ଦେଵାନାଂ ଚାତ୍ର କୋ ଦେଵଃ ପିତୄଣାଂ ଚୈଵ କଃ ପିତା ଯସ୍ମାତ୍ ପରତରଂ ନାସ୍ତି ତନ୍ ମେ ବ୍ରୂହି ସୁରେଶ୍ଵର
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା? ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପିତା? ଯାହାଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ, ସେଥିରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ।
କୁତଃ ସୃଷ୍ଟମ୍ ଇଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ ପ୍ରଲଯେ ଚ କମ୍ ଅଭ୍ଯେତି ତଦ୍ ଭଵାନ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହତି
ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ କେଉଁଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା? ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତେ କାହାପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି? ଏହା କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
ଉଦ୍ଯନ୍ନ୍ ଏଵୈଷ କୁରୁତେ ଜଗଦ୍ ଵିତିମିରଂ କରୈଃ ନାତଃ ପରତରୋ ଦେଵଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଅନ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର କିରଣରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅନ୍ଧକାର ଦୂରିଯାଏ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ ଆଉ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଅନାଦିନିଧନୋ ହ୍ଯ୍ ଏଷ ପୁରୁଷଃ ଶାଶ୍ଵତୋ ଽଵ୍ଯଯଃ ତାପଯତ୍ଯ୍ ଏଷ ତ୍ରୀଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ଭଵନ୍ ରଶ୍ମିଭିର୍ ଉଲ୍ବଣଃ
ସେ ଆଦି ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ସଦା ଥିବା, ଅକ୍ଷୟ; ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର କିରଣରେ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ତାପିତ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ହ୍ଯ୍ ଏଷ ତପତାଂ ତପନୋ ଵରଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତୋ ନାଥଃ ସର୍ଵସାକ୍ଷୀ ଜଗତ୍ପତିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ, ତାପିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କର ସାକ୍ଷୀ, ଜଗତର ପ୍ରଭୁ।
ସଂକ୍ଷିପତ୍ଯ୍ ଏଷ ଭୂତାନି ତଥା ଵିସୃଜତେ ପୁନଃ ଏଷ ଭାତି ତପତ୍ଯ୍ ଏଷ ଵର୍ଷତ୍ଯ୍ ଏଷ ଗଭସ୍ତିଭିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ସଂକୁଚିତ କରନ୍ତି, ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାପିତ, ତାଙ୍କର କିରଣରେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
ଏଷ ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ଭୂତାଦିର୍ ଭୂତଭାଵନଃ ନ ହ୍ଯ୍ ଏଷ କ୍ଷଯମ୍ ଆଯାତି ନିତ୍ଯମ୍ ଅକ୍ଷଯମଣ୍ଡଲଃ
ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆରମ୍ଭ ଓ ପାଳକ; ସେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ସଦା ଅକ୍ଷୟ।
ପିତୄଣାଂ ଚ ପିତା ହ୍ଯ୍ ଏଷ ଦେଵତାନାଂ ହି ଦେଵତା ଧ୍ରୁଵଂ ସ୍ଥାନଂ ସ୍ମୃତଂ ହ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଯସ୍ମାନ୍ ନ ଚ୍ଯଵତେ ପୁନଃ
ସେ ପିତୃମାନଙ୍କର ପିତା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା; ଏହି ଅଟୁଟ ସ୍ଥାନ, ଯାଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିବା ନାହିଁ।
ସର୍ଗକାଲେ ଜଗତ୍ କୃତ୍ସ୍ନମ୍ ଆଦିତ୍ଯାତ୍ ସଂପ୍ରସୂଯତେ ପ୍ରଲଯେ ଚ ତମ୍ ଅଭ୍ଯେତି ଭାସ୍କରଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍
ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୁଣି ଯାଏ।
ଯୋଗିନଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଅସଂଖ୍ଯାତାସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗୃହକଲେଵରମ୍ ଵାଯୁର୍ ଭୂତ୍ଵା ଵିଶନ୍ତ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିଂସ୍ ତେଜୋରାଶୌ ଦିଵାକରେ
ଅସଂଖ୍ୟ ଯୋଗୀମାନେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଛାଡ଼ି, ବାୟୁ ସଦୃଶ ହୋଇ, ଏହି ତେଜରାଶି ସୂର୍ଯ୍ୟମାନ୍ଦଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଅସ୍ଯ ରଶ୍ମିସହସ୍ରାଣି ଶାଖା ଇଵ ଵିହଂଗମାଃ ଵସନ୍ତ୍ଯ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ମୁନଯଃ ସଂସିଦ୍ଧା ଦୈଵତୈଃ ସହ
ତାଙ୍କର ହଜାର ହଜାର କିରଣ, ଶାଖା ଓ ପକ୍ଷୀ ପରି, ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ବାସ କରନ୍ତି।
ଗୃହସ୍ଥା ଜନକାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ରାଜାନୋ ଯୋଗଧର୍ମିଣଃ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଦଯଶ୍ ଚୈଵ ଋଷଯୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ
ଗୃହସ୍ଥ ଜନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ରାଜାମାନେ, ବାଲଖିଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଋଷିମାନେ—
ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵ୍ଯାସାଦ୍ଯା ଭିକ୍ଷଵସ୍ ତଥା ଯୋଗମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ସର୍ଵେ ତେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଃ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍
ବନବାସୀ, ଅନ୍ୟମାନେ, ବ୍ୟାସ ଓ ଭିକ୍ଷୁମାନେ—ସମସ୍ତେ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ଶୁକୋ ଵ୍ଯାସସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଯୋଗଧର୍ମମ୍ ଅଵାପ୍ଯ ସଃ ଆଦିତ୍ଯକିରଣାନ୍ ଗତ୍ଵା ହ୍ଯ୍ ଅପୁନର୍ଭାଵମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ
ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବ, ଯୋଗ ମାର୍ଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣକୁ ପହଞ୍ଚି, ଆଉ ଜନ୍ମ ନ ନେବାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଶବ୍ଦମାତ୍ରଶ୍ରୁତିମୁଖା ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷୋ ଽଯଂ ପରୋ ଦେଵଃ ସୂର୍ଯସ୍ ତିମିରନାଶନଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କେବଳ ଶବ୍ଦ ଓ ଶ୍ରୁତି ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅନ୍ଧକାର ନାଶକ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟମାନ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ର ଭକ୍ତିର୍ ହି ନ କାର୍ଯା ଶୁଭମ୍ ଇଚ୍ଛତା ଯସ୍ମାଦ୍ ଦୃଷ୍ଟେର୍ ଅଗମ୍ଯାସ୍ ତେ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାଃ
ଏହିକାରଣରୁ, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ କାହାରେ ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବତାମାନେ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ନୁହଁନ୍ତି।
ଅତୋ ଭଵଦ୍ଭିଃ ସତତମ୍ ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ ରଵିଃ ସ ହି ମାତା ପିତା ଚୈଵ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ଜଗତୋ ଗୁରୁଃ
ଏହିଯୋଗୁଁ, ତୁମେ ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କର। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆ, ବାପା ଓ ଗୁରୁ।
ଅନାଦ୍ଯୋ ଲୋକନାଥୋ ଽସୌ ରଶ୍ମିମାଲୀ ଜଗତ୍ପତିଃ ମିତ୍ରତ୍ଵେ ଚ ସ୍ଥିତୋ ଯସ୍ମାତ୍ ତପସ୍ ତେପେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ ଆଦିହୀନ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ନାଥ, ରଶ୍ମିମାଳି ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ। ସେ ମିତ୍ର ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହିପରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଅନାଦିନିଧନୋ ବ୍ରହ୍ମା ନିତ୍ଯଶ୍ ଚାକ୍ଷଯ ଏଵ ଚ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ସସାଗରାନ୍ ଦ୍ଵୀପାନ୍ ଭୁଵନାନି ଚତୁର୍ଦଶ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସେ ଚିରନ୍ତନ ଓ ଅବିନାଶୀ। ସେ ସମୁଦ୍ରସହିତ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ଓ ଚଉଦ ଭୁବନକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
ଲୋକାନାଂ ସ ହିତାର୍ଥାଯ ସ୍ଥିତଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରସରିତ୍ତଟେ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଜାପତୀନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ
ଲୋକମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରନଦୀର କୂଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପତି ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
ତତଃ ଶତସହସ୍ରାଂଶୁର୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତଶ୍ ଚ ପୁନଃ ସ୍ଵଯମ୍ କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶଧାତ୍ମାନମ୍ ଆଦିତ୍ଯମ୍ ଉପପଦ୍ଯତେ
ତାପରେ, ଶତସହସ୍ର ରଶ୍ମିଯୁକ୍ତ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ସେ, ନିଜକୁ ବାରୋଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଧାତାଥ ପର୍ଜନ୍ଯସ୍ ତ୍ଵଷ୍ଟା ପୂଷାର୍ଯମା ଭଗଃ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଅଂଶଶ୍ ଚ ଵରୁଣୋ ମିତ୍ର ଏଵ ଚ
ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ପର୍ଜନ୍ୟ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପୂଷା, ଅର୍ଯ୍ୟମା, ଭଗ, ବିବସ୍ବାନ୍, ବିଷ୍ଣୁ, ଅଂଶ, ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ର—
ଆଭିର୍ ଦ୍ଵାଦଶଭିସ୍ ତେନ ସୂର୍ଯେଣ ପରମାତ୍ମନା କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜଗଦ୍ ଇଦଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ମୂର୍ତିଭିଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏହି ବାରୋଟି ରୂପ ଦ୍ୱାରା, ସେ ପରମାତ୍ମା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନିଜ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ତସ୍ଯ ଯା ପ୍ରଥମା ମୂର୍ତିର୍ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସଂଜ୍ଞିତା ସ୍ଥିତା ସା ଦେଵରାଜତ୍ଵେ ଦେଵାନାଂ ରିପୁନାଶିନୀ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଥମ ରୂପ ଇନ୍ଦ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଭାବେ ଅଛନ୍ତି ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ୍ତି।
ଦ୍ଵିତୀଯା ତସ୍ଯ ଯା ମୂର୍ତିର୍ ନାମ୍ନା ଧାତେତି କୀର୍ତିତା ସ୍ଥିତା ପ୍ରଜାପତିତ୍ଵେନ ଵିଵିଧାଃ ସୃଜତେ ପ୍ରଜାଃ
ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଧାତା ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ସେ ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ଅଛନ୍ତି ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ତୃତୀଯାର୍କସ୍ଯ ଯା ମୂର୍ତିଃ ପର୍ଜନ୍ଯ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତା ମେଘେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ସ୍ଥିତା ସା ତୁ ଵର୍ଷତେ ଚ ଗଭସ୍ତିଭିଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ତୃତୀୟ ରୂପ ପର୍ଜନ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେ ମେଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାନ୍ତି ଓ ନିଜ ରଶ୍ମିଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଥୀ ତସ୍ଯ ଯା ମୂର୍ତିର୍ ନାମ୍ନା ତ୍ଵଷ୍ଟେତି ଵିଶ୍ରୁତା ସ୍ଥିତା ଵନସ୍ପତୌ ସା ତୁ ଓଷଧୀଷୁ ଚ ସର୍ଵତଃ
ତାଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ରୂପ ତ୍ୱଷ୍ଟା ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ସେ ବୃକ୍ଷମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି।
ପଞ୍ଚମୀ ତସ୍ଯ ଯା ମୂର୍ତିର୍ ନାମ୍ନା ପୂଷେତି ଵିଶ୍ରୁତା ଅନ୍ନେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା ସା ତୁ ପ୍ରଜାଂ ପୁଷ୍ଣାତି ନିତ୍ଯଶଃ
ପଞ୍ଚମ ରୂପ ପୂଷା ଭାବେ ଖ୍ୟାତ, ସେ ଖାଦ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି ଓ ସଦା ପ୍ରଜାମାନୋକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି।
ମୂର୍ତିଃ ଷଷ୍ଠୀ ରଵେର୍ ଯା ତୁ ଅର୍ଯମା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତା ଵାଯୋଃ ସଂସରଣା ସା ତୁ ଦେଵେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ସମାଶ୍ରିତା
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଷଷ୍ଠ ରୂପ ଅର୍ଯ୍ୟମା ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେ ବାତାସର ଗତି ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଭାନୋର୍ ଯା ସପ୍ତମୀ ମୂର୍ତିର୍ ନାମ୍ନା ଭଗେତି ଵିଶ୍ରୁତା ଭୂଯିଷ୍ଵ୍ ଅଵସ୍ଥିତା ସା ତୁ ଶରୀରେଷୁ ଚ ଦେହିନାମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ସପ୍ତମ ରୂପ ଭଗ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ସେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଦେହରେ ବସିଛନ୍ତି।