦାୟକ ଓ ଶୁଭ ହବା ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ନେଇ ବହୁଥିଲା।
ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋପେତଃ ପୁଷ୍ପଵନ୍ତୋ ଽଭଵନ୍ ଦ୍ରୁମାଃ ତଥା ଵିଦ୍ଯାଧରାଃ ସାଧ୍ଯାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ ଚୈଵ ତପୋଧନାଃ
ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଗଛମାନେ ଶୋଭିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ; ଏହିପରି, ବିଦ୍ୟାଧର, ସାଧ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ମହାଦେଵଂ ପଶୁପତିଂ ପର୍ଯୁପାସତ ତତ୍ର ଵୈ ଭୂତାନି ଚ ତଥାନ୍ଯାନି ନାନାରୂପଧରାଣ୍ଯ୍ ଅଥ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ମହାଦେବ, ପଶୁପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସାଶ୍ ଚ ମହାରୌଦ୍ରାଃ ପିଶାଚାଶ୍ ଚ ମହାବଲାଃ ବହୁରୂପଧରା ଧୃଷ୍ଟା ନାନାପ୍ରହରଣାଯୁଧାଃ
ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଏବଂ ବଳଶାଳୀ ପିଶାଚମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଧୃଷ୍ଟ ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଦେଵସ୍ଯାନୁଚରାସ୍ ତତ୍ର ତସ୍ଥୁର୍ ଵୈଶ୍ଵାନରୋପମାଃ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵସ୍ଯାନୁମତେ ସ୍ଥିତଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦଢ଼ି ଥିଲେ; ଏବଂ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଠି ରହିଥିଲେ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଜ୍ଵଲିତଂ ଶୂଲଂ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵତେଜସା ଗଙ୍ଗା ଚ ସରିତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସର୍ଵତୀର୍ଥଜଲୋଦ୍ଭଵା
ସେ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥିଲେ, ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ପର୍ଯୁପାସତ ତଂ ଦେଵଂ ରୂପିଣୀ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ଏଵଂ ସ ଭଗଵାଂସ୍ ତତ୍ର ପୂଜ୍ଯମାନଃ ସୁରର୍ଷିଭିଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ରୂପବତୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ଭଗବାନ୍ ସେଠି ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲେ।
ଦେଵୈଶ୍ ଚ ସୁମହାଭାଗୈର୍ ମହାଦେଵୋ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ କସ୍ଯଚିତ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଥ କାଲସ୍ଯ ଦକ୍ଷୋ ନାମ ପ୍ରଜାପତିଃ
ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦେବମାନେ ସହିତ ମହାଦେବ ସେଠି ଦଢ଼ି ଥିଲେ; ଏହିପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ନାମକ ଏକ ମହାପୁରୁଷ ଆସିଲେ।
ପୂର୍ଵୋକ୍ତେନ ଵିଧାନେନ ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ଽଭ୍ଯପଦ୍ଯତ ତତସ୍ ତସ୍ଯ ମଖେ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନାଦ୍ ଅଥାଗମ୍ଯ ଦକ୍ଷମ୍ ଆପେଦିରେ ତଥା ତେ ଵିମାନୈର୍ ମହାତ୍ମାନୋ ଜ୍ଵଲଦ୍ଭିର୍ ଜ୍ଵଲନପ୍ରଭାଃ
ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆସି, ସେମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ; ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିମାନରେ ବସି ଆସିଥିଲେ।
ଦେଵସ୍ଯାନୁମତେ ଽଗଚ୍ଛନ୍ ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରମ୍ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାକୀର୍ଣଂ ନାନାଦ୍ରୁମଲତାଵୃତମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରକୁ ଗଲେ, ଯେପରି ଶ୍ରୁତିରେ କୁହାଯାଇଛି; ସେଠି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭରିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଆବୃତ ଥିଲା।
ଋଷିସିଦ୍ଧୈଃ ପରିଵୃତଂ ଦକ୍ଷଂ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରମ୍ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଯେ ଚ ସ୍ଵର୍ଲୋକଵାସିନଃ
ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଚାରିପଟେ ରହିଥିଲେ, ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ପାଳକ ଦକ୍ଷ ସେଠି ଥିଲେ; ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଉପତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରଜାପତିମ୍ ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରାଃ ସାଧ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ
ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ମରୁତ ଗଣ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ସହିତାଃ ସର୍ଵ ଆଗତା ଯଜ୍ଞଭାଗିନଃ ଊଷ୍ମପା ଧୂମପାଶ୍ ଚୈଵ ଆଜ୍ଯପାଃ ସୋମପାସ୍ ତଥା
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ପାଇଥିବା ଦେବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଆସିଥିଲେ; ଉଷ୍ମପ, ଧୂମପ, ଆଜ୍ୟପ ଓ ସୋମପମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଅଶ୍ଵିନୌ ମରୁତଶ୍ ଚୈଵ ନାନାଦେଵଗଣୈଃ ସହ ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଭୂତଗ୍ରାମାସ୍ ତଥୈଵ ଚ
ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଓ ମରୁତମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବଗଣ ସହିତ ଥିଲେ; ଏହିପରି ଅନେକ ଭୂତଗଣ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଜରାଯୁଜାଣ୍ଡଜାଶ୍ ଚୈଵ ତଥୈଵ ସ୍ଵେଦଜୋଦ୍ଭିଦଃ ଆଗତାଃ ସତ୍ତ୍ରିଣଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସହର୍ଷିଭିଃ
ଗର୍ଭରୁ, ଡିମ୍ବରୁ, ଘମରୁ ଓ ଅଙ୍କୁରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକାରୀ, ଦେବତା, ମହିଳା ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ଵିରାଜନ୍ତେ ଵିମାନସ୍ଥା ଦୀପ୍ଯମାନା ଇଵାଗ୍ନଯଃ ତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନ୍ଯୁନାଵିଷ୍ଟୋ ଦଧୀଚିର୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନେ ବିମାନରେ ବସି ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଧୀଚି ଏଭଳି କହିଲେ।
ଅପୂଜ୍ଯପୂଜନେ ଚୈଵ ପୂଜ୍ଯାନାଂ ଚାପ୍ଯ୍ ଅପୂଜନେ ନରଃ ପାପମ୍ ଅଵାପ୍ନୋତି ମହଦ୍ ଵୈ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯିଏ ଅପୂଜ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ କିମ୍ବା ପୂଜ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା ନକରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବରେ ବଡ଼ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।