ଉଵାଚ ଵିକୃତାସ୍ଯଶ୍ ଚ ଦେଵି ତ୍ଵାଂ ଵରଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଅଥୋମା ଯୋଗସଂସିଦ୍ଧା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶଂକରମ୍ ଆଗତମ୍
ବିକୃତ ମୁହଁ ନେଇ ସେ କହିଲେ: 'ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବରିଲି।' କିନ୍ତୁ ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଉମା ବୁଝିଲେ ଯେ ଶଙ୍କର ଆସିଛନ୍ତି।
ଅନ୍ତର୍ଭାଵଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା କୃପାନୁଷ୍ଠାନଲିପ୍ସଯା ତମ୍ ଉଵାଚାର୍ଘପାଦ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ମଧୁପର୍କେଣ ଚୈଵ ହ
ନିର୍ମଳ ମନ ଓ କୃପାଭାବ ନେଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ମଧୁପର୍କ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ସୁମନୋଭିସ୍ ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିଯା
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ପୂଜିଲେ, କାରଣ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରିୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମନ୍ଦିରେ ପ୍ରିୟା।
ଭଗଵନ୍ ନ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରାହଂ ପିତା ମେ ତ୍ଵ୍ ଅଗ୍ରଣୀର୍ ଗୃହେ ସ ପ୍ରଭୁର୍ ମମ ଦାନେ ଵୈ କନ୍ଯାହଂ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵ
'ଭଗବନ୍, ମୁଁ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ; ମୋ ପିତା ଘରର ମୁଖ୍ୟ। ମୋ ବିବାହ ଦେବାର ଅଧିକାର ତାଙ୍କର; ମୁଁ ଏଉଁ କନ୍ୟା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।'
ଗତ୍ଵା ଯାଚସ୍ଵ ପିତରଂ ମମ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍ ସ ଚେଦ୍ ଦଦାତି ମାଂ ଵିପ୍ର ତୁଭ୍ଯଂ ତଦ୍ ଉଚିତଂ ମମ
ମୋ ପିତା ଶୈଳେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯାଇ ଅନୁରୋଧ କର। ସେ ଯଦି ମୋତେ ତୁମକୁ ଦେଇଦେଇବେ, ତେବେ ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଯଥାଯଥିକ ହେବ।
ତତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵସ୍ ତଥୈଵ ଵିକୃତଃ ପ୍ରଭୁଃ ଉଵାଚ ଶୈଲରାଜାନଂ ସୁତାଂ ମେ ଯଚ୍ଛ ଶୈଲରାଟ୍
ତାପରେ, ଭଗବାନ ଦେବତା ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ଥିବାବେଳେ, ଶୈଳରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ଶୈଳରାଜ, ମୋ ଝିଅକୁ ଦେଇଦିଅ।"
ସ ତଂ ଵିକୃତରୂପେଣ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରୁଦ୍ରମ୍ ଅଥାଵ୍ଯଯମ୍ ଭୀତଃ ଶାପାଚ୍ ଚ ଵିମନା ଇଦଂ ଵଚନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଶୈଳରାଜ ତାଙ୍କୁ ଅଜନା ରୂପରେ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ, ଶାପର ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ଓ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ଏହି ଭାବରେ କହିଲେ:
ଭଗଵନ୍ ନାଵମନ୍ଯେ ଽହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୁଵି ଦେଵତାଃ ମନୀଷିତଂ ତୁ ଯତ୍ ପୂର୍ଵଂ ତଚ୍ ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମହାମତେ
ଭଗବାନ, ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରେନି। କିନ୍ତୁ, ମହାବୁଦ୍ଧି, ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଥିଲା, ସେଥିରେ ଶୁଣ।
ସ୍ଵଯଂଵରୋ ମେ ଦୁହିତୁର୍ ଭଵିତା ଵିପ୍ରପୂଜିତଃ ଵରଯେଦ୍ ଯଂ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ର ସ ଭର୍ତାସ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୋ ଝିଅ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱୟଂବର ହେବ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେବେ। ସେଠାରେ ଝିଅ ଯାହାକୁ ନିଜେ ଚୟନ କରିବେ, ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ହେବ।
ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶୈଲଵଚନଂ ଭଗଵାନ୍ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ ଦେଵ୍ଯାଃ ସମୀପମ୍ ଆଗତ୍ଯ ଇଦମ୍ ଆହ ମହାମନାଃ
ଶୈଳରାଜଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ମହାମନା ଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଦେଵି ପିତ୍ରା ତ୍ଵ୍ ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵଯଂଵର ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ଵରଯିତ୍ରୀ ଯଂ ସ ତେ ଭର୍ତା ଭଵେଦ୍ ଇତି
ଦେବୀ, ତୁମ ପିତା ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଛି। ସେଠାରେ ତୁମେ ନିଜେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀକୁ ଚୟନ କରିବା; ଯାହାକୁ ଚୟନ କରିବା, ସେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ହେବ।
ତଦ୍ ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯାମି ଦୁର୍ଲଭାଂ ତ୍ଵାଂ ଵରାନନେ ରୂପଵନ୍ତଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵୃଣୋଷ୍ଯ୍ ଅସଦୃଶଂ କଥମ୍
ତେଣୁ, ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ ମୁଁ ଯାଇବି। ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, କିପରି ତୁମେ ଏତେ ରୂପବାନ୍କୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟକୁ ଚୟନ କରିପାରିବ?
