ଶଂ ନୋ ଽସ୍ତୁ ଦ୍ଵିପଦେ ନିତ୍ଯଂ ଶଂ ନଶ୍ ଚାସ୍ତୁ ଚତୁଷ୍ପଦେ ତତୋ ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପନ୍ନଗାଃ
ଦୁଇ ପାଏ ଚଲୁଥିବା ଆମ ପାଇଁ ସଦା ଶାନ୍ତି ହେଉ, ଚାରି ପାଏ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ହେଉ। ଏହା ପରେ ବିଦ୍ୟାଧର, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗମାନେ—
କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟାଃ ସର୍ଵେ ଶିରୋଭିଃ ପ୍ରଣତା ରଵିମ୍ ଊଚୁସ୍ ତେ ଵିଵିଧା ଵାଚୋ ମନଃଶ୍ରୋତ୍ରସୁଖାଵହାଃ
ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମନ ଓ କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ମିଠା କଥା କହିଲେ।
ସହ୍ଯଂ ଭଵତୁ ତେଜସ୍ ତେ ଭୂତାନାଂ ଭୂତଭାଵନ ତତୋ ହାହାହୂହୂଶ୍ ଚୈଵ ନାରଦସ୍ ତୁମ୍ବୁରୁସ୍ ତଥା
ଭୂତମାନଙ୍କୁ ତୁମ ତେଜ ଭୋଗ୍ୟ ହେଉ। ଏହା ପରେ ହାହା, ହୂହୂ, ନାରଦ ଓ ତୁମ୍ବୁରୁ—
ଉପଗାଯିତୁମ୍ ଆରବ୍ଧା ଗାନ୍ଧର୍ଵକୁଶଲା ରଵିମ୍ ଷଡ୍ଜମଧ୍ଯମଗାନ୍ଧାରଗାନତ୍ରଯଵିଶାରଦାଃ
ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବା ସେମାନେ, ଷଡ୍ଜ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଗାନ୍ଧାର ତିନି ରାଗରେ ଦକ୍ଷ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ମୂର୍ଛନାଭିଶ୍ ଚ ତାଲୈଶ୍ ଚ ସଂପ୍ରଯୋଗୈଃ ସୁଖପ୍ରଦମ୍ ଵିଶ୍ଵାଚୀ ଚ ଘୃତାଚୀ ଚ ଉର୍ଵଶ୍ଯ୍ ଅଥ ତିଲୋତ୍ତମାଃ
ମୂର୍ଚ୍ଛନା, ତାଳ ଓ ସୁର ମିଶାଇ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ବିଶ୍ୱାଚୀ, ଘୃତାଚୀ, ଉର୍ବଶୀ ଓ ତିଲୋତ୍ତମା—
ମେନକା ସହଜନ୍ଯା ଚ ରମ୍ଭା ଚାପ୍ସରସାଂ ଵରା ନନୃତୁର୍ ଜଗତାମ୍ ଈଶେ ଲିଖ୍ଯମାନେ ଵିଭାଵସୌ
ମେନକା, ସହଜନ୍ୟା ଓ ରମ୍ଭା, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଗତ୍ର ନାଥଙ୍କ ଆଗରେ, ଅଙ୍କିତ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ଭାଵହାଵଵିଲାସାଦ୍ଯାନ୍ କୁର୍ଵତ୍ଯୋ ଽଭିନଯାନ୍ ବହୂନ୍ ପ୍ରାଵାଦ୍ଯନ୍ତ ତତସ୍ ତତ୍ର ଵୀଣା ଵେଣ୍ଵାଦିଝର୍ଝରାଃ
ଭାବ, ହାଭ ଓ ଭଙ୍ଗିମା ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଅଭିନୟ କରି, ସେମାନେ ଗାଇଲେ। ଏହା ପରେ ସେଠାରେ ବୀଣା, ବାଁସୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବଜିଲା।
ପଣଵାଃ ପୁଷ୍କରାଶ୍ ଚୈଵ ମୃଦଙ୍ଗାଃ ପଟହାନକାଃ ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯଃ ଶଙ୍ଖାଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ପଣବ, ପୁଷ୍କର, ମୃଦଙ୍ଗ, ପଟହ, ଅନକ, ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭି ଓ ଶଂଖ—ଶତେ ଓ ସହସ୍ରେ ଧ୍ୱନିତ ହେଲା।
ଗାଯଦ୍ଭିଶ୍ ଚୈଵ ନୃତ୍ଯଦ୍ଭିର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଅପ୍ସରୋଗଣୈଃ ତୂର୍ଯଵାଦିତ୍ରଘୋଷୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵଂ କୋଲାହଲୀକୃତମ୍
ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଗାଇ ଓ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମମୂର୍ତଯଃ ଲିଖ୍ଯମାନଂ ସହସ୍ରାଂଶୁଂ ପ୍ରଣେମୁଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ହାତ ଜୋଡି ଓ ଭକ୍ତିରେ ଶିର ନମାଇ, ଅଙ୍କିତ ହେଉଥିବା ସହସ୍ରକିରଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତତଃ କୋଲାହଲେ ତସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵଦେଵସମାଗମେ ତେଜସଃ ଶାତନଂ ଚକ୍ରେ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ସେଇ କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକଠି ହୋଇଥିବାବେଳେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଧୀରେ ଧୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ତେଜ କମେଇଲେ।
ଆଜାନୁଲିଖିତଶ୍ ଚାସୌ ନିପୁଣଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ନାଭ୍ଯନନ୍ଦତ୍ ତୁ ଲିଖନଂ ତତସ୍ ତେନାଵତାରିତଃ
ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିପୁଣତାରେ ଅଙ୍କିତ ହୋଇ ଚିତ୍ର ଆଞ୍ଜଳି ଯାଏଁ ପହଞ୍ଚିଲା, ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଅଙ୍କନକୁ ପସନ୍ଦ କଲେନି, ଏହିକାରଣରୁ ସେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ନ ତୁ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତଂ ରୂପଂ ତେଜସୋ ହନନେନ ତୁ କାନ୍ତାତ୍ କାନ୍ତତରଂ ରୂପମ୍ ଅଧିକଂ ଶୁଶୁଭେ ତତଃ
ତାହାର ତେଜ ହ୍ରାସ ହେଲା ବୋଲି ତାହାର ରୂପ କମି ଯାଇନାହିଁ; ବରଂ, ପୂର୍ବରୁଠାରୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ଏକ ରୂପ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଦେଖାଦେଲା।
ଇତି ହିମଜଲଘର୍ମକାଲହେତୋର୍ ହରକମଲାସନଵିଷ୍ଣୁସଂସ୍ତୁତସ୍ଯ ତଦୁପରି ଲିଖନଂ ନିଶମ୍ଯ ଭାନୋର୍ ଵ୍ରଜତି ଦିଵାକରଲୋକମ୍ ଆଯୁଷୋ ଽନ୍ତେ
ଏଭଳି ହିମ, ଜଳ, ତାପ ଓ କାଳର କାରଣରୁ, ଯାହାକୁ ହର, କମଳାସନ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, ଉପରେ ଲିଖାଯାଇଥିବା ଉକ୍ତିକୁ ଶୁଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟର ଶେଷରେ ଦିନାକର ଲୋକକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଜନ୍ମ ରଵେଃ ପୂର୍ଵଂ ବଭୂଵ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ରୂପଂ ଚ ପରମଂ ତସ୍ଯ ମଯା ସଂପରିକୀର୍ତିତମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି ଭାବେ ପୂର୍ବରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା; ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ଭୂଯୋ ଽପି କଥଯାସ୍ମାକଂ କଥାଂ ସୂର୍ଯସମାଶ୍ରିତାମ୍ ନ ତୃପ୍ତିମ୍ ଅଧିଗଚ୍ଛାମଃ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତସ୍ ତାଂ କଥାଂ ଶୁଭାମ୍
ଆମେ ପୁନିଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଏହି ଶୁଭ କଥା ଶୁଣିଲେ ଆମର ମନ ତୃପ୍ତି ହୁଏନାହିଁ।
ଯୋ ଽଯଂ ଦୀପ୍ତୋ ମହାତେଜା ଵହ୍ନିରାଶିସମପ୍ରଭଃ ଏତଦ୍ ଵେଦିତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମଃ ପ୍ରଭାଵୋ ଽସ୍ଯ କୁତଃ ପ୍ରଭୋ
ଏହି ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବଡ ତେଜସ୍ୱୀ, ଅଗ୍ନିର ଅନେକ ଆଲୋକ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେଉଁଠୁ ଆସିଛି, ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ତମୋଭୂତେଷୁ ଲୋକେଷୁ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ ପ୍ରକୃତେର୍ ଗୁଣହେତୁସ୍ ତୁ ପୂର୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଅଜାଯତ
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ବୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଅହଂକାରସ୍ ତତୋ ଜାତୋ ମହାଭୂତପ୍ରଵର୍ତକଃ ଵାଯ୍ଵଗ୍ନିର୍ ଆପଃ ଖଂ ଭୂମିସ୍ ତତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଣ୍ଡମ୍ ଅଜାଯତ
ତାହାପରେ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହା ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତକୁ ଚଳାଏ; ତାପରେ ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ସେମାନଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅଣ୍ଡେ ତ୍ଵ୍ ଇମେ ଲୋକାଃ ସପ୍ତ ଚୈଵ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ ପୃଥିଵୀ ସପ୍ତଭିର୍ ଦ୍ଵୀପୈଃ ସମୁଦ୍ରୈଶ୍ ଚୈଵ ସପ୍ତଭିଃ
ସେହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଏହି ସାତଟି ଲୋକ ବସିଛି, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ସାତଟି ଦ୍ୱୀପ ଓ ସାତଟି ସମୁଦ୍ର ସହିତ ଅଛି।
ତତ୍ରୈଵାଵସ୍ଥିତୋ ହ୍ଯ୍ ଆସୀଦ୍ ଅହଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ମହେଶ୍ଵରଃ ଵିମୂଢାସ୍ ତାମସାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଧ୍ଯାଯନ୍ତି ତମ୍ ଈଶ୍ଵରମ୍
ସେଠାରେ ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲୁ; ସମସ୍ତେ ତାମସିକ ମୋହରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଵୈ ସୁମହାତେଜାଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତସ୍ ତମୋନୁଦଃ ଧ୍ଯାନଯୋଗେନ ଚାସ୍ମାଭିର୍ ଵିଜ୍ଞାତଃ ସଵିତା ତଦା
ତାପରେ ଏକ ବଡ ତେଜସ୍ୱୀ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରୁଥିବା ଦେବତା ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ; ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସେ ସବିତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲୁ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚ ପରମାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵ ଏଵ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦିଵ୍ଯାଭିଃ ସ୍ତୁତିଭିର୍ ଦେଵଃ ସ୍ତୁତୋ ଽସ୍ମାଭିସ୍ ତଦେଶ୍ଵରଃ
ସେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଣିବା ପରେ, ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସା କଲୁ।
ଆଦିଦେଵୋ ଽସି ଦେଵାନାମ୍ ଐଶ୍ଵର୍ଯାଚ୍ ଚ ତ୍ଵମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ ଆଦିକର୍ତାସି ଭୂତାନାଂ ଦେଵଦେଵୋ ଦିଵାକରଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଦେବତା, ତୁମର ଆଧିପତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା, ହେ ଦିନାକର।
ଜୀଵନଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍ ମୁନିକିଂନରସିଦ୍ଧାନାଂ ତଥୈଵୋରଗପକ୍ଷିଣାମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଜୀବନ—ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ମୁନି, କିମ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ଏହିପରି ସର୍ପ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ।
ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ତ୍ଵଂ ମହାଦେଵସ୍ ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାପତିଃ ଵାଯୁର୍ ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ ଚ ସୋମଶ୍ ଚ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ଵରୁଣସ୍ ତଥା
ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ମହାଦେବ, ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ପ୍ରଜାପତି; ତୁମେ ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ, ବିବସ୍ୱାନ୍ ଓ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ତୁମେ।
ତ୍ଵଂ କାଲଃ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା ଚ ହର୍ତା ଭର୍ତା ତଥା ପ୍ରଭୁଃ ସରିତଃ ସାଗରାଃ ଶୈଲା ଵିଦ୍ଯୁଦିନ୍ଦ୍ରଧନୂଂଷି ଚ
ତୁମେ କାଳ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ, ପାଳକ ଓ ସ୍ୱାମୀ; ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ବିଜୁଳି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁଷ୍ ମଧ୍ୟ ତୁମର।
ପ୍ରଲଯଃ ପ୍ରଭଵଶ୍ ଚୈଵ ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତଃ ସନାତନଃ ଈଶ୍ଵରାତ୍ ପରତୋ ଵିଦ୍ଯା ଵିଦ୍ଯାଯାଃ ପରତଃ ଶିଵଃ
ତୁମେ ପ୍ରଳୟ ଓ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ, ସନାତନ; ଈଶ୍ୱରଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଆସେ, ଓ ଜ୍ଞାନଠାରୁ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି ଶିବ।
ଶିଵାତ୍ ପରତରୋ ଦେଵସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ପରମେଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵତଃପାଣିପାଦାନ୍ତଃ ସର୍ଵତୋକ୍ଷିଶିରୋମୁଖଃ
ଶିବଠାରୁ ଉପରେ ଯିଏ ଅଛନ୍ତି, ସେ ତୁମେ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହାତ ପା ଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚକ୍ଷୁ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁହଁ ଥିବା।
ସହସ୍ରାଂଶୁଃ ସହସ୍ରାସ୍ଯଃ ସହସ୍ରଚରଣେକ୍ଷଣଃ ଭୂତାଦିର୍ ଭୂର୍ ଭୁଵଃ ସ୍ଵଶ୍ ଚ ମହଃ ସତ୍ଯଂ ତପୋ ଜନଃ
ତୁମେ ସହସ୍ର କିରଣ, ସହସ୍ର ମୁହଁ, ସହସ୍ର ପାଦ ଓ ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆରମ୍ଭ—ପୃଥିବୀ, ଭୂବନ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମହ, ସତ୍ୟ, ତପଃ, ଜନ ଲୋକ।