ଅଵିକାରାଯ ଶୁଦ୍ଧାଯ ନିତ୍ଯାଯ ପରମାତ୍ମନେ ସଦୈକରୂପରୂପାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ସର୍ଵଜିଷ୍ଣଵେ
ଯିଏ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଶୁଦ୍ଧ, ଚିରନ୍ତନ ଏବଂ ସଦା ଏକ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ସର୍ବଜୟୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ।
ନମୋ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭାଯ ହରଯେ ଶଙ୍କରାଯ ଚ ଵାସୁଦେଵାଯ ତାରାଯ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକର୍ମଣେ
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ହରି, ଶଙ୍କର, ବାସୁଦେବ, ତାରକ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାର କରୁଥିବା ଯିଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଏକାନେକସ୍ଵରୂପାଯ ସ୍ଥୂଲସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ମନେ ନମଃ ଅଵ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯକ୍ତଭୂତାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ମୁକ୍ତିହେତଵେ
ଏକ ଓ ଅନେକ ରୂପରେ ଥିବା, ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଅପ୍ରକାଶ ଓ ପ୍ରକାଶ ଭାବରେ ଥିବା, ମୁକ୍ତିର କାରଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ସର୍ଗସ୍ଥିତିଵିନାଶାଯ ଜଗତୋ ଯୋ ଽଜରାମରଃ ମୂଲଭୂତୋ ନମସ୍ ତସ୍ମୈ ଵିଷ୍ଣଵେ ପରମାତ୍ମନେ
ଯିଏ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ବିନାଶର ଅଜର ଓ ଅମର ମୂଳ, ସେଇ ପରମାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଆଧାରଭୂତଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅଣୀଯାଂସମ୍ ଅଣୀଯସାମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥମ୍ ଅଚ୍ଯୁତଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆଧାର, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ।
ଜ୍ଞାନସ୍ଵରୂପମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଂ ନିର୍ମଲଂ ପରମାର୍ଥତଃ ତମ୍ ଏଵାର୍ଥସ୍ଵରୂପେଣ ଭ୍ରାନ୍ତିଦର୍ଶନତଃ ସ୍ଥିତମ୍
ଯିଏ ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ପରମ ସତ୍ୟ, ସେଇ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ଵିଷ୍ଣୁଂ ଗ୍ରସିଷ୍ଣୁଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ସ୍ଥିତୌ ସର୍ଗେ ତଥା ପ୍ରଭୁମ୍ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଜଗତାମ୍ ଈଶମ୍ ଅଜମ୍ ଅକ୍ଷଯମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ବିଷ୍ଣୁ ଯିଏ ସଂସାରକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି, ସ୍ଥିତି ଓ ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜ୍ଞାତା, ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ।
ଆଦ୍ଯଂ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ବ୍ରହ୍ମାଦୀନ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ ଇତିହାସପୁରାଣଜ୍ଞଂ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗମ୍
ପ୍ରଥମ, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଂକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯିଏ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଜାଣନ୍ତି, ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଂ ପରାଶରସୁତଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ଗୁରୁଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁରାଣଂ ଵେଦସଂମିତମ୍
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସତ୍ୟ ଜାଣିଥିବା, ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁଁ ବେଦ ଅନୁସାରେ ପୁରାଣ କହିବି।
କଥଯାମି ଯଥା ପୂର୍ଵଂ ଦକ୍ଷାଦ୍ଯୈର୍ ମୁନିସତ୍ତମୈଃ ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ଅବ୍ଜଯୋନିଃ ପିତାମହଃ
ପୂର୍ବରୁ ଡକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ ପଚାରିଥିବାବେଳେ, ଯେଉଁ ପଦ୍ମଯୋନି ପିତାମହ ଭଗବାନ କହିଥିଲେ, ସେଇପରି ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କଥାଂ ପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍ କଥ୍ଯମାନାଂ ମଯା ଚିତ୍ରାଂ ବହ୍ଵର୍ଥାଂ ଶ୍ରୁତିଵିସ୍ତରାମ୍
ତୁମେ ଶୁଣ, ମୁଁ ଏହି କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହିବି, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଅନେକ ଶ୍ରୁତିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ।
ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇମାଂ ଧାରଯେନ୍ ନିତ୍ଯଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ ଵାପ୍ଯ୍ ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ ସ୍ଵଵଂଶଧାରଣଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ସଦା ଧାରଣ କରେ କିମ୍ବା ବାରମ୍ବାର ଶୁଣେ, ନିଜ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ କାରଣଂ ଯତ୍ ତନ୍ ନିତ୍ଯଂ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍ ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷସ୍ ତସ୍ମାନ୍ ନିର୍ମମେ ଵିଶ୍ଵମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ
ଯେଉଁ ଅପ୍ରକାଶ କାରଣ ସଦା ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତି ଭାବରେ ଅଛି, ସେଠାରୁ ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ଭାବେ ଭଗବାନ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ତଂ ବୁଧ୍ଯଧ୍ଵଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ବ୍ରହ୍ମାଣମ୍ ଅମିତୌଜସମ୍ ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ନାରାଯଣପରାଯଣମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ବୁଝ, ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି କରନ୍ତି।
ଅହଂକାରସ୍ ତୁ ମହତସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଭୂତାନି ଜଜ୍ଞିରେ ଭୂତଭେଦାଶ୍ ଚ ଭୂତେଭ୍ଯ ଇତି ସର୍ଗଃ ସନାତନଃ
ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଅହଂକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାହାରୁ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଏହି ଭୂତମାନଙ୍କୁ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ହୁଏ—ଏହି ହେଉଛି ସନାତନ ସୃଷ୍ଟି।
ଵିସ୍ତରାଵଯଵଂ ଚୈଵ ଯଥାପ୍ରଜ୍ଞଂ ଯଥାଶ୍ରୁତି କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵଃ ସର୍ଵେଷାଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧନମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୁଣ, ଯଥା ବୁଝିବା ଓ ଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ, ଏହି ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ତୁମମାନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଏ।
କୀର୍ତିତଂ ସ୍ଥିରକୀର୍ତୀନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପୁଣ୍ଯଵର୍ଧନମ୍ ତତଃ ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ ଭଗଵାନ୍ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ
ଏହି କଥା ସ୍ଥିର କୀର୍ତ୍ତି ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ। ତାପରେ ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା ଭଗବାନ୍ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଅପ ଏଵ ସସର୍ଜାଦୌ ତାସୁ ଵୀର୍ଯମ୍ ଅଥାସୃଜତ୍ ଆପୋ ନାରା ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଆପୋ ଵୈ ନରସୂନଵଃ
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ସେ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେହି ଜଳରେ ନିଜ ବୀଜ ରଖିଲେ। ଏହି ଜଳକୁ 'ନାରା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ 'ଜଳ ହେଉଛି ନରଙ୍କର ସନ୍ତାନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅଯନଂ ତସ୍ଯ ତାଃ ପୂର୍ଵଂ ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣମ୍ ଅଭଵତ୍ ତଦ୍ ଅଣ୍ଡମ୍ ଉଦକେଶଯମ୍
ସେହି ଜଳ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ହେଲା; ଏହି କାରଣରୁ ସେ 'ନାରାୟଣ' ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ସୁନା ପ୍ରଭା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଡାଣ୍ଡା ଜଳ ଉପରେ ଭସି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ତତ୍ର ଜଜ୍ଞେ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣୋ ଭଗଵାନ୍ ଉଷିତ୍ଵା ପରିଵତ୍ସରମ୍
ସେହି ଡାଣ୍ଡା ଭିତରେ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେଲା; ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ତାଙ୍କୁ 'ସ୍ୱୟଂଭୂ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୁନା ରଙ୍ଗର ଭଗବାନ୍ ସେଠାରେ ପୂରା ଏକ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ।