ତେନୋକ୍ତା ସା ତଦା ତତ୍ର ଭାଵଯନ୍ତୀ ତଦୀରିତମ୍ ଭାଵଂ ଚ ରୁଦ୍ରନିହିତଂ ପ୍ରସାଦଂ ମନସସ୍ ତଥା
ସେ, ତାଙ୍କ କଥା ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭାବକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ସେଠାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯୋଵାଚ ଦେଵେଶଂ ମା ତେ ଽଭୂଦ୍ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଅନ୍ଯଥା ଅହଂ ତ୍ଵାଂ ଵରଯିଷ୍ଯାମି ନାଦ୍ଭୁତଂ ତୁ କଥଂଚନ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଝି, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ମହାନ୍ତକୁ କହିଲେ: "ତୁମର ମନ ଅନ୍ୟ କଥା ଭାବନା କରନ୍ତୁନି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିବି; ଏଥିରେ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ।"
ଅଥଵା ତେ ଽସ୍ତି ସଂଦେହୋ ମଯି ଵିପ୍ର କଥଂଚନ ଇହୈଵ ତ୍ଵାଂ ମହାଭାଗ ଵରଯାମି ମନୋଗତମ୍
ନଥିଲେ ଯଦି ତୁମେ ମୋପାଇଁ କିଛି ସନ୍ଦେହ କରୁଛ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏଠାରେ ଏବଂ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ମନରେ ତୁମକୁ ଚୟନ କରୁଛି।
ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ତବକଂ ସା ତୁ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତା ସ୍କନ୍ଧେ ଶଂଭୋଃ ସମାଧାଯ ଦେଵୀ ପ୍ରାହ ଵୃତୋ ଽସି ମେ
ସେ ହସ୍ତରେ ଏକ ମାଳା ନେଇ, ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଗାଳାରେ ରଖି, କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିଛି।"
ତତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵସ୍ ତଯା ଦେଵ୍ଯା ଵୃତସ୍ ତଦା ଉଵାଚ ତମ୍ ଅଶୋକଂ ଵୈ ଵାଚା ସଂଜୀଵଯନ୍ନ୍ ଇଵ
ତାପରେ, ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟନିତ ଭଗବାନ ଦେବତା, ତା ଅଶୋକ ଗଛକୁ କଥା କହିଲେ, ଏପରି ଲାଗିଲା ଯେ ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଗଛଟିକୁ ଜୀବନ ଦେଉଛି।
ଯସ୍ମାତ୍ ତଵ ସୁପୁଣ୍ଯେନ ସ୍ତବକେନ ଵୃତୋ ଽସ୍ମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ଜରଯା ତ୍ଯକ୍ତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅମରଃ ସଂଭଵିଷ୍ଯସି
ଏହି ଅତି ପୁଣ୍ୟ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଚୟନିତ ହୋଇଥିବାରୁ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଓ ଅମର ହେବା।
କାମରୂପୀ କାମପୁଷ୍ପଃ କାମଦୋ ଦଯିତୋ ମମ ସର୍ଵାଭରଣପୁଷ୍ପାଢ୍ଯଃ ସର୍ଵପୁଷ୍ପଫଲୋପଗଃ
ତୁମେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ନେଇପାରିବା, ଚାହିଲେ ଫୁଲ ଫଳାଇପାରିବା, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବା, ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହେବା, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣ ଓ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହେବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧରିପାରିବା।
ସର୍ଵାନ୍ନଭକ୍ଷକଶ୍ ଚୈଵ ଅମୃତସ୍ଵାଦ ଏଵ ଚ ସର୍ଵଗନ୍ଧଶ୍ ଚ ଦେଵାନାଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ଦୃଢପ୍ରିଯଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇପାରିବା, ଅମୃତର ସ୍ୱାଦ ରହିବା, ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧ ରହିବା, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ପ୍ରିୟ ହେବା।
