ତସ୍ଯାଶ୍ ଚ କରୁଣାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦେଵୌ ତୌ କରୁଣାତ୍ମକୌ ଊଚତୁସ୍ ତାଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ଦୁଃଖିତାମ୍
ତାଙ୍କର କରୁଣା ଜାଣି, ସେଇ ଦୁଇ ଦୟାମୟ ଦେବତା, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁଃଖିତାକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ ଏବଂ କଥା କହିଲେ।
ଦଗ୍ଧ ଏଵ ଧ୍ରୁଵଂ ଭଦ୍ରେ ନାସ୍ଯୋତ୍ପତ୍ତିର୍ ଇହେଷ୍ଯତେ ଅଶରୀରୋ ଽପି ତେ ଭଦ୍ରେ କାର୍ଯଂ ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯତି
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ସେ ଦହିଯାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଏଠାରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେବେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଶରୀର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ସେ ସମସ୍ତ କାମ ସାଧନ କରିପାରିବେ।
ଯଦା ତୁ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଭଗଵାନ୍ ଵସୁଦେଵସୁତଃ ଶୁଭେ ତଦା ତସ୍ଯ ସୁତୋ ଯଶ୍ ଚ ପତିସ୍ ତେ ସଂଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ବସୁଦେବଙ୍କର ପୁଅ, ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।
ତତଃ ସା ତୁ ଵରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା କାମପତ୍ନୀ ଶୁଭାନନା ଜଗାମେଷ୍ଟଂ ତଦା ଦେଶଂ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତା ଗତକ୍ଲମା
ତାପରେ, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, କାମଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁରେ, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଲେ, କ୍ଲାନ୍ତି ମିଟିଗଲା।
ଦଗ୍ଧ୍ଵା କାମଂ ତତୋ ଵିପ୍ରାଃ ସ ତୁ ଦେଵୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ ରେମେ ତତ୍ରୋମଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟସ୍ ତୁ ହିମାଚଲେ
କାମକୁ ଦହିଦେଇ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବତା, ହିମାଳୟ ପର୍ବତରେ ଉମା ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ।
କନ୍ଦରେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ପଦ୍ମିନୀଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ ନିର୍ଝରେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ କର୍ଣିକାରଵନେଷୁ ଚ
ସେ ସୁନ୍ଦର ଗୁହାମାନେ, ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ପୋଖରୀମାନେ, ଗୁହାଘର, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଝରଣା, ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛର ଅରଣ୍ୟରେ—
ନଦୀତୀରେଷୁ କାନ୍ତେଷୁ କିଂନରାଚରିତେଷୁ ଚ ଶୃଙ୍ଗେଷୁ ଶୈଲରାଜସ୍ଯ ତଡାଗେଷୁ ସରଃସୁ ଚ
ସୁନ୍ଦର ନଦୀତଟ, କିନ୍ନରମାନେ ଚରାଇଥିବା ସ୍ଥାନ, ପର୍ବତର ଶିଖର, ହ୍ରଦ ଓ ସରୋବରରେ—
ଵନରାଜିଷୁ ରମ୍ଯାସୁ ନାନାପକ୍ଷିରୁତେଷୁ ଚ ତୀର୍ଥେଷୁ ପୁଣ୍ଯତୋଯେଷୁ ମୁନୀନାମ୍ ଆଶ୍ରମେଷୁ ଚ
ନାନା ପକ୍ଷୀର ରବି ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ରମ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଜଳ ଥିବା ତୀର୍ଥ, ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ—
ଏତେଷୁ ପୁଣ୍ଯେଷୁ ମନୋହରେଷୁ ଦେଶେଷୁ ଵିଦ୍ଯାଧରଭୂଷିତେଷୁ ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷାମରସେଵିତେଷୁ ରେମେ ସ ଦେଵ୍ଯା ସହିତସ୍ ତ୍ରିନେତ୍ରଃ
ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ଦେବମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ । ଏଉଁ ସ୍ଥାନରେ ତିନି ଆଖିଅଳି ଦେବତା ତାଙ୍କ ଦେବୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରିଥିଲେ ।
ଦେଵୈଃ ସହେନ୍ଦ୍ରୈର୍ ମୁନିଯକ୍ଷସିଦ୍ଧୈର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵଵିଦ୍ଯାଧରଦୈତ୍ଯମୁଖ୍ଯୈଃ ଅନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵୈର୍ ଵିଵିଧୈର୍ ଵୃତୋ ଽସୌ ତସ୍ମିନ୍ ନଗେ ହର୍ଷମ୍ ଅଵାପ ଶଂଭୁଃ
ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେ, ଋଷି, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟମାନେ ଓ ଅନେକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଣମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ । ଏହିପରି ସମ୍ମିଳନରେ ଶିବ ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ।
ନୃତ୍ଯନ୍ତି ତତ୍ରାପ୍ସରସଃ ସୁରେଶା ଗାଯନ୍ତି ଗନ୍ଧର୍ଵଗଣାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ଦିଵ୍ଯାନି ଵାଦ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅଥ ଵାଦଯନ୍ତି କେଚିଦ୍ ଦ୍ରୁତଂ ଦେଵଵରଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି
ସେଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଖୁସି ହୋଇ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦିବ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଚଳାଉଥିଲେ, ଏବଂ କିଛି ଲୋକ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ ।
ଏଵଂ ସ ଦେଵଃ ସ୍ଵଗଣୈର୍ ଉପେତୋ ମହାବଲୈଃ ଶକ୍ରଯମାଗ୍ନିତୁଲ୍ଯୈଃ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ଭଗନେତ୍ରହନ୍ତା ଗିରିଂ ନ ତତ୍ଯାଜ ତଦା ମହାତ୍ମା
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ଅଗ୍ନି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଣମାନେ ସହିତ ଦେବତା, ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରିତି ପାଇଁ, ଭଗର ଚକ୍ଷୁ ନାଶ କରିଥିବା ଶିବ, ସେ ସମୟରେ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ ।
ଦେଵ୍ଯାଃ ସମଂ ତୁ ଭଗଵାଂସ୍ ତିଷ୍ଠଂସ୍ ତତ୍ର ସ କାମହା ଅକରୋତ୍ କିଂ ମହାଦେଵ ଏତଦ୍ ଇଚ୍ଛାମ ଵେଦିତୁମ୍
ଦେବୀ ସହିତ ଏକାଠି ଦଁଡାଇ ଥିବା, ଆଶୀର୍ବାଦମୟ ଏହି କାମନାଶକ ମହାଦେବ କି କରିଥିଲେ? ଆମେ ଏହି କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ।
ଭଗଵାନ୍ ହିମଵଚ୍ଛୃଙ୍ଗେ ସ ହି ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯେଚ୍ଛଯା ଗଣେଶୈର୍ ଵିଵିଧାକାରୈର୍ ହାସଂ ସଂଜନଯନ୍ ମୁହୁଃ
ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ, ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରିତି ପାଇଁ, ଭଗବାନ ନିଜର ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାରମ୍ବାର ହସ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ ।
