ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ଲୋକାନାମ୍ ଆଦିର୍ ଭୂର୍ଲୋକ ଉଚ୍ଯତେ ତମ୍ ଅହଂ ଧାରଯାମ୍ଯ୍ ଏକଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ନ ତଵାଜ୍ଞଯା
ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୂଲୋକ ଆଧାର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ମୁଁ ଏକା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିଛି, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନୁହେଁ।
ତସ୍ମିନ୍ ଧୃତେ ସର୍ଵଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶାଶ୍ଵତାଃ ତସ୍ମାଦ୍ ଅହଂ ଵସାମୀହ ସତତଂ ନ ତଵାଜ୍ଞଯା
ଏହା ଧାରଣ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ସଦା ଏଠି ବସିଛି, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନୁହେଁ।
ତତୋ ଽଭିଵ୍ଯାହୃତୋ ଦକ୍ଷୋ ରୁଦ୍ରେଣାମିତତେଜସା ସ୍ଵାଯଂଭୁଵୀଂ ତନୁଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଉତ୍ପନ୍ନୋ ମାନୁଷେଷ୍ଵ୍ ଇହ
ତେବେ ଅପାର ତେଜ଼ର ମାଲିକ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଡାକରେ ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାୟଂଭୂବ ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଯଦା ଗୃହପତିର୍ ଦକ୍ଷୋ ଯଜ୍ଞାନାମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ ସମସ୍ତେନେହ ଯଜ୍ଞେନ ସୋ ଽଯଜଦ୍ ଦୈଵତୈଃ ସହ
ଯେତେବେଳେ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ଓ ଯଜ୍ଞମାନ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦକ୍ଷ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ବିଧିରେ ପୂଜା କଲେ।
ଅଥ ଦେଵୀ ସତୀ ଯତ୍ ତେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ ମେନାଯାଂ ତାମ୍ ଉମାଂ ଦେଵୀଂ ଜନଯାମ୍ ଆସ ଶୈଲରାଟ୍
ତାପରେ, ହେ ଦେବୀ, ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିଲାବେଳେ, ମେନା ଶୈଳରାଜଙ୍କ ଘରେ ଉମା ଦେବୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ସା ତୁ ଦେଵୀ ସତୀ ପୂର୍ଵମ୍ ଆସୀତ୍ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଉମାଭଵତ୍ ସହଵ୍ରତା ଭଵସ୍ଯୈଷା ନୈତଯା ମୁଚ୍ଯତେ ଭଵଃ
ସେ ଦେବୀ ପୂର୍ବରୁ ସତୀ ଥିଲେ, ପରେ ଉମା ହେଲେ; ସେ ଭବଙ୍କ ସହ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ଏହି ଦେବୀ ଥିବା ସମୟରେ ଭବ କେବେ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯାଵଦ୍ ଇଚ୍ଛତି ସଂସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଭୁର୍ ମନ୍ଵନ୍ତରେଷ୍ଵ୍ ଇହ ମାରୀଚଂ କଶ୍ଯପଂ ଦେଵୀ ଯଥାଦିତିର୍ ଅନୁଵ୍ରତା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ରହିଥାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏଠାରେ ଦେବୀ ମାରୀଚିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଅଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ସାର୍ଧଂ ନାରାଯଣଂ ଶ୍ରୀସ୍ ତୁ ମଘଵନ୍ତଂ ଶଚୀ ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁଂ କୀର୍ତିର୍ ଉଷା ସୂର୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚାପ୍ଯ୍ ଅରୁନ୍ଧତୀ
ଯେପରି ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣଙ୍କ ସହ, ଶଚୀ ମଘବାନ୍ଙ୍କ ସହ, କୀର୍ତ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ, ଉଷା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଓ ଅରୁଣ୍ଧତୀ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି।
