ସା ତତ୍ପରିହରନ୍ତୀ ଚ ଶାପାଦ୍ ଭୀତା ତଦା ରଵେଃ କଥଯାମ୍ ଆସ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ସ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ଵଶୁରଂ ଯଯୌ
ସେ ଶାପକୁ ଭୟ କରି, ଏହାର ରୋକଥିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କଥା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କହିଦେଲେ; ସେ କଥା ଶୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ସ ଚାପି ତଂ ଯଥାନ୍ଯାଯମ୍ ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ତଦା ରଵିମ୍ ନିର୍ଦଗ୍ଧୁକାମଂ ରୋଷେଣ ସାନ୍ତ୍ଵଯାନସ୍ ତମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ସେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଇ, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ତଵାତିତେଜସା ଵ୍ଯାପ୍ତମ୍ ଇଦଂ ରୂପଂ ସୁଦୁଃସହମ୍ ଅସହନ୍ତୀ ତୁ ତତ୍ ସଂଜ୍ଞା ଵନେ ଚରତି ଵୈ ତପଃ
ତୁମ ଅତିରିକ୍ତ ତେଜରେ ଏହି ରୂପ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ; ଏହା ସହିପାରିନଥିବାରୁ ସଞ୍ଜ୍ଞା ଜଙ୍ଗଲରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତେ ତାଂ ଭଵାନ୍ ଅଦ୍ଯ ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଶୁଭଚାରିଣୀମ୍ ରୂପାର୍ଥଂ ଭଵତୋ ଽରଣ୍ଯେ ଚରନ୍ତୀଂ ସୁମହତ୍ ତପଃ
ଆଜି ତୁମେ ତୁମର ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ସେ ତୁମ ରୂପ ପାଇଁ ଅତି ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତଂ ମେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵାକ୍ଯଂ ତଵ ତେଜୋଵରୋଧନେ ରୂପଂ ନିର୍ଵର୍ତଯାମ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ ତଵ କାନ୍ତଂ ଦିଵସ୍ପତେ
ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଛି, ତୁମ ତେଜ ଅବରୋଧ ପାଇଁ; ଆଜି, ଦିନର ନାଥ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ରୂପ ତିଆରି କରିବି।
ତତସ୍ ତଥେତି ତଂ ପ୍ରାହ ତ୍ଵଷ୍ଟାରଂ ଭଗଵାନ୍ ରଵିଃ ତତୋ ଵିଵସ୍ଵତୋ ରୂପଂ ପ୍ରାଗ୍ ଆସୀତ୍ ପରିମଣ୍ଡଲମ୍
ତେବେ, 'ଯେପରି ହେଉ' ବୋଲି ଭଗବାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୱଷ୍ଟାକୁ କହିଲେ; ଏହା ପରେ, ବିବସ୍ବତଙ୍କ ରୂପ ପୂର୍ବପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ହେଲା।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ତ୍ଵ୍ ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ଶାକଦ୍ଵୀପେ ଵିଵସ୍ଵତା ଭ୍ରମିମ୍ ଆରୋପ୍ଯ ତତ୍ତେଜଃଶାତନାଯୋପଚକ୍ରମେ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ବିବସ୍ବତଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ ଶାକଦ୍ୱୀପରେ, ତାଙ୍କର ତେଜ କମେଇବା ପାଇଁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଭ୍ରମତାଶେଷଜଗତାଂ ନାଭିଭୂତେନ ଭାସ୍ଵତା ସମୁଦ୍ରାଦ୍ରିଵନୋପେତା ତ୍ଵ୍ ଆରୁରୋହ ମହୀ ନଭଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ତେଜ ଅପରାଜିତ ରହିଲା; ପୃଥିବୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଆକାଶ ଉପରକୁ ଉଠିଗଲେ।
ଗଗନଂ ଚାଖିଲଂ ଵିପ୍ରାଃ ସଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହତାରକମ୍ ଅଧୋଗତଂ ମହାଭାଗା ବଭୂଵାକ୍ଷିପ୍ତମ୍ ଆକୁଲମ୍
ହେ ଋଷିମାନେ, ସମଗ୍ର ଆକାଶ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ ଏବଂ ତାରାମାନେ ସହିତ, ତଳକୁ ଖସିଗଲା ଏବଂ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯିଲା।
ଵିକ୍ଷିପ୍ତସଲିଲାଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁଶ୍ ଚ ତଥାର୍ଣଵାଃ ଵ୍ଯଭିଦ୍ଯନ୍ତ ମହାଶୈଲାଃ ଶୀର୍ଣସାନୁନିବନ୍ଧନାଃ
ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ତାଙ୍କର ଶିଖର ଓ ମୂଳ ଭାଗ ଭାଙ୍ଗି ଚିରିଗଲା।
ଧ୍ରୁଵାଧାରାଣ୍ଯ୍ ଅଶେଷାଣି ଧିଷ୍ଣ୍ଯାନି ମୁନିସତ୍ତମାଃ ତ୍ରୁଟ୍ଯଦ୍ରଶ୍ମିନିବନ୍ଧୀନି ବନ୍ଧନାନି ଅଧୋ ଯଯୁଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତ ଧ୍ରୁବ ଆଧାର ଓ ନିବାସସ୍ଥଳୀ, ଯାହା ରଶ୍ମିରେ ବନ୍ଧା ଥିଲା, ଭାଙ୍ଗି ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ଵେଗଭ୍ରମଣସଂପାତଵାଯୁକ୍ଷିପ୍ତାଃ ସହସ୍ରଶଃ ଵ୍ଯଶୀର୍ଯନ୍ତ ମହାମେଘା ଘୋରାରାଵଵିରାଵିଣଃ
ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ବାତାସରେ ହଜାର ହଜାର ବଡ଼ ମେଘ ଉଡ଼ିଗଲା, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ଭାସ୍ଵଦ୍ଭ୍ରମଣଵିଭ୍ରାନ୍ତଭୂମ୍ଯାକାଶରସାତଲମ୍ ଜଗଦ୍ ଆକୁଲମ୍ ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ତଦାସୀନ୍ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ, ତାହାର ତେଜର ଘୂର୍ଣ୍ଣନରେ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ପାତାଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯିଲା।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଆକୁଲଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଭ୍ରମମାଣଂ ସୁରର୍ଷଯଃ ଦେଵାଶ୍ ଚ ବ୍ରହ୍ମଣା ସାର୍ଧଂ ଭାସ୍ଵନ୍ତମ୍ ଅଭିତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ
ତିନି ଲୋକ ଏପରି ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଦେଖି, ଦେବ ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ତେଜୋମୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଆଦିଦେଵୋ ଽସି ଦେଵାନାଂ ଜାତସ୍ ତ୍ଵଂ ଭୂତଯେ ଭୁଵଃ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାଲେଷୁ ତ୍ରିଧା ଭେଦେନ ତିଷ୍ଠସି
ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କର ଆଦିଦେବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର ସମୟରେ ତୁମେ ତିନି ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛ।
ସ୍ଵସ୍ତି ତେ ଽସ୍ତୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଘର୍ମଵର୍ଷଦିଵାକର ଇନ୍ଦ୍ରାଦଯସ୍ ତଦା ଦେଵା ଲିଖ୍ଯମାନମ୍ ଅଥାସ୍ତୁଵନ୍
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ତୁମେ ଘର୍ମ ଓ ବର୍ଷା ଦେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ। ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ତୁମର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ ହେଉଥିବାବେଳେ, ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ।
ଜଯ ଦେଵ ଜଗତ୍ସ୍ଵାମିଞ୍ ଜଯାଶେଷଜଗତ୍ପତେ ଋଷଯଶ୍ ଚ ତତଃ ସପ୍ତ ଵସିଷ୍ଠାତ୍ରିପୁରୋଗମାଃ
ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ, ତୁମକୁ ବିଜୟ ହେଉ। ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ତୁମକୁ ବିଜୟ ହେଉ। ଏହା ପରେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅତ୍ରି ଆଦି ସାତି ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ସ୍ଵସ୍ତି ସ୍ଵସ୍ତୀତିଵାଦିନଃ ଵେଦୋକ୍ତିଭିର୍ ଅଥାଗ୍ର୍ଯାଭିର୍ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଶ୍ ଚ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶବ୍ଦ କହି, ବେଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଭାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଅଗ୍ନିର୍ ଆଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ଭାସ୍ଵନ୍ତଂ ଲିଖ୍ଯମାନଂ ମୁଦା ଯୁତାଃ ତ୍ଵଂ ନାଥ ମୋକ୍ଷିଣାଂ ମୋକ୍ଷୋ ଧ୍ଯେଯସ୍ ତ୍ଵଂ ଧ୍ଯାନିନାଂ ପରଃ
ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଅଙ୍କିତ ହେଉଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ନାଥ, ମୁକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ମୁକ୍ତି ଓ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧ୍ୟାନ୍ୟ।
ତ୍ଵଂ ଗତିଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କର୍ମକାଣ୍ଡଵିଵର୍ତିନାମ୍ ସଂପୂଜ୍ଯସ୍ ତ୍ଵଂ ତୁ ଦେଵେଶ ଶଂ ନୋ ଽସ୍ତୁ ଜଗତାଂ ପତେ
କର୍ମର ଚକ୍ରରେ ଘୁରୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ମୁକ୍ତିର ପଥ। ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ତୁମେ ପୂଜ୍ୟ। ଜଗତ୍ର ନାଥ, ଆମ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ହେଉ।
ଶଂ ନୋ ଽସ୍ତୁ ଦ୍ଵିପଦେ ନିତ୍ଯଂ ଶଂ ନଶ୍ ଚାସ୍ତୁ ଚତୁଷ୍ପଦେ ତତୋ ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପନ୍ନଗାଃ
ଦୁଇ ପାଏ ଚଲୁଥିବା ଆମ ପାଇଁ ସଦା ଶାନ୍ତି ହେଉ, ଚାରି ପାଏ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ହେଉ। ଏହା ପରେ ବିଦ୍ୟାଧର, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗମାନେ—
କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟାଃ ସର୍ଵେ ଶିରୋଭିଃ ପ୍ରଣତା ରଵିମ୍ ଊଚୁସ୍ ତେ ଵିଵିଧା ଵାଚୋ ମନଃଶ୍ରୋତ୍ରସୁଖାଵହାଃ
ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମନ ଓ କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ମିଠା କଥା କହିଲେ।
ସହ୍ଯଂ ଭଵତୁ ତେଜସ୍ ତେ ଭୂତାନାଂ ଭୂତଭାଵନ ତତୋ ହାହାହୂହୂଶ୍ ଚୈଵ ନାରଦସ୍ ତୁମ୍ବୁରୁସ୍ ତଥା
ଭୂତମାନଙ୍କୁ ତୁମ ତେଜ ଭୋଗ୍ୟ ହେଉ। ଏହା ପରେ ହାହା, ହୂହୂ, ନାରଦ ଓ ତୁମ୍ବୁରୁ—
ଉପଗାଯିତୁମ୍ ଆରବ୍ଧା ଗାନ୍ଧର୍ଵକୁଶଲା ରଵିମ୍ ଷଡ୍ଜମଧ୍ଯମଗାନ୍ଧାରଗାନତ୍ରଯଵିଶାରଦାଃ
ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବା ସେମାନେ, ଷଡ୍ଜ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଗାନ୍ଧାର ତିନି ରାଗରେ ଦକ୍ଷ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ମୂର୍ଛନାଭିଶ୍ ଚ ତାଲୈଶ୍ ଚ ସଂପ୍ରଯୋଗୈଃ ସୁଖପ୍ରଦମ୍ ଵିଶ୍ଵାଚୀ ଚ ଘୃତାଚୀ ଚ ଉର୍ଵଶ୍ଯ୍ ଅଥ ତିଲୋତ୍ତମାଃ
ମୂର୍ଚ୍ଛନା, ତାଳ ଓ ସୁର ମିଶାଇ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ବିଶ୍ୱାଚୀ, ଘୃତାଚୀ, ଉର୍ବଶୀ ଓ ତିଲୋତ୍ତମା—
ମେନକା ସହଜନ୍ଯା ଚ ରମ୍ଭା ଚାପ୍ସରସାଂ ଵରା ନନୃତୁର୍ ଜଗତାମ୍ ଈଶେ ଲିଖ୍ଯମାନେ ଵିଭାଵସୌ
ମେନକା, ସହଜନ୍ୟା ଓ ରମ୍ଭା, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଗତ୍ର ନାଥଙ୍କ ଆଗରେ, ଅଙ୍କିତ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ଭାଵହାଵଵିଲାସାଦ୍ଯାନ୍ କୁର୍ଵତ୍ଯୋ ଽଭିନଯାନ୍ ବହୂନ୍ ପ୍ରାଵାଦ୍ଯନ୍ତ ତତସ୍ ତତ୍ର ଵୀଣା ଵେଣ୍ଵାଦିଝର୍ଝରାଃ
ଭାବ, ହାଭ ଓ ଭଙ୍ଗିମା ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଅଭିନୟ କରି, ସେମାନେ ଗାଇଲେ। ଏହା ପରେ ସେଠାରେ ବୀଣା, ବାଁସୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବଜିଲା।
ପଣଵାଃ ପୁଷ୍କରାଶ୍ ଚୈଵ ମୃଦଙ୍ଗାଃ ପଟହାନକାଃ ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯଃ ଶଙ୍ଖାଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ପଣବ, ପୁଷ୍କର, ମୃଦଙ୍ଗ, ପଟହ, ଅନକ, ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭି ଓ ଶଂଖ—ଶତେ ଓ ସହସ୍ରେ ଧ୍ୱନିତ ହେଲା।
ଗାଯଦ୍ଭିଶ୍ ଚୈଵ ନୃତ୍ଯଦ୍ଭିର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଅପ୍ସରୋଗଣୈଃ ତୂର୍ଯଵାଦିତ୍ରଘୋଷୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵଂ କୋଲାହଲୀକୃତମ୍
ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଗାଇ ଓ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମମୂର୍ତଯଃ ଲିଖ୍ଯମାନଂ ସହସ୍ରାଂଶୁଂ ପ୍ରଣେମୁଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ହାତ ଜୋଡି ଓ ଭକ୍ତିରେ ଶିର ନମାଇ, ଅଙ୍କିତ ହେଉଥିବା ସହସ୍ରକିରଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।