ଦେଵି ପିତ୍ରା ତ୍ଵ୍ ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵଯଂଵର ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ଵରଯିତ୍ରୀ ଯଂ ସ ତେ ଭର୍ତା ଭଵେଦ୍ ଇତି
ଦେବୀ, ତୁମ ପିତା ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଛି। ସେଠାରେ ତୁମେ ନିଜେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀକୁ ଚୟନ କରିବା; ଯାହାକୁ ଚୟନ କରିବା, ସେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ହେବ।
ତଦ୍ ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯାମି ଦୁର୍ଲଭାଂ ତ୍ଵାଂ ଵରାନନେ ରୂପଵନ୍ତଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵୃଣୋଷ୍ଯ୍ ଅସଦୃଶଂ କଥମ୍
ତେଣୁ, ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ ମୁଁ ଯାଇବି। ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, କିପରି ତୁମେ ଏତେ ରୂପବାନ୍କୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟକୁ ଚୟନ କରିପାରିବ?
ତେନୋକ୍ତା ସା ତଦା ତତ୍ର ଭାଵଯନ୍ତୀ ତଦୀରିତମ୍ ଭାଵଂ ଚ ରୁଦ୍ରନିହିତଂ ପ୍ରସାଦଂ ମନସସ୍ ତଥା
ସେ, ତାଙ୍କ କଥା ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭାବକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ସେଠାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯୋଵାଚ ଦେଵେଶଂ ମା ତେ ଽଭୂଦ୍ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଅନ୍ଯଥା ଅହଂ ତ୍ଵାଂ ଵରଯିଷ୍ଯାମି ନାଦ୍ଭୁତଂ ତୁ କଥଂଚନ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଝି, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ମହାନ୍ତକୁ କହିଲେ: "ତୁମର ମନ ଅନ୍ୟ କଥା ଭାବନା କରନ୍ତୁନି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିବି; ଏଥିରେ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ।"
ଅଥଵା ତେ ଽସ୍ତି ସଂଦେହୋ ମଯି ଵିପ୍ର କଥଂଚନ ଇହୈଵ ତ୍ଵାଂ ମହାଭାଗ ଵରଯାମି ମନୋଗତମ୍
ନଥିଲେ ଯଦି ତୁମେ ମୋପାଇଁ କିଛି ସନ୍ଦେହ କରୁଛ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏଠାରେ ଏବଂ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ମନରେ ତୁମକୁ ଚୟନ କରୁଛି।
ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ତବକଂ ସା ତୁ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତା ସ୍କନ୍ଧେ ଶଂଭୋଃ ସମାଧାଯ ଦେଵୀ ପ୍ରାହ ଵୃତୋ ଽସି ମେ
ସେ ହସ୍ତରେ ଏକ ମାଳା ନେଇ, ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଗାଳାରେ ରଖି, କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିଛି।"
ତତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵସ୍ ତଯା ଦେଵ୍ଯା ଵୃତସ୍ ତଦା ଉଵାଚ ତମ୍ ଅଶୋକଂ ଵୈ ଵାଚା ସଂଜୀଵଯନ୍ନ୍ ଇଵ
ତାପରେ, ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟନିତ ଭଗବାନ ଦେବତା, ତା ଅଶୋକ ଗଛକୁ କଥା କହିଲେ, ଏପରି ଲାଗିଲା ଯେ ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଗଛଟିକୁ ଜୀବନ ଦେଉଛି।
ଯସ୍ମାତ୍ ତଵ ସୁପୁଣ୍ଯେନ ସ୍ତବକେନ ଵୃତୋ ଽସ୍ମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ଜରଯା ତ୍ଯକ୍ତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅମରଃ ସଂଭଵିଷ୍ଯସି
ଏହି ଅତି ପୁଣ୍ୟ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଚୟନିତ ହୋଇଥିବାରୁ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଓ ଅମର ହେବା।
କାମରୂପୀ କାମପୁଷ୍ପଃ କାମଦୋ ଦଯିତୋ ମମ ସର୍ଵାଭରଣପୁଷ୍ପାଢ୍ଯଃ ସର୍ଵପୁଷ୍ପଫଲୋପଗଃ
ତୁମେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ନେଇପାରିବା, ଚାହିଲେ ଫୁଲ ଫଳାଇପାରିବା, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବା, ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହେବା, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣ ଓ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହେବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧରିପାରିବା।
ସର୍ଵାନ୍ନଭକ୍ଷକଶ୍ ଚୈଵ ଅମୃତସ୍ଵାଦ ଏଵ ଚ ସର୍ଵଗନ୍ଧଶ୍ ଚ ଦେଵାନାଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ଦୃଢପ୍ରିଯଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇପାରିବା, ଅମୃତର ସ୍ୱାଦ ରହିବା, ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧ ରହିବା, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ପ୍ରିୟ ହେବା।
ନିର୍ଭଯଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଭଵିଷ୍ଯସି ସୁନିର୍ଵୃତଃ ଆଶ୍ରମଂ ଵେଦମ୍ ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ଚିତ୍ରକୂଟେତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ନିର୍ଭୟ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା। ତୁମ ଆଶ୍ରମ, ଚିତ୍ରକୂଟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ ହେବ।
ଯୋ ହି ଯାସ୍ଯତି ପୁଣ୍ଯାର୍ଥୀ ସୋ ଽଶ୍ଵମେଧମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯତି ଯସ୍ ତୁ ତତ୍ର ମୃତଶ୍ ଚାପି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଚାହିଁ ଆସିବେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇବ। ଏଠାରେ ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯିବ।
ଯଶ୍ ଚାତ୍ର ନିଯମୈର୍ ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରାଣାନ୍ ସମ୍ଯକ୍ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ସ ଦେଵ୍ଯାସ୍ ତପସା ଯୁକ୍ତୋ ମହାଗଣପତିର୍ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ନିୟମରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କର ତପସ୍ୟା ସହିତ ଏକତା ପାଇଁ, ବଡ଼ ଗଣପତି ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତଦା ଦେଵ ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ ହିମଵତ୍ସୁତାମ୍ ଅନ୍ତର୍ଦଧେ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଭୂତପ ଈଶ୍ଵରଃ
ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରଭୁ, ହିମବତଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ସାପି ଦେଵୀ ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ ଭଗଵତ୍ଯ୍ ଅମିତାତ୍ମନି ତତ ଏଵୋନ୍ମୁଖୀ ଭୂତ୍ଵା ଶିଲାଯାଂ ସଂବଭୂଵ ହ
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅପାର ଆତ୍ମା ଯିବା ପରେ, ଦେବୀ ସେଠାରୁ ଏକତା ଭାବେ ରହି, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଦେଖା ଦେଲେ।
ଉନ୍ମୁଖୀ ସା ଭଵେ ତସ୍ମିନ୍ ମହେଶେ ଜଗତାଂ ପ୍ରଭୌ ନିଶେଵ ଚନ୍ଦ୍ରରହିତା ନ ବଭୌ ଵିମନାସ୍ ତଦା
ସେ ଦେବୀ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏକତା ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ରାତି ପରି, ମନ ଭାଙ୍ଗି ଅନ୍ଧାରା ହେଇ ରହିଲେ।
ଅଥ ଶୁଶ୍ରାଵ ଶବ୍ଦଂ ଚ ବାଲସ୍ଯାର୍ତସ୍ଯ ଶୈଲଜା ସରସ୍ଯ୍ ଉଦକସଂପୂର୍ଣେ ସମୀପେ ଚାଶ୍ରମସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରୋବର ନିକଟରେ ଆଶ୍ରମ ପାଖରେ, ଏକ ଦୁଃଖିତ ଶିଶୁର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ।
ସ କୃତ୍ଵା ବାଲରୂପଂ ତୁ ଦେଵଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ଶିଵଃ କ୍ରୀଡାହେତୋଃ ସରୋମଧ୍ଯେ ଗ୍ରାହଗ୍ରସ୍ତୋ ଽଭଵତ୍ ତଦା
ଏହି ସମୟରେ, ଦେବଦେବ ଶିବ ନିଜେ ଖେଳା ପାଇଁ ଶିଶୁ ରୂପ ନେଇ, ସରୋବର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମଗର ଦ୍ୱାରା ଧରା ପଡ଼ିଲେ।
ଯୋଗମାଯାଂ ସମାସ୍ଥାଯ ପ୍ରପଞ୍ଚୋଦ୍ଭଵକାରଣମ୍ ତଦ୍ ରୂପଂ ସରସୋ ମଧ୍ଯେ କୃତ୍ଵୈଵଂ ସମଭାଷତ
ଯୋଗମାୟାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଯାହା ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ, ସେ ଏହି ରୂପକୁ ସରୋବର ମଧ୍ୟରେ ନେଇ, ଏପରି କହିଲେ।
ତ୍ରାତୁ ମାଂ କଶ୍ଚିଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ଗ୍ରାହେଣ ହୃତଚେତସମ୍ ଧିକ୍ କଷ୍ଟଂ ବାଲ ଏଵାହମ୍ ଅପ୍ରାପ୍ତାର୍ଥମନୋରଥଃ
“ମୋତେ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ, କିଏ ଆଛନ୍ତି!” — ମଗର ଦ୍ୱାରା ମନ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଶିଶୁ ଚିତ୍କାର କଲେ। “ହାଁ, କେତେ ଦୁଃଖ! ମୁଁ ଶିଶୁ, ମୋର ଆଶା ଓ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇନାହିଁ।”
ପ୍ରଯାମି ନିଧନଂ ଵକ୍ତ୍ରେ ଗ୍ରାହସ୍ଯାସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ ଶୋଚାମି ନ ସ୍ଵକଂ ଦେହଂ ଗ୍ରାହଗ୍ରସ୍ତଃ ସୁଦୁଃଖିତଃ
“ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମଗରର ମୁହଁରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଯାଉଛି। ମୁଁ ମୋର ଦେହ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁନାହିଁ, ମଗର ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ି ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛି।”
ଯଥା ଶୋଚାମି ପିତରଂ ମାତରଂ ଚ ତପସ୍ଵିନୀମ୍ ଗ୍ରାହଗୃହୀତଂ ମାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତଂ ନିଧନମ୍ ଉତ୍ସୁକୌ
“ମୁଁ ଯେପରି ଦୁଃଖ କରୁଛି, ସେପରି ମୋର ତପସ୍ୱିନୀ ମାଁ ଓ ପିତା ମୋତେ ମଗର ଧରି ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେବେ।”
ପ୍ରିଯପୁତ୍ରାଵ୍ ଏକପୁତ୍ରୌ ପ୍ରାଣାନ୍ ନୂନଂ ତ୍ଯଜିଷ୍ଯତଃ ଅହୋ ବତ ସୁକଷ୍ଟଂ ଵୈ ଯୋ ଽହଂ ବାଲୋ ଽକୃତାଶ୍ରମଃ ଅନ୍ତର୍ଗ୍ରାହେଣ ଗ୍ରସ୍ତସ୍ ତୁ ଯାସ୍ଯାମି ନିଧନଂ କିଲ
“ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ, ଏକା ଶିଶୁ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବେ। ହାଁ, କେତେ ଦୁଃଖ! ମୁଁ ଏକ ଶିଶୁ, ଅନୁଷ୍ଠାନ ହୋଇନାହିଁ, ମଗର ଭିତରୁ ଧରାପଡ଼ି ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଯାଉଛି।”
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଦେଵୀ ତଂ ନାଦଂ ଵିପ୍ରସ୍ଯାର୍ତସ୍ଯ ଶୋଭନା ଉତ୍ଥାଯ ପ୍ରସ୍ଥିତା ତତ୍ର ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତ୍ଯ୍ ଅସୌ ଦ୍ଵିଜଃ
ଦେବୀ ଏହି ଦୁଃଖିତ ଶିଶୁର ଶୁଭ୍ର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଉଠି, ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଶୁ ଥିଲେ।
ସାପଶ୍ଯଦ୍ ଇନ୍ଦୁଵଦନା ବାଲକଂ ଚାରୁରୂପିଣମ୍ ଗ୍ରାହସ୍ଯ ମୁଖମ୍ ଆପନ୍ନଂ ଵେପମାନମ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରପରି ମୁହଁ ଥିବା ଦେବୀ, ସୁନ୍ଦର ଶିଶୁକୁ ଦେଖିଲେ, ମଗର ମୁହଁରେ ଧରାପଡ଼ି, କମ୍ପିତ ଓ ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ।
ସୋ ଽପି ଗ୍ରାହଵରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀମ୍ ଉପାଗତାମ୍ ତଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଦ୍ରୁତଂ ଯାତୋ ମଧ୍ଯଂ ସରସ ଏଵ ହି
ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମଗରରାଜ, ଦେବୀକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶିଶୁକୁ ଧରି, ତୁରନ୍ତ ସରୋବର ମଧ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲା।
ସ କୃଷ୍ଯମାଣସ୍ ତେଜସ୍ଵୀ ନାଦମ୍ ଆର୍ତଂ ତଦାକରୋତ୍ ଅଥାହ ଦେଵୀ ଦୁଃଖାର୍ତା ବାଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗ୍ରହାଵୃତମ୍
ଧରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ତେଜସ୍ୱୀ ଶିଶୁ ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର କଲେ। ତାପରେ, ଦେବୀ ଦୁଃଖରେ, ମଗର ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଥିବା ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, କହିଲେ।
ଗ୍ରାହରାଜ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ବାଲକଂ ହ୍ଯ୍ ଏକପୁତ୍ରକମ୍ ଵିମୁଞ୍ଚେମଂ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ର କ୍ଷିପ୍ରଂ ଭୀମପରାକ୍ରମ
“ମଗରରାଜ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ଏକମାତ୍ର ଶିଶୁକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ! ବଡ଼ ଦାନ୍ତ ଥିବା, ତୁରନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ!”
ଯୋ ଦେଵି ଦିଵସେ ଷଷ୍ଠେ ପ୍ରଥମଂ ସମୁପୈତି ମାମ୍ ସ ଆହାରୋ ମମ ପୁରା ଵିହିତୋ ଲୋକକର୍ତୃଭିଃ
“ହେ ଦେବୀ, ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ପ୍ରଥମେ ଯେଉଁଠି ମୋତେ ଆସିପହଁଚେ, ସେ ମୋର ଖାଦ୍ୟ, ଏହା ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି।”
ସୋ ଽଯଂ ମମ ମହାଭାଗେ ଷଷ୍ଠେ ଽହନି ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜେ ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରେରିତୋ ନୂନଂ ନୈନଂ ମୋକ୍ଷ୍ଯେ କଥଂଚନ
“ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ, ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ଏହି ଶିଶୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପଠାଯାଇଛି। ମୁଁ କେହି ଭାବେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ।”