ଦେଵୀଂ ବାଲେନ୍ଦୁତିଲକୋ ରମଯଂଶ୍ ଚ ରରାମ ଚ ମହାନୁଭାଵୈଃ ସର୍ଵଜ୍ଞୈଃ କାମରୂପଧରୈଃ ଶୁଭୈଃ
ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଭାଲରେ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ସେ ମହାନ, ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିବା, ଶୁଭ ଓ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆକାର ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ମହାପୁରୁଷମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ ।
ଅଥ ଦେଵ୍ଯ୍ ଆସସାଦୈକା ମାତରଂ ପରମେଶ୍ଵରୀ ଆସୀନାଂ କାଞ୍ଚନେ ଶୁଭ୍ର ଆସନେ ପରମାଦ୍ଭୁତେ
ତାପରେ, ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ମାଆଁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ, ଧଳା ଓ ସୁନାର ଆସନରେ ବସିଥିଲେ ।
ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସତୀଂ ଦେଵୀମ୍ ଆଗତାଂ ସୁରରୂପିଣୀମ୍ ଆସନେନ ମହାର୍ହେଣ ଶଂପାଦଯଦ୍ ଅନିନ୍ଦିତାମ୍ ଆସୀନାଂ ତାମ୍ ଅଥୋଵାଚ ମେନା ହିମଵତଃ ପ୍ରିଯା
ସତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ହିମବନ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମେନା ତାଙ୍କ ନିର୍ମଳ କନ୍ୟାକୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଆସନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଚିରସ୍ଯାଗମନଂ ତେ ଽଦ୍ଯ ଵଦ ପୁତ୍ରି ଶୁଭେକ୍ଷଣେ ଦରିଦ୍ରା କ୍ରୀଡନୈସ୍ ତ୍ଵଂ ହି ଭର୍ତ୍ରା କ୍ରୀଡସି ସଂଗତା
ବହୁଦିନ ପରେ ତୁମେ ଆଜି ଆସିଛ, ମୋ ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଝିଅ; କହ, ତୁମେ କି ଖେଳରେ ଦରିଦ୍ର ଅଛ, କାରଣ ତୁମେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ମିଶି ଖେଳୁଛ ।
ଯେ ଦରିଦ୍ରା ଭଵନ୍ତି ସ୍ମ ତଥୈଵ ଚ ନିରାଶ୍ରଯାଃ ଉମେ ତ ଏଵଂ କ୍ରୀଡନ୍ତି ଯଥା ତଵ ପତିଃ ଶୁଭେ
ଯେମାନେ ଦରିଦ୍ର ଓ ଆଶ୍ରୟହୀନ, ହେ ଉମା, ସେମାନେ ଏଭଳି ଖେଳନ୍ତି, ଯେପରି ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ଖେଳନ୍ତି, ହେ ଶୁଭେ ।
ସୈଵମ୍ ଉକ୍ତାଥ ମାତ୍ରା ତୁ ନାତିହୃଷ୍ଟମନା ଭଵତ୍ ମହତ୍ଯା କ୍ଷମଯା ଯୁକ୍ତା ନ କିଂଚିତ୍ ତାମ୍ ଉଵାଚ ହ ଵିସୃଷ୍ଟା ଚ ତଦା ମାତ୍ରା ଗତ୍ଵା ଦେଵମ୍ ଉଵାଚ ହ
ମାଆଁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବୀ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ନାହିଁ; ବଡ଼ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ନେଇ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ମାଆଁ ଛାଡ଼ିଲେ ପରେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ ।
ଭଗଵନ୍ ଦେଵଦେଵେଶ ନେହ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ଭୂଧରେ ଅନ୍ଯଂ କୁରୁ ମମାଵାସଂ ଭୁଵନେଷୁ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ହେ ଭଗବାନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ରହିବି ନାହିଁ; ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜଗତରେ ଏକ ନୂତନ ଘର ବନାଇଦିଅ ।
ସଦା ତ୍ଵମ୍ ଉଚ୍ଯମାନା ଵୈ ମଯା ଵାସାର୍ଥମ୍ ଈଶ୍ଵରି ଅନ୍ଯଂ ନ ରୋଚିତଵତୀ ଵାସଂ ଵୈ ଦେଵି କର୍ହିଚିତ୍
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ଘର ବିଷୟରେ କହିଛି, ତୁମେ କେବେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ବାସ ପାଇଁ ବାଛିନଥିଲ ।
ଇଦାନୀଂ ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ତ୍ଵଂ ଵାସମ୍ ଅନ୍ଯତ୍ର ଶୋଭନେ କସ୍ମାନ୍ ମୃଗଯସେ ଦେଵି ବ୍ରୂହି ତନ୍ ମେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ଏବେ ତୁମେ ନିଜେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଘର ଖୋଜୁଛ, ହେ ଶୋଭାମୟୀ; କାହିଁକି ଏପରି ଖୋଜୁଛ, ହେ ଦେବୀ? ମୋତେ କହ, ହେ ଶୁଚିହସ୍ତିନୀ ।
ଗୃହଂ ଗତାସ୍ମି ଦେଵେଶ ପିତୁର୍ ଅଦ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତତ୍ର ମେ ମାତା ଵିଜନେ ଲୋକଭାଵନେ
ହେ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ମୁଁ ଆଜି ମୋ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଥିବା ବାପାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲି, ସେଠାରେ ମୋ ମାଆଁ ଏକାକୀ ଅବସ୍ଥାରେ ମୋତେ ଲୋକର ଚର୍ଚ୍ଚା କଲେ ।
ଆସନାଦିଭିର୍ ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସା ମାମ୍ ଏଵମ୍ ଅଭାଷତ ଉମେ ତଵ ସଦା ଭର୍ତା ଦରିଦ୍ରଃ କ୍ରୀଡନୈଃ ଶୁଭେ
ଆସନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ମୋତେ ସମ୍ମାନ କରି, ସେ ଏଭଳି କହିଲେ: 'ହେ ଉମା, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ସଦା ଖେଳରେ ଦରିଦ୍ର, ହେ ଶୁଭେ ।'
କ୍ରୀଡତେ ନହି ଦେଵାନାଂ କ୍ରୀଡା ଭଵତି ତାଦୃଶୀ ଯତ୍ କିଲ ତ୍ଵଂ ମହାଦେଵ ଗଣୈଶ୍ ଚ ଵିଵିଧୈସ୍ ତଥା ରମସେ ତଦ୍ ଅନିଷ୍ଟଂ ହି ମମ ମାତୁର୍ ଵୃଷଧ୍ଵଜ
ସେ ଖେଳନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଖେଳ ଏପରି ନୁହେଁ; ହେ ମହାଦେବ, ତୁମେ ବିଭିନ୍ନ ଗଣମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଛ, କିନ୍ତୁ ଏହା ମୋ ମାଆଁଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ, ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ।
ତତୋ ଦେଵଃ ପ୍ରହସ୍ଯାହ ଦେଵୀଂ ହାସଯିତୁଂ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ଦେବତା ହସିଲେ ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କୁ ହସାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଵମ୍ ଏଵ ନ ସଂଦେହଃ କସ୍ମାନ୍ ମନ୍ଯୁର୍ ଅଭୂତ୍ ତଵ କୃତ୍ତିଵାସା ହ୍ଯ୍ ଅଵାସାଶ୍ ଚ ଶ୍ମଶାନନିଲଯଶ୍ ଚ ହ
ଏହିପରି, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ତୁମେ କାହିଁକି କ୍ରୋଧିତ ହେଲ? କୃତ୍ତିବାସ ତ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ମଶାନରେ ବସିଥାଏ।
ଅନିକେତୋ ହ୍ଯ୍ ଅରଣ୍ଯେଷୁ ପର୍ଵତାନାଂ ଗୁହାସୁ ଚ ଵିଚରାମି ଗଣୈର୍ ନଗ୍ନୈର୍ ଵୃତୋ ଽମ୍ଭୋଜଵିଲୋଚନେ
ମୋର କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ଘର ନାହିଁ; ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ ଘୁରୁଛି, ମୋ ସହ ନଗ୍ନ ସଙ୍ଗୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ହେ କମଳନୟନୀ।
ମା କ୍ରୁଧୋ ଦେଵି ମାତ୍ରେ ତ୍ଵଂ ତଥ୍ଯଂ ମାତାଵଦତ୍ ତଵ ନହି ମାତୃସମୋ ବନ୍ଧୁର୍ ଜନ୍ତୂନାମ୍ ଅସ୍ତି ଭୂତଲେ
ଦେବୀ, ତୁମେ ତୁମ ମାଆପାଇଁ କ୍ରୋଧ କରନି; ତୁମ ମାଆ ସତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ପୃଥିବୀରେ ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ମାଆ ସମାନ କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟ ନାହିଁ।