ଆ କଚଗ୍ରହଣାଦ୍ ଦେଵି ଆ ଶାପାନ୍ ନୈଵ କର୍ହିଚିତ୍ ଆଖ୍ଯାସ୍ଯାମି ମତଂ ତୁଭ୍ଯଂ ଗମ୍ଯତାଂ ଯତ୍ର ଵାଞ୍ଛିତମ୍
ହେ ଦେବୀ, କେଶ ଧରାଯିବାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶାପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ମୋ ମନସ୍କାମନା ତୁମକୁ କହିବି ନାହିଁ; ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କର, ସେଠି ଯାଅ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ଵ୍ରୀଡିତା ସଂଜ୍ଞା ଜଗାମ ପିତୃମନ୍ଦିରମ୍ ଵତ୍ସରାଣାଂ ସହସ୍ରଂ ତୁ ଵସମାନା ପିତୁର୍ ଗୃହେ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଥିବା ସଞ୍ଜ୍ଞା ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ବସିଲେ।
ଭର୍ତୁଃ ସମୀପଂ ଯାହୀତି ପିତ୍ରୋକ୍ତା ସା ପୁନଃ ପୁନଃ ଆଗଚ୍ଛଦ୍ ଵଡଵା ଭୂତ୍ଵା କୁରୂନ୍ ଅଥୋତ୍ତରାଂସ୍ ତତଃ
ପିତା ବାରମ୍ବାର କହିଲେ—'ଭାର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଯାଅ'—ସେ ଏକ ଘୋଡ଼ି ହୋଇ, ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତ୍ର ତେପେ ତପଃ ସାଧ୍ଵୀ ନିରାହାରା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ପିତୁଃ ସମୀପଂ ଯାତାଯାଂ ସଂଜ୍ଞାଯାଂ ଵାକ୍ଯତତ୍ପରା
ସେଠାରେ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନିରାହାରେ ତପସ୍ୟା କଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ସଞ୍ଜ୍ଞା ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବାପରେ, ଚାୟା ତାଙ୍କ କଥାକୁ ମନରେ ରଖି ରହିଲେ।
ତଦ୍ରୂପଧାରିଣୀ ଛାଯା ଭାସ୍କରଂ ସମୁପସ୍ଥିତା ତସ୍ଯାଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ ସୂର୍ଯଃ ସଂଜ୍ଞେଯମ୍ ଇତି ଚିନ୍ତଯନ୍
ଚାୟା ସଞ୍ଜ୍ଞାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭାସ୍କରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସଞ୍ଜ୍ଞା ବୋଲି ଭାବି, ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ତଥୈଵ ଜନଯାମ୍ ଆସ ଦ୍ଵୌ ପୁତ୍ରୌ କନ୍ଯକାଂ ତଥା ସଂଜ୍ଞା ତୁ ପାର୍ଥିଵୀ ତେଷାମ୍ ଆତ୍ମଜାନାଂ ତଥାକରୋତ୍
ସେଭଳି ଭାବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଏବଂ ଏକ ଝିଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ସଞ୍ଜ୍ଞା ସେମାନଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ଶିଶୁ କଲେ।
ସ୍ନେହଂ ନ ପୂର୍ଵଜାତାନାଂ ତଥା କୃତଵତୀ ତୁ ସା ମନୁସ୍ ତତ୍ କ୍ଷାନ୍ତଵାଂସ୍ ତସ୍ଯା ଯମସ୍ ତସ୍ଯା ନ ଚକ୍ଷମେ
ସେ ପରେ ଜନ୍ମିଥିବା ପିଲାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମିଥିବାମାନେ ପରି ସମାନ ସ୍ନେହ ପାଇଲେ ନାହିଁ; ମନୁ ଏହାକୁ ଖ୍ଷମା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯମ ଖ୍ଷମା କଲେ ନାହିଁ।
ବହୁଧା ପୀଡ୍ଯମାନସ୍ ତୁ ପିତୁଃ ପତ୍ଯା ସୁଦୁଃଖିତଃ ସ ଵୈ କୋପାଚ୍ ଚ ବାଲ୍ଯାଚ୍ ଚ ଭାଵିନୋ ଽର୍ଥସ୍ଯ ଵୈ ବଲାତ୍ ପଦା ସଂତର୍ଜଯାମ୍ ଆସ ନ ତୁ ଦେହେ ନ୍ଯପାତଯତ୍
ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହୁଭାବେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, କ୍ରୋଧ ଓ ଶିଶୁସ୍ଵଭାବରୁ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ସେ ତାଙ୍କୁ ପାଦ ଦେଇ ଧମକ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେହକୁ ଛୁଁଇଲେ ନାହିଁ।
ପଦା ତର୍ଜଯସେ ଯସ୍ମାତ୍ ପିତୁର୍ ଭାର୍ଯାଂ ଗରୀଯସୀମ୍ ତସ୍ମାତ୍ ତଵୈଷ ଚରଣଃ ପତିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ତୁମେ ଯେହেতୁ ପିତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ସବୁଠାରୁ ଗରିମାମୟାଙ୍କୁ, ପାଦ ଦେଇ ଧମକ ଦେଲ, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମର ଏହି ପାଦ ଖସିଯିବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯମସ୍ ତୁ ତେନ ଶାପେନ ଭୃଶଂ ପୀଡିତମାନସଃ ମନୁନା ସହ ଧର୍ମାତ୍ମା ପିତ୍ରେ ସର୍ଵଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଯମ, ଏହି ଶାପରେ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନୁଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କୁହିଲେ।
ସ୍ନେହେନ ତୁଲ୍ଯମ୍ ଅସ୍ମାସୁ ମାତା ଦେଵ ନ ଵର୍ତତେ ଵିସୃଜ୍ଯ ଜ୍ଯାଯସଂ ଭକ୍ତ୍ଯା କନୀଯାଂସଂ ବୁଭୂଷତି
ହେ ଦେବ, ଆମ ମାଆ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ସ୍ନେହ ଦେଉନାହାନ୍ତି; ବଡ଼ ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ି, ଛୋଟକୁ ଅଧିକ ଭକ୍ତିରେ ଆଶିର୍ବାଦ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଂ ମଯୋଦ୍ଯତଃ ପାଦୋ ନ ତୁ ଦେହେ ନିପାତିତଃ ବାଲ୍ଯାଦ୍ ଵା ଯଦି ଵା ମୋହାତ୍ ତଦ୍ ଭଵାନ୍ କ୍ଷନ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ମୁଁ କେବଳ ପାଦ ଉଠାଇଥିଲି, ଦେହକୁ ଛୁଁଇନଥିଲି; ଶିଶୁସ୍ଵଭାବ କିମ୍ବା ଭ୍ରମରୁ ଏହା ହୋଇଥିଲା, ଏହି କଥା ଆପଣ ଦୟାକରି ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।
ଶପ୍ତୋ ଽହଂ ତାତ କୋପେନ ଜନନ୍ଯା ତନଯୋ ଯତଃ ତତୋ ମନ୍ଯେ ନ ଜନନୀମ୍ ଇମାଂ ଵୈ ତପତାଂ ଵର
ତାତ, ମୁଁ ମୋର ମାଆଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଶାପିତ ହୋଇଛି, କାରଣ ମୁଁ ତାଙ୍କର ପୁଅ; ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ମାଆ ବୋଲି ଭାବୁନାହିଁ।
ତଵ ପ୍ରସାଦାଚ୍ ଚରଣୋ ଭଗଵନ୍ ନ ପତେଦ୍ ଯଥା ମାତୃଶାପାଦ୍ ଅଯଂ ମେ ଽଦ୍ଯ ତଥା ଚିନ୍ତଯ ଗୋପତେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋର ପାଦ ଏହି ମାଆଙ୍କ ଶାପରେ ଖସିନପଡ଼ୁ; ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ଭାବନ୍ତୁ, ହେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ।
ଅସଂଶଯଂ ମହତ୍ ପୁତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର କାରଣମ୍ ଯେନ ତ୍ଵାମ୍ ଆଵିଶତ୍ କ୍ରୋଧୋ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ଧର୍ମଶୀଲିନମ୍
ନିଶ୍ଚୟ, ପୁଅ, ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତୁମ ମନରେ କ୍ରୋଧ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା।
ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏଵ ଶାପାନାଂ ପ୍ରତିଘାତୋ ହି ଵିଦ୍ଯତେ ନ ତୁ ମାତ୍ରାଭିଶପ୍ତାନାଂ କ୍ଵଚିଚ୍ ଛାପନିଵର୍ତନମ୍
ସମସ୍ତ ଶାପର ପ୍ରତିକାର ଅଛି, କିନ୍ତୁ ମାଆଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଶାପର କେଉଁଠିଓ ପ୍ରତିବାତ ନାହିଁ।
ନ ଶକ୍ଯମ୍ ଏତନ୍ ମିଥ୍ଯା ତୁ କର୍ତୁଂ ମାତୁର୍ ଵଚସ୍ ତଵ କିଂଚିତ୍ ତେ ଽହଂ ଵିଧାସ୍ଯାମି ପୁତ୍ରସ୍ନେହାଦ୍ ଅନୁଗ୍ରହମ୍
ତୋର ମାଆଙ୍କ କଥାକୁ ମିଥ୍ୟା କରିବା କେବେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ତଥାପି, ପୁଅ ପ୍ରତି ମୋର ସ୍ନେହରୁ, ମୁଁ ତୋତେ କିଛି ଭଲ କରିବି।
କୃମଯୋ ମାଂସମ୍ ଆଦାଯ ପ୍ରଯାସ୍ଯନ୍ତି ମହୀତଲମ୍ କୃତଂ ତସ୍ଯା ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ଚ ତ୍ରାତୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
କୀଟମାନେ ମାଂସ ନେଇ ଭୂମିକୁ ଯିବେ; ତାଙ୍କର କଥା ସତ୍ୟ ହେଇଯିବ, ଏବଂ ତୁମେ ରକ୍ଷିତ ହେବ।
ଆଦିତ୍ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅବ୍ରଵୀଚ୍ ଛାଯାଂ କିମର୍ଥଂ ତନଯେଷୁ ଵୈ ତୁଲ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଧିକଃ ସ୍ନେହ ଏକଂ ପ୍ରତି କୃତସ୍ ତ୍ଵଯା
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଛାୟାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: ତୁମ ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ ସମାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ଜଣ ପ୍ରତି ଅଧିକ ସ୍ନେହ କାହିଁକି ଦେଲୁ?
ନୂନଂ ନୈଷାଂ ତ୍ଵଂ ଜନନୀ ସଂଜ୍ଞା କାପି ତ୍ଵମ୍ ଆଗତା ନିର୍ଗୁଣେଷ୍ଵ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅପତ୍ଯେଷୁ ମାତା ଶାପଂ ନ ଦାସ୍ଯତି
ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ମାଆ ନୁହଁ; ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛ; ଗୁଣହୀନ ସନ୍ତାନମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାଆ କେବେ ଶାପ ଦିଏନି।
ସା ତତ୍ପରିହରନ୍ତୀ ଚ ଶାପାଦ୍ ଭୀତା ତଦା ରଵେଃ କଥଯାମ୍ ଆସ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ସ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ଵଶୁରଂ ଯଯୌ
ସେ ଶାପକୁ ଭୟ କରି, ଏହାର ରୋକଥିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କଥା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କହିଦେଲେ; ସେ କଥା ଶୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ସ ଚାପି ତଂ ଯଥାନ୍ଯାଯମ୍ ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ତଦା ରଵିମ୍ ନିର୍ଦଗ୍ଧୁକାମଂ ରୋଷେଣ ସାନ୍ତ୍ଵଯାନସ୍ ତମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ସେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଇ, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ତଵାତିତେଜସା ଵ୍ଯାପ୍ତମ୍ ଇଦଂ ରୂପଂ ସୁଦୁଃସହମ୍ ଅସହନ୍ତୀ ତୁ ତତ୍ ସଂଜ୍ଞା ଵନେ ଚରତି ଵୈ ତପଃ
