ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠାଶ୍ ଚ ଵ୍ରତସ୍ଥାଶ୍ ଚ ମହାଯୋଗାଃ ସୁଧାର୍ମିକାଃ ଗୁଣୈଶ୍ ଚୈଵାଧିକାଃ ଶ୍ଲାଘ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ତେ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକାତ୍ ସତି
ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ମହାଯୋଗୀ, ଉତ୍ତମ ଧର୍ମୀ, ଗୁଣରେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ—ତ୍ରୟମ୍ବକ ଛଡ଼ା, ହେ ସତୀ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ଽତ୍ରିଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଶ୍ ଚ ଅଙ୍ଗିରାଃ ପୁଲହଃ କ୍ରତୁଃ ଭୃଗୁର୍ ମରୀଚିଶ୍ ଚ ତଥା ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଜାମାତରୋ ମମ
ବଶିଷ୍ଠ, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଭୃଗୁ ଓ ମରୀଚି—ଏମାନେ ମୋର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜାମାତା।
ତୈଶ୍ ଚାପି ସ୍ପର୍ଧତେ ଶର୍ଵଃ ସର୍ଵେ ତେ ଚୈଵ ତଂ ପ୍ରତି ତେନ ତ୍ଵାଂ ନ ବୁଭୂଷାମି ପ୍ରତିକୂଲୋ ହି ମେ ଭଵଃ
ଶର୍ବ ସେମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରନ୍ତି; ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହେନି—ଭବ ମୋ ପାଖରେ ବିରୋଧୀ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵାଂସ୍ ତଦା ଦକ୍ଷଃ ସଂପ୍ରମୂଢେନ ଚେତସା ଶାପାର୍ଥମ୍ ଆତ୍ମନଶ୍ ଚୈଵ ଯେନୋକ୍ତା ଵୈ ମହର୍ଷଯଃ ତଥୋକ୍ତା ପିତରଂ ସା ଵୈ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଦେଵୀ ତମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି କହି, ଦକ୍ଷ ଭ୍ରମିତ ମନ ନେଇ, ନିଜକୁ ଶାପ ଦେବା ପାଇଁ କଥା କହିଲେ, ଯେପରି ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଥିଲେ। ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଦେବୀ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵାଙ୍ମନଃକର୍ମଭିର୍ ଯସ୍ମାଦ୍ ଅଦୁଷ୍ଟାଂ ମାଂ ଵିଗର୍ହସି ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଯଜାମ୍ଯ୍ ଅହଂ ଦେହମ୍ ଇମଂ ତାତ ତଵାତ୍ମଜମ୍
ତୁମେ ମୋତେ ଦୋଷ ନ ଦେଖି ବାକ୍ୟ, ଚିନ୍ତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅପରାଧ ନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅପମାନ କରିଛ, ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡ଼ୁଛି, ବାପା, ମୁଁ ତୁମର ପୁଅ।
ତତସ୍ ତେନାପମାନେନ ସତୀ ଦୁଃଖାଦ୍ ଅମର୍ଷିତା ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଵଚନଂ ଦେଵୀ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵଯଂଭୁଵେ
ତାପରେ, ଏହି ଅପମାନରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସହ୍ୟ ହୋଇ, ଦେବୀ ନମ୍ରତାରେ ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କଥା କହିଲେ।
ଯେନାହମ୍ ଅପଦେହା ଵୈ ପୁନର୍ ଦେହେନ ଭାସ୍ଵତା ତତ୍ରାପ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଅସଂମୂଢା ସଂଭୂତା ଧାର୍ମିକୀ ପୁନଃ ଗଚ୍ଛେଯଂ ଧର୍ମପତ୍ନୀତ୍ଵଂ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକସ୍ଯୈଵ ଧୀମତଃ
