ପତ୍ନୀରୂପଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଜଗତ୍କାରଣମ୍ ଆଗତା ନମସ୍ ତୁଭ୍ଯଂ ମହାଦେଵ ଦେଵ୍ଯା ଵୈ ସହିତାଯ ଚ
ସେ ସ୍ତ୍ରୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କୁ ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ପ୍ରସାଦାତ୍ ତଵ ଦେଵେଶ ନିଯୋଗାଚ୍ ଚ ମଯା ପ୍ରଜାଃ ଦେଵାଦ୍ଯାସ୍ ତୁ ଇମାଃ ସୃଷ୍ଟା ମୂଢାସ୍ ତ୍ଵଦ୍ଯୋଗମାଯଯା
ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ କୃପା ଓ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସୃଷ୍ଟି କରିଛି; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇଛନ୍ତି।
କୁରୁ ପ୍ରସାଦମ୍ ଏତେଷାଂ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଭଵନ୍ତ୍ଵ୍ ଇମେ ତତ ଏଵମ୍ ଅହଂ ଵିପ୍ରା ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ସେମାନଙ୍କୁ କୃପା କରନ୍ତୁ, ଯାହାଫଳରେ ସେମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ହେଉନ୍ତୁ; ଏଭଳି ମୁଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଇଲି।
ସ୍ତମ୍ଭିତାନ୍ ସର୍ଵଦେଵାଂସ୍ ତାନ୍ ଇଦଂ ଚାହଂ ତଦୋକ୍ତଵାନ୍ ମୂଢାଶ୍ ଚ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ନୈନଂ ବୁଧ୍ଯତ ଶଂକରମ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଅଚଳ ହୋଇ ରହିଥିଲେ, ସମ୍ବୋଧନ କରି ଏହି କଥା କହିଲି; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭ୍ରମିତ ଥିଲେ ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଶରଣଂ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଏନମ୍ ଏଵ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ସାର୍ଧଂ ମଯୈଵ ଦେଵେଶଂ ପରମାତ୍ମାନମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ତୁମେମାନେ ମୋ ସହିତ ଏହି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣକୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଅ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରମ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା।
ତତସ୍ ତେ ସ୍ତମ୍ଭିତାଃ ସର୍ଵେ ତଥୈଵ ତ୍ରିଦିଵୌକସଃ ପ୍ରଣେମୁର୍ ମନସା ଶର୍ଵଂ ଭାଵଶୁଦ୍ଧେନ ଚେତସା
ତାପରେ ସେଇ ଅଚଳ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ମନରେ ଭାବଶୁଦ୍ଧି ସହିତ ଶର୍ବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଅଥ ତେଷାଂ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଽଭୂଦ୍ ଦେଵଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଚକାରାଶୁ ଦେଵତାନାଂ ତନୂସ୍ ତଦା
ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହେଶ୍ୱର ସେମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ପୂର୍ବବତ୍ ତୁରନ୍ତ ଫେରାଇଦେଲେ।
ତତ ଏଵଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ସର୍ଵଦେଵନିଵାରଣେ ଵପୁଶ୍ ଚକାର ଦେଵେଶସ୍ ତ୍ର୍ଯକ୍ଷଂ ପରମମ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ତେଜସା ତସ୍ଯ ତେ ଧ୍ଵସ୍ତାଶ୍ ଚକ୍ଷୁଃ ସର୍ଵେ ନ୍ଯମୀଲଯନ୍ ତେଭ୍ଯଃ ସ ପରମଂ ଚକ୍ଷୁଃ ସ୍ଵଵପୁର୍ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତିମତ୍
ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ଦେହ ଦେଖିବା ଶକ୍ତି ସହିତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।
ପ୍ରାଦାତ୍ ପରମଦେଵେଶମ୍ ଅପଶ୍ଯଂସ୍ ତେ ତଦା ଵିଭୁମ୍ ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମେଶାନଂ ତୃତୀଯେକ୍ଷଣଧାରିଣମ୍
ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ପରମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେମାନେ ତୃତୀୟ ନୟନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ଶକ୍ରାଦ୍ଯା ମେନିରେ ଦେଵାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ସୁରେଶ୍ଵରାଃ ତସ୍ଯ ଦେଵୀ ତଦା ହୃଷ୍ଟା ସମକ୍ଷଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ସମୟରେ ଦେବୀ ତିନି ଲୋକର ଦେବତାମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ପାଦଯୋଃ ସ୍ଥାପଯାମ୍ ଆସ ସ୍ରଙ୍ମାଲାମ୍ ଅମିତଦ୍ଯୁତିଃ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵ୍ ଇତି ତେ ହୋଚୁଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ପୁନର୍ ଵିଭୁମ୍
ଅପାର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଦେବୀ ମାଳା ଧରିଦେଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୁନିଥରେ 'ଭଲ, ଭଲ' ବୋଲି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସହ ଦେଵ୍ଯା ନମଶ୍ ଚକ୍ରୁଃ ଶିରୋଭିର୍ ଭୂତଲାଶ୍ରିତୈଃ ଅଥାସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ଵିପ୍ରାସ୍ ତମ୍ ଅହଂ ଦୈଵତୈଃ ସହ
ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ମାଟିକୁ ମୁଣ୍ଡ ଲାଗାଇ ନମସ୍କାର କଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲି।
ହିମଵନ୍ତଂ ମହାଶୈଲମ୍ ଉକ୍ତଵାଂଶ୍ ଚ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍ ଶ୍ଲାଘ୍ଯଃ ପୂଜ୍ଯଶ୍ ଚ ଵନ୍ଦ୍ଯଶ୍ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ତ୍ଵଂ ମହାନ୍ ଅସି
ହିମବନ୍ତ, ଏହି ବଡ଼ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ପାହାଡ଼କୁ ମୁଁ କହିଲି: 'ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ, ପୂଜ୍ୟ ଏବଂ ବନ୍ଦନୀୟ; ତୁମେ ଏକ ମହାନ୍ ଅଟୁଟ ସ୍ଥାନ ରଖିଛ।'
ଶର୍ଵେଣ ସହ ସଂବନ୍ଧୋ ଯସ୍ଯ ତେ ଽଭ୍ଯୁଦଯୋ ମହାନ୍ କ୍ରିଯତାଂ ଚାରୁର୍ ଉଦ୍ଵାହଃ କିମର୍ଥଂ ସ୍ଥୀଯତେ ପରମ୍ ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ହିମଵାଂସ୍ ତଦା ମାଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଶର୍ବଙ୍କ ସହ ଏତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା ପରେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ ଆୟୋଜିତ ହେଉ; ତେବେ କାହିଁକି ଏପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ରହିଛି, ମହାନ୍ୟ ? ଏପରି କହି, ହିମବତ ମୋତେ ଶିର ନମାଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତ୍ଵମ୍ ଏଵ କାରଣଂ ଦେଵ ଯସ୍ଯ ସର୍ଵୋଦଯେ ମମ ପ୍ରସାଦଃ ସହସୋତ୍ପନ୍ନୋ ହେତୁଶ୍ ଚାପି ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ହି ଉଦ୍ଵାହସ୍ ତୁ ଯଦା ଯାଦୃକ୍ ତଦ୍ ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ପିତାମହ
ମୋର ସମସ୍ତ ଉନ୍ନତିର କାରଣ ତୁମେ ହିଁ, ଦେବତା; ତୁମର କୃପାରେ ସବୁ ଉପଜିଛି, ଏବଂ ତୁମେ ହିଁ ମୂଳ କାରଣ। ବିବାହ କେମିତି ହେବ, ଯେପରି ଚାହୁଁଛ, ତାହା କର, ପିତାମହ।
ତତ ଏଵଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗିରିରାଜସ୍ଯ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଉଦ୍ଵାହଃ କ୍ରିଯତାଂ ଦେଵ ଇତ୍ଯ୍ ଅହଂ ଚୋକ୍ତଵାନ୍ ଵିଭୁମ୍
ପର୍ବତରାଜଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲି: 'ଦେବତା, ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଉ।'
ମାମ୍ ଆହ ଶଂକରୋ ଦେଵୋ ଯଥେଷ୍ଟମ୍ ଇତି ଲୋକପଃ ତତ୍କ୍ଷଣାଚ୍ ଚ ତତୋ ଵିପ୍ରା ଅସ୍ମାଭିର୍ ନିର୍ମିତଂ ପୁରମ୍
ଶଂକର ଦେବତା ମୋତେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯେପରି ଚାହୁଁଛ, ଏହିପରି ହେଉ, ଲୋକନାଥ।' ଏହି କଥା ହେବା ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆମେ ଏକ ନଗର ତିଆରି କଲୁ।
ଉଦ୍ଵାହାର୍ଥଂ ମହେଶସ୍ଯ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍ ରତ୍ନାନି ମଣଯଶ୍ ଚିତ୍ରା ହେମମୌକ୍ତିକମ୍ ଏଵ ଚ
ମହେଶଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ଥାନ ନାନା ପ୍ରକାର ରତ୍ନରେ ଭଲଭାବେ ସଜାଯାଇଥିଲା; ରତ୍ନ, ମଣି, ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର, ସୁନା ଓ ମୁକ୍ତା ଦେଇ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
ମୂର୍ତିମନ୍ତ ଉପାଗମ୍ଯ ଅଲଂଚକ୍ରୁଃ ପୁରୋତ୍ତମମ୍ ଚିତ୍ରା ମାରକତୀ ଭୂମିଃ ସୁଵର୍ଣସ୍ତମ୍ଭଶୋଭିତା
ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତିମାମାନେ ଆସି ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସହରକୁ ଭଲଭାବେ ସଜାଇଲେ; ଏହାର ଭୂମି ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ମାରକତ ଦେଇ ତିଆରି, ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଭାସ୍ଵତ୍ସ୍ଫଟିକଭିତ୍ତିଶ୍ ଚ ମୁକ୍ତାହାରପ୍ରଲମ୍ବିତା ତସ୍ମିନ୍ ଦ୍ଵାରି ପୁରେ ରମ୍ଯ ଉଦ୍ଵାହାର୍ଥଂ ଵିନିର୍ମିତା
ଏହାର ଚମକୁଥିବା ସ୍ଫଟିକ ଦିଵାଲରେ ମୁକ୍ତାର ମାଳା ଲଟକିଥିଲା; ସେହି ସହରର ରମ୍ୟ ଦ୍ୱାରରେ ବିବାହ ପାଣ୍ଡାଲ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ଶୁଶୁଭେ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ମହେଶସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ସୋମାଦିତ୍ଯୌ ସମଂ ତତ୍ର ତାପଯନ୍ତୌ ମହାମଣୀ
ଦେବଦେବ ମହେଶଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ସହର ଅତି ଶୋଭା ପାଇଥିଲା; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇଜଣ ଏକସাথে ତାହାକୁ ତାଙ୍କର ତେଜ ରଶିମାନେ ଦେଇ ଉଜାଗର କରୁଥିଲେ।
ସୌରଭେଯଂ ମନୋରମ୍ଯଂ ଗନ୍ଧମ୍ ଆଦାଯ ମାରୁତଃ ପ୍ରଵଵୌ ସୁଖସଂସ୍ପର୍ଶୋ ଭଵଭକ୍ତିଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯନ୍
ସୁଗନ୍ଧି ଓ ମନୋହର ଘ୍ରାଣ ନେଇ ଏକ ସୁମଧୁର ପବନ ବହିଲା, ଯାହା ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଦେଖାଇଲା ।
ସମୁଦ୍ରାସ୍ ତତ୍ର ଚତ୍ଵାରଃ ଶକ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ଦେଵନଦ୍ଯୋ ମହାନଦ୍ଯଃ ସିଦ୍ଧା ମୁନଯ ଏଵ ଚ
ସେଠାରେ ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ଦେବନଦୀ, ବଡ଼ ନଦୀ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଃ ସର୍ଵେ ନାଗା ଯକ୍ଷାଃ ସରାକ୍ଷସାଃ ଔଦକାଃ ଖେଚରାଶ୍ ଚାନ୍ଯେ କିଂନରା ଦେଵଚାରଣାଃ
ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରା, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଜଳଜୀବୀ, ଆକାଶରେ ଚଳା ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ, କିନ୍ନର ଓ ଦେବଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।
ତୁମ୍ବୁରୁର୍ ନାରଦୋ ହାହା ହୂହୂଶ୍ ଚୈଵ ତୁ ସାମଗାଃ ରମ୍ଯାଣ୍ଯ୍ ଆଦାଯ ଵାଦ୍ଯାନି ତତ୍ରାଜଗ୍ମୁସ୍ ତଦା ପୁରମ୍
ତୁମ୍ବୁରୁ, ନାରଦ, ହାହା, ହୂହୂ ଓ ସାମଗାନ କରୁଥିବା ଗାୟକମାନେ ମନୋହର ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ନେଇ ସେଠାରେ ସହରକୁ ଆସିଲେ ।
ଋଷଯସ୍ ତୁ କଥାସ୍ ତତ୍ର ଵେଦଗୀତାସ୍ ତପୋଧନାଃ ପୁଣ୍ଯାନ୍ ଵୈଵାହିକାନ୍ ମନ୍ତ୍ରାଞ୍ ଜେପୁଃ ସଂହୃଷ୍ଟମାନସାଃ
ଏଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବଳ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କଥା, ବେଦ ଗୀତ ଏବଂ ପବିତ୍ର ବିବାହ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ।
ଜଗତୋ ମାତରଃ ସର୍ଵା ଦେଵକନ୍ଯାଶ୍ ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ ଗାଯନ୍ତି ହର୍ଷିତାଃ ସର୍ଵା ଉଦ୍ଵାହେ ପରମେଷ୍ଠିନଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆମାନେ ଏବଂ ଦେବୀ କନ୍ୟାମାନେ ସମସ୍ତେ ଉଚ୍ଚାନ୍ଦ ଆନନ୍ଦରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ବିବାହରେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ।
ଋତଵଃ ଷଟ୍ ସମଂ ତତ୍ର ନାନାଗନ୍ଧସୁଖାଵହାଃ ଉଦ୍ଵାହଃ ଶଂକରସ୍ଯେତି ମୂର୍ତିମନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତାଃ
ଏଠାରେ ଛଅଟି ଋତୁ, ନାନା ଗନ୍ଧ ଓ ସୁଖ ନେଇ ଆସିଥିଲେ, ମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, 'ଏହା ଶଙ୍କରଙ୍କ ବିବାହ' ବୋଲି କହିଥିଲେ।
ନୀଲଜୀମୂତସଂକାଶୈର୍ ମନ୍ତ୍ରଧ୍ଵନିପ୍ରହର୍ଷିଭିଃ କେକାଯମାନୈଃ ଶିଖିଭିର୍ ନୃତ୍ଯମାନୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ନୀଳ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମୟୂରମାନେ, ମନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତଠାରେ ନୃତ୍ୟ କରି ଉଚ୍ଚାନ୍ଦରେ କେକା କରୁଥିଲେ।