ନୈତାଂସ୍ ତୁ ଵିଜହତ୍ଯ୍ ଏତା ଭର୍ତୄନ୍ ଦେଵ୍ଯଃ କଥଂଚନ ଏଵଂ ପ୍ରାଚେତସୋ ଦକ୍ଷୋ ଜଜ୍ଞେ ଵୈ ଚାକ୍ଷୁଷେ ଽନ୍ତରେ
ଏହି ଦେବୀମାନେ କେବେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଏଭଳି ଭାବେ ପ୍ରାଚେତସ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଃ ପୌତ୍ରଃ ପୁତ୍ରଶ୍ ଚାପି ପ୍ରଚେତସାମ୍ ଦଶଭ୍ଯସ୍ ତୁ ପ୍ରଚେତୋଭ୍ଯୋ ମାରିଷାଯାଂ ପୁନର୍ ନୃପ
ସେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଙ୍କ ନାତି ଓ ପ୍ରଚେତସମାନଙ୍କ ପୁଅ; ଦଶଜଣ ପ୍ରଚେତସ ଓ ମାରିଷାଙ୍କ ଠାରୁ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଜଜ୍ଞେ ରୁଦ୍ରାଭିଶାପେନ ଦ୍ଵିତୀଯମ୍ ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ ଭୃଗ୍ଵାଦଯସ୍ ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ଜଜ୍ଞିରେ ଵୈ ମହର୍ଷଯଃ
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟଥର ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏବଂ ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଆଦ୍ଯେ ତ୍ରେତାଯୁଗେ ପୂର୍ଵଂ ମନୋର୍ ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ହ ଦେଵସ୍ଯ ମହତୋ ଯଜ୍ଞେ ଵାରୁଣୀଂ ବିଭ୍ରତସ୍ ତନୁମ୍
ପ୍ରଥମ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ, ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ, ଦେବତା ବଡ଼ ବଳିଆ ବାରୁଣୀ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଷୋ ଽନୁଶଯୋ ହ୍ଯ୍ ଆସୀତ୍ ତଯୋର୍ ଜାତ୍ଯନ୍ତରେ ଗତଃ ପ୍ରଜାପତେଶ୍ ଚ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ
ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାବେଳେ ଏହି ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ହେଇଥିଲା—ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ଓ ଧୀର ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।
ତସ୍ମାନ୍ ନାନୁଶଯଃ କାର୍ଯୋ ଵରେଷ୍ଵ୍ ଇହ କଦାଚନ ଜାତ୍ଯନ୍ତରଗତସ୍ଯାପି ଭାଵିତସ୍ଯ ଶୁଭାଶୁଭୈଃ ଜନ୍ତୋର୍ ନ ଭୂତଯେ ଖ୍ଯାତିସ୍ ତନ୍ ନ କାର୍ଯଂ ଵିଜାନତା
ସେଥିପାଇଁ, ଏଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ନେଇ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜନ୍ମାନ୍ତରରେ ଯେଉଁଠି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କିଛି ହେଉଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଜୀବଙ୍କୁ କୌଣସି ଉପକାର କରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କଥଂ ରୋଷେଣ ସା ପୂର୍ଵଂ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଦୁହିତା ସତୀ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହଂ ପୁନର୍ ଜାତା ଗିରିରାଜଗୃହେ ପ୍ରଭୋ
କିପରି ପୂର୍ବରୁ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ସତୀ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ପୁନି ଗିରିରାଜଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ?
ଦେହାନ୍ତରେ କଥଂ ତସ୍ଯାଃ ପୂର୍ଵଦେହୋ ବଭୂଵ ହ ଭଵେନ ସହ ସଂଯୋଗଃ ସଂଵାଦଶ୍ ଚ ତଯୋଃ କଥମ୍
ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଦେହ କିପରି ଅନ୍ୟ ଆକାରରେ ରହିଲା? ଭବଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ମିଳନ ଓ ସାଂବାଦ କିପରି ହେଲା?
ସ୍ଵଯଂଵରଃ କଥଂ ଵୃତ୍ତସ୍ ତସ୍ମିନ୍ ମହତି ଜନ୍ମନି ଵିଵାହଶ୍ ଚ ଜଗନ୍ନାଥ ସର୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ବଡ଼ ଜନ୍ମରେ ସ୍ୱୟଂବର କିପରି ହେଲା, ଓ ଏହି ବିବାହ କିପରି ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ?
ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ସାଂପ୍ରତମ୍ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ପୁଣ୍ଯାଂ କଥାଂ ଚାତିମନୋହରାମ୍
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏବେ ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ, ଆମେ ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ କଥାଂ ପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍ ଉମାଶଂକରଯୋଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦାମ୍
ହେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହମାନେ, ଉମା ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
କଦାଚିତ୍ ସ୍ଵଗୃହାତ୍ ପ୍ରାପ୍ତଂ କଶ୍ଯପଂ ଦ୍ଵିପଦାଂ ଵରମ୍ ଅପୃଚ୍ଛଦ୍ ଧିମଵାନ୍ ଵୃତ୍ତଂ ଲୋକେ ଖ୍ଯାତିକରଂ ହିତମ୍
ଏକଥର ହିମାବାନ୍, ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଦ୍ୱିପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
କେନାକ୍ଷଯାଶ୍ ଚ ଲୋକାଃ ସ୍ଯୁଃ ଖ୍ଯାତିଶ୍ ଚ ପରମା ମୁନେ ତଥୈଵ ଚାର୍ଚନୀଯତ୍ଵଂ ସତ୍ସୁ ତତ୍ କଥଯସ୍ଵ ମେ
ହେ ମୁନି, କେଉଁ ଉପାୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅବିନାଶୀ ହୁଅନ୍ତି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟତା ମିଳେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।
ଅପତ୍ଯେନ ମହାବାହୋ ସର୍ଵମ୍ ଏତଦ୍ ଅଵାପ୍ଯତେ ମମାଖ୍ଯାତିର୍ ଅପତ୍ଯେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ଋଷିଭିଃ ସହ
ହେ ମହାବାହୁ, ସମସ୍ତ କଥା ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ମୋର କୀର୍ତ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ, ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କିଂ ନ ପଶ୍ଯସି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ଯତୋ ମାଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି ଵର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଯଚ୍ ଚାପି ଯଥାଦୃଷ୍ଟଂ ପୁରାଚଲ
ହେ ପାହାଡ଼ରାଜ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ? ତୁମକୁ ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛି, ସେଥିରେ ମୁଁ କଥା କହିବି।
ଵାରାଣସୀମ୍ ଅହଂ ଗଚ୍ଛନ୍ନ୍ ଅପଶ୍ଯଂ ସଂସ୍ଥିତଂ ଦିଵି ଵିମାନଂ ସୁନଵଂ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଅନୌପମ୍ଯଂ ମହର୍ଧିମତ୍
ମୁଁ ବାରାଣସୀକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଆକାଶରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ମହାମହିମା ଥିବା ମହଲ ଦେଖିଲି।
ତସ୍ଯାଧସ୍ତାଦ୍ ଆର୍ତନାଦଂ ଗର୍ତସ୍ଥାନେ ଶୃଣୋମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ତମ୍ ଅହଂ ତପସା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ହିତଃ ସ୍ଥିତଃ
ସେଥିରେ ତଳେ, ଗହ୍ୱର ଭିତରୁ ମୁଁ ବେଦନାର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲି। ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହା ବୁଝି, ସେଠାରେ ଲୁଚି ରହିଲି।
ଅଥାଗାତ୍ ତତ୍ର ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ଵିପ୍ରୋ ନିଯମଵାଞ୍ ଶୁଚିଃ ତୀର୍ଥାଭିଷେକପୂତାତ୍ମା ପରେ ତପସି ସଂସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ, ହେ ପାହାଡ଼ରାଜ, ଏଠାକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ, ସଂଯମୀ ଓ ପବିତ୍ର, ତୀର୍ଥସ୍ନାନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା, ଉଚ୍ଚ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ।
ଅଥ ସ ଵ୍ରଜମାନସ୍ ତୁ ଵ୍ଯାଘ୍ରେଣାଭୀଷିତୋ ଦ୍ଵିଜଃ ଵିଵେଶ ତଂ ତଦା ଦେଶଂ ସ ଗର୍ତୋ ଯତ୍ର ଭୂଧର
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯିବା ସମୟରେ ଏକ ବାଘ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ତେଣୁ ସେ ଗହ୍ୱର ଥିବା ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଗର୍ତାଯାଂ ଵୀରଣସ୍ତମ୍ବେ ଲମ୍ବମାନାଂସ୍ ତଦା ମୁନୀନ୍ ଅପଶ୍ଯଦ୍ ଆର୍ତୋ ଦୁଃଖାର୍ତାଂସ୍ ତାନ୍ ଅପୃଚ୍ଛଚ୍ ଚ ସ ଦ୍ଵିଜଃ
ଗହ୍ୱର ଭିତରେ, ଘାସର ଖୁଟିରେ ଝୁଲୁଥିବା ମୁନିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେଖିଲେ ଓ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
କେ ଯୂଯଂ ଵୀରଣସ୍ତମ୍ବେ ଲମ୍ବମାନା ହ୍ଯ୍ ଅଧୋମୁଖାଃ ଦୁଃଖିତାଃ କେନ ମୋକ୍ଷଶ୍ ଚ ଯୁଷ୍ମାକଂ ଭଵିତାନଘାଃ
ତୁମେ କିଏ, ଏହି ଘାସର ଖୁଟିରେ ଉଲ୍ଟା ମୁହଁରେ ଝୁଲି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛ? କେଉଁ ଉପାୟରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ?
ଵଯଂ ତେ କୃତପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ପିତରଃ ସପିତାମହାଃ ପ୍ରପିତାମହାଶ୍ ଚ କ୍ଲିଶ୍ଯାମସ୍ ତଵ ଦୁଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ଆମେ ତୁମର ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହ, ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରିଥିଲୁ। ତୁମର ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛୁ।