ସୁପର୍ଣଵଶଗା ନାଗା ଜଜ୍ଞିରେ ନୈକମସ୍ତକାଃ ଯେଷାଂ ପ୍ରଧାନାଃ ସତତଂ ଶେଷଵାସୁକିତକ୍ଷକାଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା ନାଗମାନେ ଅନେକ ମୁଣ୍ଡ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶେଷ, ବାସୁକି ଓ ତକ୍ଷକ ସଦା ମୁଖ୍ୟ।
ଐରାଵତୋ ମହାପଦ୍ମଃ କମ୍ବଲାଶ୍ଵତରାଵ୍ ଉଭୌ ଏଲାପତ୍ତ୍ରଶ୍ ଚ ଶଙ୍ଖଶ୍ ଚ କର୍କୋଟକଧନଂଜଯୌ
ଏଇରାବତ, ମହାପଦ୍ମ, କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର, ଏଲାପତ୍ର, ଶଂଖ, କର୍କୋଟକ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ।
ମହାନୀଲମହାକର୍ଣୌ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରବଲାହକୌ କୁହରଃ ପୁଷ୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ ଚ ଦୁର୍ମୁଖଃ ସୁମୁଖସ୍ ତଥା
ମହାନୀଳ, ମହାକର୍ଣ୍ଣ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ବଳାହକ, କୁହର, ପୁଷ୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଦୁର୍ମୁଖ ଓ ସୁମୁଖ।
ଶଙ୍ଖଶ୍ ଚ ଶଙ୍ଖପାଲଶ୍ ଚ କପିଲୋ ଵାମନସ୍ ତଥା ନହୁଷଃ ଶଙ୍ଖରୋମା ଚ ମଣିର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମାଦଯଃ
ଶଂଖ, ଶଂଖପାଳ, କପିଳ, ବାମନ, ନହୁଷ, ଶଂଖରୋମା ଓ ମଣି—ଏମାନେ ପ୍ରମୁଖ।
ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ ଚ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣି କ୍ରୂରାଣାମ୍ ଅନିଲାଶିନାମ୍
ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତି ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାର। ଚଉଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର, ବାୟୁ ଭୋଜନ କରୁଥିବା।
ଗଣଂ କ୍ରୋଧଵଂଶଂ ଵିପ୍ରାସ୍ ତସ୍ଯ ସର୍ଵେ ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ ସ୍ଥଲଜାଃ ପକ୍ଷିଣୋ ଽବ୍ଜାଶ୍ ଚ ଧରାଯାଃ ପ୍ରସଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତ କ୍ରୋଧ ବଂଶୀ ଦାଂତିଆ। ମାଟିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମସ୍ତ ସ୍ଥଳଚର, ପକ୍ଷୀ ଓ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବଂଶର।
ଗାସ୍ ତୁ ଵୈ ଜନଯାମ୍ ଆସ ସୁରଭିର୍ ମହିଷୀସ୍ ତଥା ଇରା ଵୃକ୍ଷଲତା ଵଲ୍ଲୀସ୍ ତୃଣଜାତୀଶ୍ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସୁରଭିଏ ଗାଈ ଓ ମହିଷୀମାନେଠାରୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଇରା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଗଛ, ଲତା, ବେଳ ଓ ଘାସ ପ୍ରଭୃତି ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଖସା ତୁ ଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ମୁନିର୍ ଅପ୍ସରସସ୍ ତଥା ଅରିଷ୍ଟା ତୁ ମହାସିଦ୍ଧା ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ ଅମିତୌଜସଃ
ଖସା ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏକ ଋଷି ଅପ୍ସରାମାନେଠାରୁ ଜନ୍ମ କରାଇଲେ। ଅରିଷ୍ଟା ଅତିଶୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଠାରୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଏତେ କଶ୍ଯପଦାଯାଦାଃ କୀର୍ତିତାଃ ସ୍ଥାଣୁଜଙ୍ଗମାଃ ଯେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ ଚ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଏହିମାନେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଯେଉଁମାନେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ହେଉଛନ୍ତି।
ଏଷ ମନ୍ଵନ୍ତରେ ଵିପ୍ରାଃ ସର୍ଗଃ ସ୍ଵାରୋଚିଷେ ସ୍ମୃତଃ ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽତିମହତି ଵାରୁଣେ ଵିତତେ କ୍ରତୌ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ବନ୍ତରର ସୃଷ୍ଟି ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି। ବିଶାଳ ବୈବସ୍ବତ ଓ ବିସ୍ତୃତ ବାରୁଣୀ ଯଜ୍ଞରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ଜୁହ୍ଵାନସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵୈ ପ୍ରଜାସର୍ଗ ଇହୋଚ୍ଯତେ ପୂର୍ଵଂ ଯତ୍ର ସମୁତ୍ପନ୍ନାନ୍ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷୀନ୍ ସପ୍ତ ମାନସାନ୍
ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କରିବା ସମୟରେ ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟି କଥା କୁହାଯାଉଛି, ଯେଉଁବେଳେ ପ୍ରଥମେ ସପ୍ତ ମନସା ପୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ପୁତ୍ରତ୍ଵେ କଲ୍ପଯାମ୍ ଆସ ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ପିତାମହଃ ତତୋ ଵିରୋଧେ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ପିତାମହ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଦିତିର୍ ଵିନଷ୍ଟପୁତ୍ରା ଵୈ ତୋଷଯାମ୍ ଆସ କଶ୍ଯପମ୍ କଶ୍ଯପସ୍ ତୁ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ସମ୍ଯଗ୍ ଆରାଧିତସ୍ ତଯା
ଦିତି ନିଜ ପୁଅମାନେ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କ ଭଲ ଭାବେ ପୂଜା ପାଇ ମନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଵରେଣ ଚ୍ଛନ୍ଦଯାମ୍ ଆସ ସା ଚ ଵଵ୍ରେ ଵରଂ ତଦା ପୁତ୍ରମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଵଧାର୍ଥାଯ ସମର୍ଥମ୍ ଅମିତୌଜସମ୍
ସେ ତାକୁ ଇଚ୍ଛାମତ ବର ଦେବାକୁ କହିଲେ। ଦିତି ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ବର ଭାବେ ଚାହିଲେ।
ସ ଚ ତସ୍ମୈ ଵରଂ ପ୍ରାଦାତ୍ ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ସୁମହାତପାଃ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଵରମ୍ ଅତ୍ଯୁଗ୍ରୋ ମାରୀଚଃ ସମଭାଷତ
ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଦିତିଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ବର ଦେଲେ। ବର ଦେଇବା ପରେ, ଭୟଙ୍କର ମାରୀଚ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଂ ପୁତ୍ରୋ ନିହନ୍ତା ତେ ଗର୍ଭଂ ଵୈ ଶରଦାଂ ଶତମ୍ ଯଦି ଧାରଯସେ ଶୌଚତତ୍ପରା ଵ୍ରତମ୍ ଆସ୍ଥିତା
ତୁମର ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ, ଯଦି ତୁମେ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ପବିତ୍ରତା ଓ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରୁହି ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରିପାର।
ତଥେତ୍ଯ୍ ଅଭିହିତୋ ଭର୍ତା ତଯା ଦେଵ୍ଯା ମହାତପାଃ ଧାରଯାମ୍ ଆସ ଗର୍ଭଂ ତୁ ଶୁଚିଃ ସା ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଦେବୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ଦିତି ପବିତ୍ର ଓ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଥିଲେ, ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରିଲେ।
ତତୋ ଽଭ୍ଯୁପାଗମଦ୍ ଦିତ୍ଯାଂ ଗର୍ଭମ୍ ଆଧାଯ କଶ୍ଯପଃ ରୋଧଯନ୍ ଵୈ ଗଣଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦେଵାନାମ୍ ଅମିତୌଜସମ୍
ତାପରେ କଶ୍ୟପ ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁ ରଖି ଚାଲିଗଲେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ତେଜଃ ସଂହୃତ୍ଯ ଦୁର୍ଧର୍ଷମ୍ ଅଵଧ୍ଯମ୍ ଅମରୈର୍ ଅପି ଜଗାମ ପର୍ଵତାଯୈଵ ତପସେ ସଂଶିତଵ୍ରତା
ସେ ନିଜର ଅପରାଜେୟ ତେଜ ଆପଣେ ଆପଣେ ଅପସାରଣ କରି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିନଥିଲେ, ପାହାଡ଼କୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧରି।
ତସ୍ଯାଶ୍ ଚୈଵାନ୍ତରପ୍ରେପ୍ସୁର୍ ଅଭଵତ୍ ପାକଶାସନଃ ଜାତେ ଵର୍ଷଶତେ ଚାସ୍ଯା ଦଦର୍ଶାନ୍ତରମ୍ ଅଚ୍ଯୁତଃ
ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଦୋଷ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଶତ ବର୍ଷ ପରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କର ଅବସର ଦେଖିଲେ।
ଅକୃତ୍ଵା ପାଦଯୋଃ ଶୌଚଂ ଦିତିଃ ଶଯନମ୍ ଆଵିଶତ୍ ନିଦ୍ରାଂ ଚାହାରଯାମ୍ ଆସ ତସ୍ଯାଂ କୁକ୍ଷିଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଃ
ଦିତି ପାଦ ଧୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ନ କରି, ଶୋଇବାକୁ ଗଲେ ଓ ଘୁମେଇପଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କ ଘୁମ ଭିତରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵଜ୍ରପାଣିସ୍ ତତୋ ଗର୍ଭଂ ସପ୍ତଧା ତଂ ନ୍ଯକୃନ୍ତଯତ୍ ସ ପାଟ୍ଯମାନୋ ଗର୍ଭୋ ଽଥ ଵଜ୍ରେଣ ପ୍ରରୁରୋଦ ହ
ତାପରେ ବଜ୍ରପାଣି (ଇନ୍ଦ୍ର) ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଟୁକୁଡ଼ି କଟିଦେଲେ। ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭ ଚିରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ଗର୍ଭ କାନ୍ଦିଲା।
ମା ରୋଦୀର୍ ଇତି ତଂ ଶକ୍ରଃ ପୁନଃ ପୁନର୍ ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍ ସୋ ଽଭଵତ୍ ସପ୍ତଧା ଗର୍ଭସ୍ ତମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ରୁଷିତଃ ପୁନଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ବାରମ୍ବାର 'କାନ୍ଦନିଅ' ବୋଲି କହିଲେ। ଏଭଳି, ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପୁଣି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଏକୈକଂ ସପ୍ତଧା ଚକ୍ରେ ଵଜ୍ରେଣୈଵାରିକର୍ଷଣଃ ମରୁତୋ ନାମ ତେ ଦେଵା ବଭୂଵୁର୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟୁକୁଡ଼ିକୁ ପୁଣି ସାତ ଭାଗରେ କଟିଦେଲେ। ସେମାନେ ଦେବତା ମାରୁତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଯଥୋକ୍ତଂ ଵୈ ମଘଵତା ତଥୈଵ ମରୁତୋ ଽଭଵନ୍ ଦେଵାଶ୍ ଚୈକୋନପଞ୍ଚାଶତ୍ ସହାଯା ଵଜ୍ରପାଣିନଃ
ମଘବାନ୍ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ମରୁତମାନେ ହେଲେ ଏବଂ ଏକାବନ୍ଧିଆ ଦେବତାମାନେ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଗଲେ।
ତେଷାମ୍ ଏଵଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତାନାଂ ଭୂତାନାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ରୋଚଯନ୍ ଵୈ ଗଣଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ ଦେଵାନାମ୍ ଅମିତୌଜସାମ୍
ଏହିପରି ଭାବେ ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଣମାନେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ହେଲେ।
ନିକାଯେଷୁ ନିକାଯେଷୁ ହରିଃ ପ୍ରାଦାତ୍ ପ୍ରଜାପତୀନ୍ କ୍ରମଶସ୍ ତାନି ରାଜ୍ଯାନି ପୃଥୁପୂର୍ଵାଣି ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ହରି ଦେବତା କ୍ରମକ୍ରମେ ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କୁ ପୁରୁଣା ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, ହେ ଦ୍ବିଜମାନେ।
ସ ହରିଃ ପୁରୁଷୋ ଵୀରଃ କୃଷ୍ଣୋ ଜିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଜନ୍ଯସ୍ ତପନୋ ଽନନ୍ତସ୍ ତସ୍ଯ ସର୍ଵମ୍ ଇଦଂ ଜଗତ୍
ସେହି ହରି, ସେହି ପୁରୁଷ, ସେହି ବୀର, କୃଷ୍ଣ, ବିଜୟୀ, ପ୍ରଜାପତି, ପର୍ଜନ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅନନ୍ତ—ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ତାଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ।
ଭୂତସର୍ଗମ୍ ଇମଂ ସମ୍ଯଗ୍ ଜାନତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ନାଵୃତ୍ତିଭଯମ୍ ଅସ୍ତୀହ ପରଲୋକଭଯଂ କୁତଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତି, ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମର ଭୟ ନାହିଁ; ତେବେ ପରଲୋକର ଭୟ କେଉଁଠୁ ହେବ?
ଅଭିଷିଚ୍ଯାଧିରାଜେନ୍ଦ୍ରଂ ପୃଥୁଂ ଵୈଣ୍ଯଂ ପିତାମହଃ ତତଃ କ୍ରମେଣ ରାଜ୍ଯାନି ଵ୍ଯାଦେଷ୍ଟୁମ୍ ଉପଚକ୍ରମେ
ପିତାମହ ପୃଥୁଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରି, ତାପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ରାଜ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।