ତୁମ ଅତିରିକ୍ତ ତେଜରେ ଏହି ରୂପ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ; ଏହା ସହିପାରିନଥିବାରୁ ସଞ୍ଜ୍ଞା ଜଙ୍ଗଲରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତେ ତାଂ ଭଵାନ୍ ଅଦ୍ଯ ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଶୁଭଚାରିଣୀମ୍ ରୂପାର୍ଥଂ ଭଵତୋ ଽରଣ୍ଯେ ଚରନ୍ତୀଂ ସୁମହତ୍ ତପଃ
ଆଜି ତୁମେ ତୁମର ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ସେ ତୁମ ରୂପ ପାଇଁ ଅତି ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତଂ ମେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵାକ୍ଯଂ ତଵ ତେଜୋଵରୋଧନେ ରୂପଂ ନିର୍ଵର୍ତଯାମ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ ତଵ କାନ୍ତଂ ଦିଵସ୍ପତେ
ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଛି, ତୁମ ତେଜ ଅବରୋଧ ପାଇଁ; ଆଜି, ଦିନର ନାଥ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ରୂପ ତିଆରି କରିବି।
ତତସ୍ ତଥେତି ତଂ ପ୍ରାହ ତ୍ଵଷ୍ଟାରଂ ଭଗଵାନ୍ ରଵିଃ ତତୋ ଵିଵସ୍ଵତୋ ରୂପଂ ପ୍ରାଗ୍ ଆସୀତ୍ ପରିମଣ୍ଡଲମ୍
ତେବେ, 'ଯେପରି ହେଉ' ବୋଲି ଭଗବାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୱଷ୍ଟାକୁ କହିଲେ; ଏହା ପରେ, ବିବସ୍ବତଙ୍କ ରୂପ ପୂର୍ବପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ହେଲା।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ତ୍ଵ୍ ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ଶାକଦ୍ଵୀପେ ଵିଵସ୍ଵତା ଭ୍ରମିମ୍ ଆରୋପ୍ଯ ତତ୍ତେଜଃଶାତନାଯୋପଚକ୍ରମେ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ବିବସ୍ବତଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ ଶାକଦ୍ୱୀପରେ, ତାଙ୍କର ତେଜ କମେଇବା ପାଇଁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଭ୍ରମତାଶେଷଜଗତାଂ ନାଭିଭୂତେନ ଭାସ୍ଵତା ସମୁଦ୍ରାଦ୍ରିଵନୋପେତା ତ୍ଵ୍ ଆରୁରୋହ ମହୀ ନଭଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ତେଜ ଅପରାଜିତ ରହିଲା; ପୃଥିବୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଆକାଶ ଉପରକୁ ଉଠିଗଲେ।
ଗଗନଂ ଚାଖିଲଂ ଵିପ୍ରାଃ ସଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହତାରକମ୍ ଅଧୋଗତଂ ମହାଭାଗା ବଭୂଵାକ୍ଷିପ୍ତମ୍ ଆକୁଲମ୍
ହେ ଋଷିମାନେ, ସମଗ୍ର ଆକାଶ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ ଏବଂ ତାରାମାନେ ସହିତ, ତଳକୁ ଖସିଗଲା ଏବଂ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯିଲା।
ଵିକ୍ଷିପ୍ତସଲିଲାଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁଶ୍ ଚ ତଥାର୍ଣଵାଃ ଵ୍ଯଭିଦ୍ଯନ୍ତ ମହାଶୈଲାଃ ଶୀର୍ଣସାନୁନିବନ୍ଧନାଃ
ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ତାଙ୍କର ଶିଖର ଓ ମୂଳ ଭାଗ ଭାଙ୍ଗି ଚିରିଗଲା।