ତଦ୍ ଅଣ୍ଡମ୍ ଅକରୋଦ୍ ଦ୍ଵୈଧଂ ଦିଵଂ ଭୁଵମ୍ ଅଥାପି ଚ ତଯୋଃ ଶକଲଯୋର୍ ମଧ୍ଯ ଆକାଶମ୍ ଅକରୋତ୍ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଡାଣ୍ଡାକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ, ଏକ ଭାଗରୁ ଦିଗନ୍ତ ଓ ପୃଥିବୀ ଗଠନ କଲେ; ଏହି ଦୁଇ ଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ଆକାଶ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅପ୍ସୁ ପାରିପ୍ଲଵାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଦିଶଶ୍ ଚ ଦଶଧା ଦଧେ ତତ୍ର କାଲଂ ମନୋ ଵାଚଂ କାମଂ କ୍ରୋଧମ୍ ଅଥୋ ରତିମ୍
ସେ ଜଳରେ ଡୁବିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ରଖିଲେ ଏବଂ ଦଶ ଦିଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେଠାରେ ସମୟ, ମନ, ବାକ୍, କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ରତି ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ସସର୍ଜ ସୃଷ୍ଟିଂ ତଦ୍ରୂପାଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ ପ୍ରଜାପତୀନ୍ ମରୀଚିମ୍ ଅତ୍ର୍ଯଙ୍ଗିରସୌ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲହଂ କ୍ରତୁମ୍
ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ସେହି ରୂପରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିମାନେ—ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ଏବଂ କ୍ରତୁଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ମହାତେଜାଃ ସୋ ଽସୃଜତ୍ ସପ୍ତ ମାନସାନ୍ ସପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ ଇତ୍ଯ୍ ଏତେ ପୁରାଣେ ନିଶ୍ଚଯଂ ଗତାଃ
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସପ୍ତ ମନସ୍ପୁତ ପ୍ରଜାପତିମାନେ—ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପୁରାଣରେ ଏହି ସପ୍ତଜନଙ୍କୁ 'ବ୍ରହ୍ମା' ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି।
ନାରାଯଣାତ୍ମକାନାଂ ତୁ ସପ୍ତାନାଂ ବ୍ରହ୍ମଜନ୍ମନାମ୍ ତତୋ ଽସୃଜତ୍ ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଂ ରୋଷାତ୍ମସଂଭଵମ୍
ଏହି ସପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୂଳ ନାରାୟଣ ସ୍ୱରୂପ। ପୁରାତନ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରୋଧରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ସନତ୍କୁମାରଂ ଚ ଵିଭୁଂ ପୂର୍ଵେଷାମ୍ ଅପି ପୂର୍ଵଜମ୍ ସପ୍ତସ୍ଵ୍ ଏତା ଅଜାଯନ୍ତ ପ୍ରଜା ରୁଦ୍ରାଶ୍ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ପ୍ରାଚୀନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା। ସପ୍ତଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ସ୍କନ୍ଦଃ ସନତ୍କୁମାରଶ୍ ଚ ତେଜଃ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ତିଷ୍ଠତଃ ତେଷାଂ ସପ୍ତ ମହାଵଂଶା ଦିଵ୍ଯା ଦେଵଗଣାନ୍ଵିତାଃ
ସ୍କନ୍ଦ ଓ ସନତ୍କୁମାର ତାଙ୍କର ତେଜ ଏକତ୍ର କରି ରହିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ସପ୍ତ ମହାବଂଶ ଦେବମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
କ୍ରିଯାଵନ୍ତଃ ପ୍ରଜାଵନ୍ତୋ ମହର୍ଷିଭିର୍ ଅଲଂକୃତାଃ ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଽଶନିମେଘାଂଶ୍ ଚ ରୋହିତେନ୍ଦ୍ରଧନୂଂଷି ଚ
କ୍ରିୟାଶୀଳ ଓ ପ୍ରଜାଶୀଳ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ସେ ବିଦ୍ୟୁତ୍, ମେଘର ଗର୍ଜନ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଵଯାଂସି ଚ ସସର୍ଜାଦୌ ପର୍ଜନ୍ଯଂ ଚ ସସର୍ଜ ହ ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ନିର୍ମମେ ଯଜ୍ଞସିଦ୍ଧଯେ
ସେ ପ୍ରଥମେ ପକ୍ଷୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ପରେ ବର୍ଷାଦେବ ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଋକ୍, ଯଜୁସ୍ ଓ ସାମ ମନ୍ତ୍ର ତିଆରି କଲେ।
ସାଧ୍ଯାନ୍ ଅଜନଯଦ୍ ଦେଵାନ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅନୁସଂଜଗୁଃ ଉଚ୍ଚାଵଚାନି ଭୂତାନି ଗାତ୍ରେଭ୍ଯସ୍ ତସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ
ସେ ସାଧ୍ୟ ଦେବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଏହିପରି ନାମରେ ସେମାନେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କର ଅଂଗ ଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।