ନୃତ୍ଯନ୍ତି ତତ୍ରାପ୍ସରସଃ ସୁରେଶା ଗାଯନ୍ତି ଗନ୍ଧର୍ଵଗଣାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ଦିଵ୍ଯାନି ଵାଦ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅଥ ଵାଦଯନ୍ତି କେଚିଦ୍ ଦ୍ରୁତଂ ଦେଵଵରଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି
ସେଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଖୁସି ହୋଇ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦିବ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଚଳାଉଥିଲେ, ଏବଂ କିଛି ଲୋକ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ ।
ଏଵଂ ସ ଦେଵଃ ସ୍ଵଗଣୈର୍ ଉପେତୋ ମହାବଲୈଃ ଶକ୍ରଯମାଗ୍ନିତୁଲ୍ଯୈଃ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ଭଗନେତ୍ରହନ୍ତା ଗିରିଂ ନ ତତ୍ଯାଜ ତଦା ମହାତ୍ମା
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ଅଗ୍ନି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଣମାନେ ସହିତ ଦେବତା, ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରିତି ପାଇଁ, ଭଗର ଚକ୍ଷୁ ନାଶ କରିଥିବା ଶିବ, ସେ ସମୟରେ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ ।
ଦେଵ୍ଯାଃ ସମଂ ତୁ ଭଗଵାଂସ୍ ତିଷ୍ଠଂସ୍ ତତ୍ର ସ କାମହା ଅକରୋତ୍ କିଂ ମହାଦେଵ ଏତଦ୍ ଇଚ୍ଛାମ ଵେଦିତୁମ୍
ଦେବୀ ସହିତ ଏକାଠି ଦଁଡାଇ ଥିବା, ଆଶୀର୍ବାଦମୟ ଏହି କାମନାଶକ ମହାଦେବ କି କରିଥିଲେ? ଆମେ ଏହି କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ।
ଭଗଵାନ୍ ହିମଵଚ୍ଛୃଙ୍ଗେ ସ ହି ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯେଚ୍ଛଯା ଗଣେଶୈର୍ ଵିଵିଧାକାରୈର୍ ହାସଂ ସଂଜନଯନ୍ ମୁହୁଃ
ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ, ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରିତି ପାଇଁ, ଭଗବାନ ନିଜର ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାରମ୍ବାର ହସ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ ।
ଦେଵୀଂ ବାଲେନ୍ଦୁତିଲକୋ ରମଯଂଶ୍ ଚ ରରାମ ଚ ମହାନୁଭାଵୈଃ ସର୍ଵଜ୍ଞୈଃ କାମରୂପଧରୈଃ ଶୁଭୈଃ
ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଭାଲରେ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ସେ ମହାନ, ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିବା, ଶୁଭ ଓ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆକାର ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ମହାପୁରୁଷମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ ।
ଅଥ ଦେଵ୍ଯ୍ ଆସସାଦୈକା ମାତରଂ ପରମେଶ୍ଵରୀ ଆସୀନାଂ କାଞ୍ଚନେ ଶୁଭ୍ର ଆସନେ ପରମାଦ୍ଭୁତେ
ତାପରେ, ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ମାଆଁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ, ଧଳା ଓ ସୁନାର ଆସନରେ ବସିଥିଲେ ।
ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସତୀଂ ଦେଵୀମ୍ ଆଗତାଂ ସୁରରୂପିଣୀମ୍ ଆସନେନ ମହାର୍ହେଣ ଶଂପାଦଯଦ୍ ଅନିନ୍ଦିତାମ୍ ଆସୀନାଂ ତାମ୍ ଅଥୋଵାଚ ମେନା ହିମଵତଃ ପ୍ରିଯା
ସତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ହିମବନ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମେନା ତାଙ୍କ ନିର୍ମଳ କନ୍ୟାକୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଆସନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଚିରସ୍ଯାଗମନଂ ତେ ଽଦ୍ଯ ଵଦ ପୁତ୍ରି ଶୁଭେକ୍ଷଣେ ଦରିଦ୍ରା କ୍ରୀଡନୈସ୍ ତ୍ଵଂ ହି ଭର୍ତ୍ରା କ୍ରୀଡସି ସଂଗତା