ଯାହାର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିଛି, ସେହି ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହରେ ଅବିବ୍ରାନ୍ତ ଓ ଧର୍ମିକ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେବି, ଏବଂ ପୁନି ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ହେବି।
ତତ୍ରୈଵାଥ ସମାସୀନା ରୁଷ୍ଟାତ୍ମାନଂ ସମାଦଧେ ଧାରଯାମ୍ ଆସ ଚାଗ୍ନେଯୀଂ ଧାରଣାମ୍ ଆତ୍ମନାତ୍ମନି
ସେଠି ବସିଥିବା ଦେବୀ ରୁଷ୍ଟ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଆଗ୍ନି ଧ୍ୟାନ କରି, ନିଜ ମନରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଧାରଣ କଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵାତ୍ମାନମ୍ ଉତ୍ଥାପ୍ଯ ଵାଯୁନା ସମୁଦୀରିତଃ ସର୍ଵାଙ୍ଗେଭ୍ଯୋ ଵିନିଃସୃତ୍ଯ ଵହ୍ନିର୍ ଭସ୍ମ ଚକାର ତାମ୍
ତାପରେ, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଉତ୍ଥାପନ କରି, ବାୟୁରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଛାଡ଼ି, ଅଗ୍ନି ତାକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା।
ତଦ୍ ଉପଶ୍ରୁତ୍ଯ ନିଧନଂ ସତ୍ଯା ଦେଵ୍ଯାଃ ସ ଶୂଲଧୃକ୍ ସଂଵାଦଂ ଚ ତଯୋର୍ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ଶଂକରଃ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ଵିନାଶାଯ ଚୁକୋପ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ
ସତୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ ଶଂକର ସତ୍ୟ ଜାଣି, ଡକ୍ଷଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଯସ୍ମାଦ୍ ଅଵମତା ଦକ୍ଷ ସହସୈଵାଗତା ସତୀ ପ୍ରଶସ୍ତାଶ୍ ଚେତରାଃ ସର୍ଵାସ୍ ତ୍ଵତ୍ସୁତା ଭର୍ତୃଭିଃ ସହ
ସତୀ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଅବମାନ ପାଇଲେ, ତୁମର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କନ୍ୟା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେ ଶୁଭ ଅଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ ଵୈଵସ୍ଵତେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପୁନର୍ ଏତେ ମହର୍ଷଯଃ ଉତ୍ପତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵିତୀଯେ ଵୈ ତଵ ଯଜ୍ଞେ ହ୍ଯ୍ ଅଯୋନିଜାଃ
ଏହିପରି, ଯେତେବେଳେ ବୈବସ୍ୱତ ଯୁଗ ଆସିବ, ଏହି ମହାଋଷିମାନେ ତୁମର ଦ୍ୱିତୀୟ ଯଜ୍ଞରେ ଆଉ ଏକଥର ଜନ୍ମ ନେବେ, ଗର୍ଭରୁ ନୁହେଁ।
ହୁତେ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସତ୍ତ୍ରେ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ତରେ ମନୋଃ ଅଭିଵ୍ଯାହୃତ୍ଯ ସପ୍ତର୍ଷୀନ୍ ଦକ୍ଷଂ ସୋ ଽଭ୍ଯଶପତ୍ ପୁନଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁର ଅନ୍ତରାଳରେ ହେବାବେଳେ, ଡକ୍ଷ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେକୁ ଡାକି, ପୁନି ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଭଵିତା ମାନୁଷୋ ରାଜା ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ତରେ ମନୋଃ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଃ ପୌତ୍ରଃ ପୁତ୍ରଶ୍ ଚାପି ପ୍ରଚେତସଃ
ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁର ଅନ୍ତରାଳରେ ଏକ ମାନବ ରାଜା ହେବେ, ଯିଏ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଙ୍କର ଓ ପ୍ରଚେତସଙ୍କର ପୁଅ।