ନିର୍ଭଯଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଭଵିଷ୍ଯସି ସୁନିର୍ଵୃତଃ ଆଶ୍ରମଂ ଵେଦମ୍ ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ଚିତ୍ରକୂଟେତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ନିର୍ଭୟ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା। ତୁମ ଆଶ୍ରମ, ଚିତ୍ରକୂଟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ ହେବ।
ଯୋ ହି ଯାସ୍ଯତି ପୁଣ୍ଯାର୍ଥୀ ସୋ ଽଶ୍ଵମେଧମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯତି ଯସ୍ ତୁ ତତ୍ର ମୃତଶ୍ ଚାପି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଚାହିଁ ଆସିବେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇବ। ଏଠାରେ ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯିବ।
ଯଶ୍ ଚାତ୍ର ନିଯମୈର୍ ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରାଣାନ୍ ସମ୍ଯକ୍ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ସ ଦେଵ୍ଯାସ୍ ତପସା ଯୁକ୍ତୋ ମହାଗଣପତିର୍ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ନିୟମରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କର ତପସ୍ୟା ସହିତ ଏକତା ପାଇଁ, ବଡ଼ ଗଣପତି ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତଦା ଦେଵ ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ ହିମଵତ୍ସୁତାମ୍ ଅନ୍ତର୍ଦଧେ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଭୂତପ ଈଶ୍ଵରଃ
ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରଭୁ, ହିମବତଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ସାପି ଦେଵୀ ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ ଭଗଵତ୍ଯ୍ ଅମିତାତ୍ମନି ତତ ଏଵୋନ୍ମୁଖୀ ଭୂତ୍ଵା ଶିଲାଯାଂ ସଂବଭୂଵ ହ
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅପାର ଆତ୍ମା ଯିବା ପରେ, ଦେବୀ ସେଠାରୁ ଏକତା ଭାବେ ରହି, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଦେଖା ଦେଲେ।
ଉନ୍ମୁଖୀ ସା ଭଵେ ତସ୍ମିନ୍ ମହେଶେ ଜଗତାଂ ପ୍ରଭୌ ନିଶେଵ ଚନ୍ଦ୍ରରହିତା ନ ବଭୌ ଵିମନାସ୍ ତଦା
ସେ ଦେବୀ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏକତା ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ରାତି ପରି, ମନ ଭାଙ୍ଗି ଅନ୍ଧାରା ହେଇ ରହିଲେ।
ଅଥ ଶୁଶ୍ରାଵ ଶବ୍ଦଂ ଚ ବାଲସ୍ଯାର୍ତସ୍ଯ ଶୈଲଜା ସରସ୍ଯ୍ ଉଦକସଂପୂର୍ଣେ ସମୀପେ ଚାଶ୍ରମସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରୋବର ନିକଟରେ ଆଶ୍ରମ ପାଖରେ, ଏକ ଦୁଃଖିତ ଶିଶୁର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ।
ସ କୃତ୍ଵା ବାଲରୂପଂ ତୁ ଦେଵଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ଶିଵଃ କ୍ରୀଡାହେତୋଃ ସରୋମଧ୍ଯେ ଗ୍ରାହଗ୍ରସ୍ତୋ ଽଭଵତ୍ ତଦା
ଏହି ସମୟରେ, ଦେବଦେବ ଶିବ ନିଜେ ଖେଳା ପାଇଁ ଶିଶୁ ରୂପ ନେଇ, ସରୋବର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମଗର ଦ୍ୱାରା ଧରା ପଡ଼ିଲେ।
ଯୋଗମାଯାଂ ସମାସ୍ଥାଯ ପ୍ରପଞ୍ଚୋଦ୍ଭଵକାରଣମ୍ ତଦ୍ ରୂପଂ ସରସୋ ମଧ୍ଯେ କୃତ୍ଵୈଵଂ ସମଭାଷତ
ଯୋଗମାୟାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଯାହା ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ, ସେ ଏହି ରୂପକୁ ସରୋବର ମଧ୍ୟରେ ନେଇ, ଏପରି କହିଲେ।
ତ୍ରାତୁ ମାଂ କଶ୍ଚିଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ଗ୍ରାହେଣ ହୃତଚେତସମ୍ ଧିକ୍ କଷ୍ଟଂ ବାଲ ଏଵାହମ୍ ଅପ୍ରାପ୍ତାର୍ଥମନୋରଥଃ
“ମୋତେ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ, କିଏ ଆଛନ୍ତି!” — ମଗର ଦ୍ୱାରା ମନ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଶିଶୁ ଚିତ୍କାର କଲେ। “ହାଁ, କେତେ ଦୁଃଖ! ମୁଁ ଶିଶୁ, ମୋର ଆଶା ଓ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇନାହିଁ।”