ବହୁଦିନ ପରେ ତୁମେ ଆଜି ଆସିଛ, ମୋ ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଝିଅ; କହ, ତୁମେ କି ଖେଳରେ ଦରିଦ୍ର ଅଛ, କାରଣ ତୁମେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ମିଶି ଖେଳୁଛ ।
ଯେ ଦରିଦ୍ରା ଭଵନ୍ତି ସ୍ମ ତଥୈଵ ଚ ନିରାଶ୍ରଯାଃ ଉମେ ତ ଏଵଂ କ୍ରୀଡନ୍ତି ଯଥା ତଵ ପତିଃ ଶୁଭେ
ଯେମାନେ ଦରିଦ୍ର ଓ ଆଶ୍ରୟହୀନ, ହେ ଉମା, ସେମାନେ ଏଭଳି ଖେଳନ୍ତି, ଯେପରି ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ଖେଳନ୍ତି, ହେ ଶୁଭେ ।
ସୈଵମ୍ ଉକ୍ତାଥ ମାତ୍ରା ତୁ ନାତିହୃଷ୍ଟମନା ଭଵତ୍ ମହତ୍ଯା କ୍ଷମଯା ଯୁକ୍ତା ନ କିଂଚିତ୍ ତାମ୍ ଉଵାଚ ହ ଵିସୃଷ୍ଟା ଚ ତଦା ମାତ୍ରା ଗତ୍ଵା ଦେଵମ୍ ଉଵାଚ ହ
ମାଆଁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବୀ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ନାହିଁ; ବଡ଼ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ନେଇ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ମାଆଁ ଛାଡ଼ିଲେ ପରେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ ।
ଭଗଵନ୍ ଦେଵଦେଵେଶ ନେହ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ଭୂଧରେ ଅନ୍ଯଂ କୁରୁ ମମାଵାସଂ ଭୁଵନେଷୁ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ହେ ଭଗବାନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ରହିବି ନାହିଁ; ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜଗତରେ ଏକ ନୂତନ ଘର ବନାଇଦିଅ ।
ସଦା ତ୍ଵମ୍ ଉଚ୍ଯମାନା ଵୈ ମଯା ଵାସାର୍ଥମ୍ ଈଶ୍ଵରି ଅନ୍ଯଂ ନ ରୋଚିତଵତୀ ଵାସଂ ଵୈ ଦେଵି କର୍ହିଚିତ୍
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ଘର ବିଷୟରେ କହିଛି, ତୁମେ କେବେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ବାସ ପାଇଁ ବାଛିନଥିଲ ।
ଇଦାନୀଂ ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ତ୍ଵଂ ଵାସମ୍ ଅନ୍ଯତ୍ର ଶୋଭନେ କସ୍ମାନ୍ ମୃଗଯସେ ଦେଵି ବ୍ରୂହି ତନ୍ ମେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ଏବେ ତୁମେ ନିଜେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଘର ଖୋଜୁଛ, ହେ ଶୋଭାମୟୀ; କାହିଁକି ଏପରି ଖୋଜୁଛ, ହେ ଦେବୀ? ମୋତେ କହ, ହେ ଶୁଚିହସ୍ତିନୀ ।
ଗୃହଂ ଗତାସ୍ମି ଦେଵେଶ ପିତୁର୍ ଅଦ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତତ୍ର ମେ ମାତା ଵିଜନେ ଲୋକଭାଵନେ
ହେ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ମୁଁ ଆଜି ମୋ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଥିବା ବାପାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲି, ସେଠାରେ ମୋ ମାଆଁ ଏକାକୀ ଅବସ୍ଥାରେ ମୋତେ ଲୋକର ଚର୍ଚ୍ଚା କଲେ ।
ଆସନାଦିଭିର୍ ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସା ମାମ୍ ଏଵମ୍ ଅଭାଷତ ଉମେ ତଵ ସଦା ଭର୍ତା ଦରିଦ୍ରଃ କ୍ରୀଡନୈଃ ଶୁଭେ
ଆସନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ମୋତେ ସମ୍ମାନ କରି, ସେ ଏଭଳି କହିଲେ: 'ହେ ଉମା, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ସଦା ଖେଳରେ ଦରିଦ୍ର, ହେ ଶୁଭେ ।'
କ୍ରୀଡତେ ନହି ଦେଵାନାଂ କ୍ରୀଡା ଭଵତି ତାଦୃଶୀ ଯତ୍ କିଲ ତ୍ଵଂ ମହାଦେଵ ଗଣୈଶ୍ ଚ ଵିଵିଧୈସ୍ ତଥା ରମସେ ତଦ୍ ଅନିଷ୍ଟଂ ହି ମମ ମାତୁର୍ ଵୃଷଧ୍ଵଜ
ସେ ଖେଳନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଖେଳ ଏପରି ନୁହେଁ; ହେ ମହାଦେବ, ତୁମେ ବିଭିନ୍ନ ଗଣମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଛ, କିନ୍ତୁ ଏହା ମୋ ମାଆଁଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ, ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ।
ତତୋ ଦେଵଃ ପ୍ରହସ୍ଯାହ ଦେଵୀଂ ହାସଯିତୁଂ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ଦେବତା ହସିଲେ ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କୁ ହସାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଵମ୍ ଏଵ ନ ସଂଦେହଃ କସ୍ମାନ୍ ମନ୍ଯୁର୍ ଅଭୂତ୍ ତଵ କୃତ୍ତିଵାସା ହ୍ଯ୍ ଅଵାସାଶ୍ ଚ ଶ୍ମଶାନନିଲଯଶ୍ ଚ ହ
ଏହିପରି, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ତୁମେ କାହିଁକି କ୍ରୋଧିତ ହେଲ? କୃତ୍ତିବାସ ତ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ମଶାନରେ ବସିଥାଏ।
ଅନିକେତୋ ହ୍ଯ୍ ଅରଣ୍ଯେଷୁ ପର୍ଵତାନାଂ ଗୁହାସୁ ଚ ଵିଚରାମି ଗଣୈର୍ ନଗ୍ନୈର୍ ଵୃତୋ ଽମ୍ଭୋଜଵିଲୋଚନେ
ମୋର କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ଘର ନାହିଁ; ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ ଘୁରୁଛି, ମୋ ସହ ନଗ୍ନ ସଙ୍ଗୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ହେ କମଳନୟନୀ।
ମା କ୍ରୁଧୋ ଦେଵି ମାତ୍ରେ ତ୍ଵଂ ତଥ୍ଯଂ ମାତାଵଦତ୍ ତଵ ନହି ମାତୃସମୋ ବନ୍ଧୁର୍ ଜନ୍ତୂନାମ୍ ଅସ୍ତି ଭୂତଲେ
ଦେବୀ, ତୁମେ ତୁମ ମାଆପାଇଁ କ୍ରୋଧ କରନି; ତୁମ ମାଆ ସତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ପୃଥିବୀରେ ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ମାଆ ସମାନ କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟ ନାହିଁ।
ନ ମେ ଽସ୍ତି ବନ୍ଧୁଭିଃ କିଂଚିତ୍ କୃତ୍ଯଂ ସୁରଵରେଶ୍ଵର ତଥା କୁରୁ ମହାଦେଵ ଯଥାହଂ ସୁଖମ୍ ଆପ୍ନୁଯାମ୍
ମୋର କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହ କାମ ନାହିଁ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମହାଦେବ, ତୁମେ ଯେପରି ଚାହଁ, ସେପରି କର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସୁଖ ପାଇପାରିବି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଦେଵ୍ଯା ଵଚନଂ ସୁରେଶସ୍ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯାର୍ଥେ ସ୍ଵଗିରିଂ ଵିହାଯ ଜଗାମ ମେରୁଂ ସୁରସିଦ୍ଧସେଵିତଂ ଭାର୍ଯାସହାଯଃ ସ୍ଵଗଣୈଶ୍ ଚ ଯୁକ୍ତଃ
ଦେବୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଠାକୁର ତାଙ୍କର ନିଜ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ି, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ, ଦେବ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ପୂଜିଥିବା ମେରୁ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ।
ପ୍ରାଚେତସସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯ କଥଂ ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ ଵିନାଶମ୍ ଅଗମଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ହଯମେଧଃ ପ୍ରଜାପତେଃ
ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କିପରି ବୈବସ୍ବତ ରାଜ୍ୟକାଳରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା?