ଦକ୍ଷ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ନାମ୍ନା ତ୍ଵଂ ମାରିଷାଯାଂ ଜନିଷ୍ଯସି କନ୍ଯାଯାଂ ଶାଖିନାଂ ଚୈଵ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵୈ ଚାକ୍ଷୁଷାନ୍ତରେ
ଚାକ୍ଷୁଷ ଅନ୍ତରାଳ ଆସିଲେ, ତୁମେ ମାରିଷା, ଗଛମାନଙ୍କର କନ୍ୟା, ଠାରୁ 'ଡକ୍ଷ' ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେବ।
ଅହଂ ତତ୍ରାପି ତେ ଵିଘ୍ନମ୍ ଆଚରିଷ୍ଯାମି ଦୁର୍ମତେ ଧର୍ମକାମାର୍ଥଯୁକ୍ତେଷୁ କର୍ମସ୍ଵ୍ ଇହ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏଠି ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼ ଚିତ୍ତ, ମୁଁ ତୁମର ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ସଂପୃକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୁନିପୁନି ବାଧା ଦେବି।
ତତୋ ଵୈ ଵ୍ଯାହୃତୋ ଦକ୍ଷୋ ରୁଦ୍ରଂ ସୋ ଽଭ୍ଯଶପତ୍ ପୁନଃ
ତାପରେ ଡକ୍ଷ, ଏପରି କହି, ପୁନି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ମତ୍କୃତେ କ୍ରୂର ଋଷୀନ୍ ଵ୍ଯାହୃତଵାନ୍ ଅସି ତସ୍ମାତ୍ ସାର୍ଧଂ ସୁରୈର୍ ଯଜ୍ଞେ ନ ତ୍ଵାଂ ଯକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ କ୍ରୂରତାରେ ଋଷିମାନେକୁ କଠୋର କଥା କହିଛ, ସେହିପାଇଁ ଦେବମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମକୁ ଅହୁତି ଦେବେନାହିଁ।
କୃତ୍ଵାହୁତିଂ ତଵ କ୍ରୂର ଅପଃ ସ୍ପୃଶନ୍ତି କର୍ମସୁ ଇହୈଵ ଵତ୍ସ୍ଯସେ ଲୋକେ ଦିଵଂ ହିତ୍ଵାଯୁଗକ୍ଷଯାତ୍ ତତୋ ଦେଵୈସ୍ ତୁ ତେ ସାର୍ଧଂ ନ ତୁ ପୂଜା ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମକୁ ଅହୁତି ଦେଇ, କ୍ରୂର ତୁମେ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାଣି ସ୍ପର୍ଶ କରିବେ; ତୁମେ ଏହି ଲୋକରେ ଯୁଗ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁହିବ, ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡ଼ି, ଦେବମାନେ ସହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା ପାଇବେନାହିଁ।
ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଂ ତୁ ଦେଵାନାଂ ତେ ଚାପ୍ଯ୍ ଏକତ୍ର ଭୁଞ୍ଜତେ ନ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ସହିତସ୍ ତୈସ୍ ତୁ ତତୋ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅହଂ ପୃଥକ୍
ଦେବମାନେ ଚାରି ଶ୍ରେଣୀରେ ଏକସାଥି ଭୋଗ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନେ ସହିତ ଖାଇବିନାହିଁ; ମୁଁ ଅଲଗା ଭୋଗ କରିବି।
ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ଲୋକାନାମ୍ ଆଦିର୍ ଭୂର୍ଲୋକ ଉଚ୍ଯତେ ତମ୍ ଅହଂ ଧାରଯାମ୍ଯ୍ ଏକଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ନ ତଵାଜ୍ଞଯା
ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୂଲୋକ ଆଧାର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ମୁଁ ଏକା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିଛି, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନୁହେଁ।
ତସ୍ମିନ୍ ଧୃତେ ସର୍ଵଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶାଶ୍ଵତାଃ ତସ୍ମାଦ୍ ଅହଂ ଵସାମୀହ ସତତଂ ନ ତଵାଜ୍ଞଯା
ଏହା ଧାରଣ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ସଦା ଏଠି ବସିଛି, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନୁହେଁ।
