ଵଜ୍ରମ୍ ଆହାରଯତ୍ ତସ୍ଯ ବାହୁମ୍ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଵୃତ୍ରହା ସ ବାହୁର୍ ଉତ୍ଥିତସ୍ ତସ୍ଯ ତଥୈଵ ସମତିଷ୍ଠତ
ବୃତ୍ରହା ତାଙ୍କ ହାତ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ବଜ୍ର ଆଣିଲେ; କିନ୍ତୁ ଶିଶୁର ହାତ ମଧ୍ୟ ଉଠି ଏଭଳି ଅଡ଼ିଗ ରହିଲା।
ସ୍ତମ୍ଭିତଃ ଶିଶୁରୂପେଣ ଦେଵଦେଵେନ ଶଂଭୁନା ଵଜ୍ରଂ କ୍ଷେପ୍ତୁଂ ନ ଶଶାକ ଵୃତ୍ରହା ଚଲିତୁଂ ନ ଚ
ଶିଶୁ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ; ବୃତ୍ରହା ବଜ୍ର ଛାଡ଼ି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଚଳି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଭଗୋ ନାମ ତତୋ ଦେଵ ଆଦିତ୍ଯଃ କାଶ୍ଯପୋ ବଲୀ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଆଯୁଧଂ ଦୀପ୍ତଂ ଛେତ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ ଵିମୋହିତଃ
ତାପରେ ଭଗ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା, କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, କାଟିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଭ୍ରମିତ ହେଇଗଲେ।
ତସ୍ଯାପି ଭଗଵାନ୍ ବାହୁଂ ତଥୈଵାସ୍ତମ୍ଭଯତ୍ ତଦା ବଲଂ ତେଜଶ୍ ଚ ଯୋଗଶ୍ ଚ ତଥୈଵାସ୍ତମ୍ଭଯଦ୍ ଵିଭୁଃ
ସେଠି ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ଅଡ଼ିଗ କରିଦେଲେ। ସେ ସମୟରେ, ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି, ତେଜ ଓ ଯୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ଅଡ଼ିଗ କରିଦେଲେ।
ଶିରଃ ପ୍ରକମ୍ପଯନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶଂକରଂ ସମଵୈକ୍ଷତ ଅଥ ତେଷୁ ସ୍ଥିତେଷ୍ଵ୍ ଏଵଂ ମନ୍ଯୁମତ୍ସୁ ସୁରେଷୁ ଚ
ବିଷ୍ଣୁ ମୁଣ୍ଡ ହିଲାଇ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେମାନେ ଏଭଳି ରୂଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଅହଂ ପରମସଂଵିଗ୍ନୋ ଧ୍ଯାନମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ସାଦରମ୍ ବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ଦେଵଦେଵେଶମ୍ ଉମୋତ୍ସଙ୍ଗେ ସମାସ୍ଥିତମ୍
ମୁଁ ବହୁତ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ଭକ୍ତି ସହିତ ଧ୍ୟାନ କଲି, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯିଏ, ତାଙ୍କୁ ଉମାଙ୍କ ଅଂକରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲି।
ଜ୍ଞାତ୍ଵାହଂ ପରମେଶାନଂ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଉତ୍ଥାଯ ସାଦରମ୍ ଵଵନ୍ଦେ ଚରଣଂ ଶଂଭୋଃ ସ୍ତୁତଵାଂସ୍ ତମ୍ ଅହଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମୁଁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ବଡ଼ ଆଦର ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାଦକୁ ଶିର ନମାଇଲି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ପୁରାଣୈଃ ସାମସଂଗୀତୈଃ ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯୈର୍ ଗୁହ୍ଯନାମଭିଃ ଅଜସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଅଜରୋ ଦେଵଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ଵିଭୁଃ ପରାପରମ୍
ପୁରାତନ ସାମବେଦୀୟ ସ୍ତୁତି, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ନାମରେ ମୁଁ କହିଲି: ଆପଣ ଅଜନ୍ମା, ବୃଦ୍ଧିହୀନ, ହେ ଦେବ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ ଉଭୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବେ।
ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷୋ ଯସ୍ ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମ ଧ୍ଯେଯଂ ତଦ୍ ଅକ୍ଷରମ୍ ଅମୃତଂ ପରମାତ୍ମା ଚ ଈଶ୍ଵରଃ କାରଣଂ ମହତ୍
ଆପଣ ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷ, ଧ୍ୟାନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ବ୍ରହ୍ମ, ଅମୃତ, ପରମ ଆତ୍ମା, ଇଶ୍ୱର ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ।
ବ୍ରହ୍ମସୃକ୍ ପ୍ରକୃତେଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵକୃତ୍ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ ଇଯଂ ଚ ପ୍ରକୃତିର୍ ଦେଵୀ ସଦା ତେ ସୃଷ୍ଟିକାରଣମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରକୃତିର ଉତ୍ପାଦକ, ସମସ୍ତଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା; ଏହି ପ୍ରକୃତି ଦେବୀ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ।
ପତ୍ନୀରୂପଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଜଗତ୍କାରଣମ୍ ଆଗତା ନମସ୍ ତୁଭ୍ଯଂ ମହାଦେଵ ଦେଵ୍ଯା ଵୈ ସହିତାଯ ଚ
ସେ ସ୍ତ୍ରୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କୁ ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ପ୍ରସାଦାତ୍ ତଵ ଦେଵେଶ ନିଯୋଗାଚ୍ ଚ ମଯା ପ୍ରଜାଃ ଦେଵାଦ୍ଯାସ୍ ତୁ ଇମାଃ ସୃଷ୍ଟା ମୂଢାସ୍ ତ୍ଵଦ୍ଯୋଗମାଯଯା
ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ କୃପା ଓ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସୃଷ୍ଟି କରିଛି; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇଛନ୍ତି।
କୁରୁ ପ୍ରସାଦମ୍ ଏତେଷାଂ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଭଵନ୍ତ୍ଵ୍ ଇମେ ତତ ଏଵମ୍ ଅହଂ ଵିପ୍ରା ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ସେମାନଙ୍କୁ କୃପା କରନ୍ତୁ, ଯାହାଫଳରେ ସେମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ହେଉନ୍ତୁ; ଏଭଳି ମୁଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଇଲି।
ସ୍ତମ୍ଭିତାନ୍ ସର୍ଵଦେଵାଂସ୍ ତାନ୍ ଇଦଂ ଚାହଂ ତଦୋକ୍ତଵାନ୍ ମୂଢାଶ୍ ଚ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ନୈନଂ ବୁଧ୍ଯତ ଶଂକରମ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଅଚଳ ହୋଇ ରହିଥିଲେ, ସମ୍ବୋଧନ କରି ଏହି କଥା କହିଲି; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭ୍ରମିତ ଥିଲେ ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଶରଣଂ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଏନମ୍ ଏଵ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ସାର୍ଧଂ ମଯୈଵ ଦେଵେଶଂ ପରମାତ୍ମାନମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ତୁମେମାନେ ମୋ ସହିତ ଏହି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣକୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଅ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରମ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା।
ତତସ୍ ତେ ସ୍ତମ୍ଭିତାଃ ସର୍ଵେ ତଥୈଵ ତ୍ରିଦିଵୌକସଃ ପ୍ରଣେମୁର୍ ମନସା ଶର୍ଵଂ ଭାଵଶୁଦ୍ଧେନ ଚେତସା
ତାପରେ ସେଇ ଅଚଳ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ମନରେ ଭାବଶୁଦ୍ଧି ସହିତ ଶର୍ବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଅଥ ତେଷାଂ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଽଭୂଦ୍ ଦେଵଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଚକାରାଶୁ ଦେଵତାନାଂ ତନୂସ୍ ତଦା
ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହେଶ୍ୱର ସେମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ପୂର୍ବବତ୍ ତୁରନ୍ତ ଫେରାଇଦେଲେ।
ତତ ଏଵଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ସର୍ଵଦେଵନିଵାରଣେ ଵପୁଶ୍ ଚକାର ଦେଵେଶସ୍ ତ୍ର୍ଯକ୍ଷଂ ପରମମ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ତେଜସା ତସ୍ଯ ତେ ଧ୍ଵସ୍ତାଶ୍ ଚକ୍ଷୁଃ ସର୍ଵେ ନ୍ଯମୀଲଯନ୍ ତେଭ୍ଯଃ ସ ପରମଂ ଚକ୍ଷୁଃ ସ୍ଵଵପୁର୍ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତିମତ୍
ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ଦେହ ଦେଖିବା ଶକ୍ତି ସହିତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।
ପ୍ରାଦାତ୍ ପରମଦେଵେଶମ୍ ଅପଶ୍ଯଂସ୍ ତେ ତଦା ଵିଭୁମ୍ ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମେଶାନଂ ତୃତୀଯେକ୍ଷଣଧାରିଣମ୍
ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ପରମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେମାନେ ତୃତୀୟ ନୟନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ଶକ୍ରାଦ୍ଯା ମେନିରେ ଦେଵାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ସୁରେଶ୍ଵରାଃ ତସ୍ଯ ଦେଵୀ ତଦା ହୃଷ୍ଟା ସମକ୍ଷଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ସମୟରେ ଦେବୀ ତିନି ଲୋକର ଦେବତାମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ପାଦଯୋଃ ସ୍ଥାପଯାମ୍ ଆସ ସ୍ରଙ୍ମାଲାମ୍ ଅମିତଦ୍ଯୁତିଃ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵ୍ ଇତି ତେ ହୋଚୁଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ପୁନର୍ ଵିଭୁମ୍
ଅପାର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଦେବୀ ମାଳା ଧରିଦେଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୁନିଥରେ 'ଭଲ, ଭଲ' ବୋଲି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସହ ଦେଵ୍ଯା ନମଶ୍ ଚକ୍ରୁଃ ଶିରୋଭିର୍ ଭୂତଲାଶ୍ରିତୈଃ ଅଥାସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ଵିପ୍ରାସ୍ ତମ୍ ଅହଂ ଦୈଵତୈଃ ସହ
ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ମାଟିକୁ ମୁଣ୍ଡ ଲାଗାଇ ନମସ୍କାର କଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲି।
ହିମଵନ୍ତଂ ମହାଶୈଲମ୍ ଉକ୍ତଵାଂଶ୍ ଚ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍ ଶ୍ଲାଘ୍ଯଃ ପୂଜ୍ଯଶ୍ ଚ ଵନ୍ଦ୍ଯଶ୍ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ତ୍ଵଂ ମହାନ୍ ଅସି
ହିମବନ୍ତ, ଏହି ବଡ଼ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ପାହାଡ଼କୁ ମୁଁ କହିଲି: 'ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ, ପୂଜ୍ୟ ଏବଂ ବନ୍ଦନୀୟ; ତୁମେ ଏକ ମହାନ୍ ଅଟୁଟ ସ୍ଥାନ ରଖିଛ।'
ଶର୍ଵେଣ ସହ ସଂବନ୍ଧୋ ଯସ୍ଯ ତେ ଽଭ୍ଯୁଦଯୋ ମହାନ୍ କ୍ରିଯତାଂ ଚାରୁର୍ ଉଦ୍ଵାହଃ କିମର୍ଥଂ ସ୍ଥୀଯତେ ପରମ୍ ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ହିମଵାଂସ୍ ତଦା ମାଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଶର୍ବଙ୍କ ସହ ଏତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା ପରେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ ଆୟୋଜିତ ହେଉ; ତେବେ କାହିଁକି ଏପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ରହିଛି, ମହାନ୍ୟ ? ଏପରି କହି, ହିମବତ ମୋତେ ଶିର ନମାଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତ୍ଵମ୍ ଏଵ କାରଣଂ ଦେଵ ଯସ୍ଯ ସର୍ଵୋଦଯେ ମମ ପ୍ରସାଦଃ ସହସୋତ୍ପନ୍ନୋ ହେତୁଶ୍ ଚାପି ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ହି ଉଦ୍ଵାହସ୍ ତୁ ଯଦା ଯାଦୃକ୍ ତଦ୍ ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ପିତାମହ
ମୋର ସମସ୍ତ ଉନ୍ନତିର କାରଣ ତୁମେ ହିଁ, ଦେବତା; ତୁମର କୃପାରେ ସବୁ ଉପଜିଛି, ଏବଂ ତୁମେ ହିଁ ମୂଳ କାରଣ। ବିବାହ କେମିତି ହେବ, ଯେପରି ଚାହୁଁଛ, ତାହା କର, ପିତାମହ।
ତତ ଏଵଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗିରିରାଜସ୍ଯ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଉଦ୍ଵାହଃ କ୍ରିଯତାଂ ଦେଵ ଇତ୍ଯ୍ ଅହଂ ଚୋକ୍ତଵାନ୍ ଵିଭୁମ୍
ପର୍ବତରାଜଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲି: 'ଦେବତା, ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଉ।'
ମାମ୍ ଆହ ଶଂକରୋ ଦେଵୋ ଯଥେଷ୍ଟମ୍ ଇତି ଲୋକପଃ ତତ୍କ୍ଷଣାଚ୍ ଚ ତତୋ ଵିପ୍ରା ଅସ୍ମାଭିର୍ ନିର୍ମିତଂ ପୁରମ୍
ଶଂକର ଦେବତା ମୋତେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯେପରି ଚାହୁଁଛ, ଏହିପରି ହେଉ, ଲୋକନାଥ।' ଏହି କଥା ହେବା ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆମେ ଏକ ନଗର ତିଆରି କଲୁ।
ଉଦ୍ଵାହାର୍ଥଂ ମହେଶସ୍ଯ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍ ରତ୍ନାନି ମଣଯଶ୍ ଚିତ୍ରା ହେମମୌକ୍ତିକମ୍ ଏଵ ଚ
ମହେଶଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ଥାନ ନାନା ପ୍ରକାର ରତ୍ନରେ ଭଲଭାବେ ସଜାଯାଇଥିଲା; ରତ୍ନ, ମଣି, ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର, ସୁନା ଓ ମୁକ୍ତା ଦେଇ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
ମୂର୍ତିମନ୍ତ ଉପାଗମ୍ଯ ଅଲଂଚକ୍ରୁଃ ପୁରୋତ୍ତମମ୍ ଚିତ୍ରା ମାରକତୀ ଭୂମିଃ ସୁଵର୍ଣସ୍ତମ୍ଭଶୋଭିତା
ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତିମାମାନେ ଆସି ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସହରକୁ ଭଲଭାବେ ସଜାଇଲେ; ଏହାର ଭୂମି ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ମାରକତ ଦେଇ ତିଆରି, ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଶୋଭିତ ଥିଲା।