ଦେଵ୍ଯା ମନ୍ଯୁକୃତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵାତ୍ମକଃ ପ୍ରଭୁଃ କଥଂ ଵିନାଶିତୋ ଯଜ୍ଞୋ ଦକ୍ଷସ୍ଯାମିତତେଜସଃ ମହାଦେଵେନ ରୋଷାଦ୍ ଵୈ ତନ୍ ନଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ଵିସ୍ତରାତ୍
ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୋଧ ହେଉଛି କାରଣ ବୁଝି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ମହାଦେବ କିପରି ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଜ୍ଞକୁ କ୍ରୋଧରେ ନଷ୍ଟ କଲେ? ଆମକୁ ଏହା ବିସ୍ତୃତରେ କୁହ।
ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ଵୋ ଵିପ୍ରା ମହାଦେଵେନ ଵୈ ଯଥା କ୍ରୋଧାଦ୍ ଵିଧ୍ଵଂସିତୋ ଯଜ୍ଞୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି କିପରି ମହାଦେବ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ କ୍ରୋଧରେ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।
ପୁରା ମେରୋର୍ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶୃଙ୍ଗଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପୂଜିତମ୍ ଜ୍ଯୋତିଃସ୍ଥଲଂ ନାମ ଚିତ୍ରଂ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ପୂର୍ବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଶିଖର ଥିଲା, ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ଯାହାକୁ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଠଳ କୁହାଯାଏ, ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଣିରେ ଶୋଭିତ।
ଅପ୍ରମେଯମ୍ ଅନାଧୃଷ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତମ୍ ତତ୍ର ଦେଵୋ ଗିରିତଟେ ସର୍ଵଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତେ
ସେଠାରେ, ଅପରିମିତ, ଅଜୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ—ସେଇ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧାତୁରେ ଘେରାଯାଇ, ଦେବତା ବସିଥିଲେ।
ପର୍ଯଙ୍କ ଇଵ ଵିସ୍ତୀର୍ଣ ଉପଵିଷ୍ଟୋ ବଭୂଵ ହ ଶୈଲରାଜସୁତା ଚାସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥିତାଭଵତ୍
ସେ ବଡ଼ ଶଯ୍ୟା ପରି ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ସଦା ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରହୁଥିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯାଶ୍ ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ଵସଵଶ୍ ଚ ମହୌଜସଃ ତଥୈଵ ଚ ମହାତ୍ମାନାଵ୍ ଅଶ୍ଵିନୌ ଭିଷଜାଂ ଵରୌ
ମହାତ୍ମା ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସୁମାନେ ଥିଲେ, ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ତଥା ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ଗୁହ୍ଯକୈଃ ପରିଵାରିତଃ ଯକ୍ଷାଣାମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କୈଲାସନିଲଯଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହିପରି, ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଶ୍ରୀମାନ୍ କୈଳାସବାସୀ ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।