ତତୋ ଽଭିଵ୍ଯାହୃତୋ ଦକ୍ଷୋ ରୁଦ୍ରେଣାମିତତେଜସା ସ୍ଵାଯଂଭୁଵୀଂ ତନୁଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଉତ୍ପନ୍ନୋ ମାନୁଷେଷ୍ଵ୍ ଇହ
ତେବେ ଅପାର ତେଜ଼ର ମାଲିକ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଡାକରେ ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାୟଂଭୂବ ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଯଦା ଗୃହପତିର୍ ଦକ୍ଷୋ ଯଜ୍ଞାନାମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ ସମସ୍ତେନେହ ଯଜ୍ଞେନ ସୋ ଽଯଜଦ୍ ଦୈଵତୈଃ ସହ
ଯେତେବେଳେ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ଓ ଯଜ୍ଞମାନ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦକ୍ଷ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ବିଧିରେ ପୂଜା କଲେ।
ଅଥ ଦେଵୀ ସତୀ ଯତ୍ ତେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ ମେନାଯାଂ ତାମ୍ ଉମାଂ ଦେଵୀଂ ଜନଯାମ୍ ଆସ ଶୈଲରାଟ୍
ତାପରେ, ହେ ଦେବୀ, ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିଲାବେଳେ, ମେନା ଶୈଳରାଜଙ୍କ ଘରେ ଉମା ଦେବୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ସା ତୁ ଦେଵୀ ସତୀ ପୂର୍ଵମ୍ ଆସୀତ୍ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଉମାଭଵତ୍ ସହଵ୍ରତା ଭଵସ୍ଯୈଷା ନୈତଯା ମୁଚ୍ଯତେ ଭଵଃ
ସେ ଦେବୀ ପୂର୍ବରୁ ସତୀ ଥିଲେ, ପରେ ଉମା ହେଲେ; ସେ ଭବଙ୍କ ସହ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ଏହି ଦେବୀ ଥିବା ସମୟରେ ଭବ କେବେ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯାଵଦ୍ ଇଚ୍ଛତି ସଂସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଭୁର୍ ମନ୍ଵନ୍ତରେଷ୍ଵ୍ ଇହ ମାରୀଚଂ କଶ୍ଯପଂ ଦେଵୀ ଯଥାଦିତିର୍ ଅନୁଵ୍ରତା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ରହିଥାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏଠାରେ ଦେବୀ ମାରୀଚିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଅଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ସାର୍ଧଂ ନାରାଯଣଂ ଶ୍ରୀସ୍ ତୁ ମଘଵନ୍ତଂ ଶଚୀ ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁଂ କୀର୍ତିର୍ ଉଷା ସୂର୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚାପ୍ଯ୍ ଅରୁନ୍ଧତୀ
ଯେପରି ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣଙ୍କ ସହ, ଶଚୀ ମଘବାନ୍ଙ୍କ ସହ, କୀର୍ତ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ, ଉଷା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଓ ଅରୁଣ୍ଧତୀ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି।
ନୈତାଂସ୍ ତୁ ଵିଜହତ୍ଯ୍ ଏତା ଭର୍ତୄନ୍ ଦେଵ୍ଯଃ କଥଂଚନ ଏଵଂ ପ୍ରାଚେତସୋ ଦକ୍ଷୋ ଜଜ୍ଞେ ଵୈ ଚାକ୍ଷୁଷେ ଽନ୍ତରେ
ଏହି ଦେବୀମାନେ କେବେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଏଭଳି ଭାବେ ପ୍ରାଚେତସ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଃ ପୌତ୍ରଃ ପୁତ୍ରଶ୍ ଚାପି ପ୍ରଚେତସାମ୍ ଦଶଭ୍ଯସ୍ ତୁ ପ୍ରଚେତୋଭ୍ଯୋ ମାରିଷାଯାଂ ପୁନର୍ ନୃପ
ସେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଙ୍କ ନାତି ଓ ପ୍ରଚେତସମାନଙ୍କ ପୁଅ; ଦଶଜଣ ପ୍ରଚେତସ ଓ ମାରିଷାଙ୍କ ଠାରୁ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଲେ।